Trung Quốc 'đề nghị hỗ trợ' vấn đề Iran giữa lúc tình hình Hormuz nóng trở lại

Vấn đề Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump báo hiệu Bắc Kinh sẵn sàng hỗ trợ các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran, trong bối cảnh Nhà Trắng đang nỗ lực kết thúc cuộc chiến bằng con đường ngoại giao và mở cửa eo biển Hormuz.

Trong ngày đầu của hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, ông Trump cho biết Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đề nghị giúp đỡ Mỹ trong vấn đề Iran. Tuy nhiên, phía Trung Quốc chưa chính thức xác nhận tuyên bố này.

Ông Trump chia sẻ với Fox News vào ngày 14/5: “Ông Tập khẳng định sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran. Chủ tịch Tập muốn Mỹ và Iran lập được thỏa thuận. Và ông ấy đề nghị: ‘Nếu có thể giúp đỡ bất kỳ điều gì, tôi sẵn sàng giúp’”.

Một quan chức Nhà Trắng cũng xác nhận trong cuộc gặp mặt, hai nhà lãnh đạo đều nhất trí eo biển Hormuz cần phải mở cửa trở lại.

Vị quan chức cho biết: “Hai bên đều đồng ý eo biển Hormuz phải mở lại để hỗ trợ dòng chảy tự do của năng lượng. Chủ tịch Tập cũng nói rõ Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa Hormuz cũng như mọi kế hoạch thu phí tàu thuyền qua tuyến hàng hải này”.

Cùng ngày, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent tiết lộ với CNBC rằng Trung Quốc sẽ âm thầm dùng ảnh hưởng của mình với Iran để giúp mở lại eo biển Hormuz.

Ông Bessent cho biết: “Eo biển Hormuz mở lại sẽ rất có lợi cho Trung Quốc. Tôi nghĩ họ sẽ cố gắng âm thầm thuyết phục giới lãnh đạo Iran nhằm thúc đẩy việc này”.

“Trung Quốc có lợi ích lớn hơn nhiều so với Mỹ trong việc khôi phục giao thông qua Hormuz”, ông Bessent nhấn mạnh.

Phát biểu của bộ trưởng Mỹ phản ánh thực tế rằng Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và chịu ảnh hưởng đáng kể từ tình trạng gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, hơn một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc trong năm 2024 đến từ khu vực Trung Đông.

Ở chiều ngược lại, Bắc Kinh có tầm ảnh hưởng ngoại giao nhất định đối với Tehran, bởi Trung Quốc là khách hàng mua dầu lớn nhất. Trung Quốc cũng cung ứng cho Iran các mặt hàng tiêu dùng như đồ điện tử.

Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz kể từ cuối tháng 2 để đáp trả chiến dịch không kích của Mỹ và Israel. Trong nỗ lực gây sức ép buộc Iran chấp thuận một thỏa thuận hòa bình, hải quân Mỹ đang ngăn chặn mọi tàu đến và đi vào các cảng của Iran.

Tàu bị bắt giữ gần UAE

Căng thẳng quanh eo biển Hormuz tiếp tục leo thang vào ngày 14/5, khi một tàu thương mại bị các đối tượng không xác định bắt giữ tại khu vực gần Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải của Anh, con tàu đó bị bắt giữ cách bờ biển UAE 38 hải lý, và hiện đang được đưa đến vùng biển của Iran.

Trên thực tế, một số tàu đã bị bắt giữ hoặc tấn công trong hoặc gần eo biển Hormuz khi Mỹ và Iran tiến hành vòng phong tỏa “kép” tại đây.

Vụ việc mới nhất xảy ra trong bối cảnh lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz dường như đang gia tăng trong những ngày gần đây.

Cùng ngày, Iran cho biết một số tàu thuyền Trung Quốc sẽ được phép đi qua Hormuz sau các cuộc trao đổi giữa giới chức Iran và Bộ Ngoại giao Trung Quốc, theo nguồn tin từ hãng thông tấn Fars. Các tàu này sẽ được lưu thông theo “quy trình quản lý của Iran”, hãng thông tấn cho biết thêm.

Ngoài ra, đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin hơn 30 tàu thuyền đã được phép đi qua eo biển này kể từ tối 13/5, theo tiết lộ của một quan chức hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Mỹ chưa đưa ra bình luận về các hoạt động lưu thông tàu thuyền qua eo biển Hormuz.

Giá dầu thô duy trì ở mức ổn định trong ngày 14/5. Giá dầu Brent kết thúc phiên ở mức trên 105 USD/thùng, sau khi giảm 2% trong phiên trước đó. Tính từ khi xung đột tại Iran bùng phát, giá dầu đã tăng hơn 50%, khiến Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chậm lại trong năm nay.