Trung tâm tài chính quốc tế cần tìm 'ngách' để cạnh tranh với Singapore, Hong Kong

PGS TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP HCM (VIFC-HCMC), cho rằng Việt Nam không thể sao chép mô hình của những trung tâm tài chính đã phát triển hàng chục năm.

"Chúng ta là trung tâm tài chính quốc tế mới và còn rất non trẻ, nếu sao chép nguyên xi Hong Kong, Thượng Hải hay Singapore sẽ rất khó định vị và tạo khác biệt", ông Huân nói tại Hội nghị xúc tiến đầu tư vào trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP HCM, sáng 11/8.

Theo ông Huân, Singapore mạnh về ngân hàng, quản lý tài sản; Hong Kong là cửa ngõ dẫn vốn giữa Trung Quốc và thế giới, còn Dubai nổi bật về môi trường thuế và dịch vụ tài chính quốc tế. Việt Nam cần tìm phân khúc phù hợp với lợi thế riêng, trước hết là kết nối nguồn vốn quốc tế với nền kinh tế thực.

Việt Nam đang phát triển mạnh sản xuất, công nghiệp, logistics và chuỗi cung ứng, kéo theo nhu cầu vốn lớn. Theo ước tính ông Huân dẫn ra, nền kinh tế có thể cần 1.500-1.600 tỷ USD trong 10 năm tới.

"Chỉ riêng việc cung ứng vốn cho nền kinh tế thực để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số đã là một nhiệm vụ rất lớn", ông nói.

Trên nền tảng này, Trung tâm tài chính quốc tế được định hướng phát triển các lĩnh vực chuyên biệt như tài chính hàng hải, hàng không, logistics và công nghệ. Trong đó, nhu cầu vốn cho cảng biển, đội tàu, vận tải, hạ tầng hàng không và chuỗi cung ứng có thể mở ra thị trường cho các sản phẩm tài chính chuyên sâu.

"Việt Nam cần tìm những phân khúc ngách mà mình có lợi thế và có thể cạnh tranh được", ông Huân nhận xét.

Đồng tình, ông Nguyễn Duy Hiếu, Giám đốc điều hành EY Law Việt Nam, cho rằng VIFC-HCMC hiện vẫn còn khoảng cách đáng kể với các trung tâm tài chính lớn về độ sâu tài chính, hạ tầng, công nghệ và mức độ tự do hóa dòng vốn. Vì vậy, việc chọn một số lĩnh vực có lợi thế để phát triển trước sẽ thực tế hơn so với mục tiêu trở thành một trung tâm tài chính toàn diện ngay từ đầu.

Tìm được "ngách" mới chỉ là bước đầu. Theo các chuyên gia, để thu hút dòng vốn và các định chế tài chính quốc tế, VIFC-HCMC cần một môi trường pháp lý đủ khác biệt, ổn định và có khả năng dự đoán.

Một trong những cơ chế được kỳ vọng tạo lợi thế là khung pháp lý riêng, gồm sandbox, khả năng lựa chọn luật áp dụng và cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp với giao dịch quốc tế.

Theo ông Hiếu, nhà đầu tư không nhất thiết đòi hỏi pháp luật Việt Nam phải giống Anh, Singapore hay Hong Kong, mà quan trọng là biết trước pháp luật sẽ được áp dụng thế nào khi giao dịch phát sinh vấn đề. "Nhà đầu tư cần một hệ thống pháp luật ổn định, có thể dự đoán được", ông nói.

Ông Jonas Ringstad, Giám đốc bất động sản Tập đoàn REE, phân tích khung pháp lý hiện tại khá hấp dẫn nhưng niềm tin chỉ được kiểm chứng khi các giao dịch đầu tiên diễn ra. Nhà đầu tư cần thấy sandbox vận hành cụ thể, các xung đột pháp lý được xử lý thế nào và tranh chấp đầu tiên được giải quyết ra sao.

Dòng vốn xuyên biên giới cũng cần được mở theo từng bước. Các chuyên gia cho rằng Việt Nam chưa thể ngay lập tức tự do hóa dòng vốn như Hong Kong hay Singapore do quy mô và độ sâu của hệ thống tài chính còn khác biệt. Vì vậy, định hướng hiện nay là "tự do có kiểm soát", vừa tạo thuận lợi cho dòng vốn quốc tế vừa bảo đảm an toàn tài chính.

"Không nên kỳ vọng khi Trung tâm tài chính quốc tế ra đời là chúng ta mở cửa ngay như Hong Kong mà điều này cần được thực hiện từng bước", ông Huân nói.

Bên cạnh thể chế, VIFC-HCMC cũng phải tạo đủ chiều sâu thị trường để giữ chân doanh nghiệp và nhân tài. Theo ông Jonas, cơ hội phải xuất hiện trước khi nhân tài đi theo. Khi có đủ doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực tài chính chuyên sâu, thị trường lao động và hệ sinh thái dịch vụ sẽ tự mở rộng. "Cơ hội việc làm cần đến trước nhân tài", ông nói.

Theo chuyên gia, tham vọng của trung tâm tài chính không nhất thiết là trở thành một Singapore hay Hong Kong thứ hai, mà là tìm khoảng trống giữa nguồn vốn quốc tế và nhu cầu của nền kinh tế Việt Nam. Đặc biệt trong các lĩnh vực hàng hải, hàng không, logistics và công nghệ.

Nếu xây dựng được khung pháp lý đủ tin cậy, cơ chế dòng vốn phù hợp và hệ sinh thái đủ sâu quanh những lĩnh vực này, Trung tâm tài chính quốc tế có thể tạo một vị trí riêng trong mạng lưới tài chính khu vực, thay vì phải cạnh tranh trực diện với những trung tâm đã có hàng chục năm lợi thế.