Tổng Giám đốc VCBF: Ngành quỹ đã có nhiều ‘món’, nhưng thực khách chưa biết đến ‘nhà hàng’

Tại phiên thảo luận “Ngành Quỹ trong kỷ nguyên mới: Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng cao và bền vững” thuộc khuôn khổ Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026 (Vietnam Fund Awards - VFA 2026) diễn ra ngày 22/9, các chuyên gia chỉ ra một số điểm nghẽn đang hạn chế dư địa phát triển của ngành quỹ.

'Menu' ngành quỹ không hề thiếu 'món'

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Vietcombank (VCBF), sản phẩm quỹ tại Việt Nam thực tế đã tương đối đầy đủ ở các nhóm cơ bản, từ quỹ cổ phiếu, trái phiếu, cân bằng đến quỹ thị trường tiền tệ, tạo thành dải sản phẩm từ thanh khoản, thận trọng đến tăng trưởng.

Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư chưa biết đến, chưa hiểu hoặc chưa thực sự tin tưởng sản phẩm quỹ. "Thực tế này giống như một nhà hàng đã có tương đối nhiều món trong thực đơn, nhưng khách hàng chưa biết đến nhà hàng hoặc chưa hiểu rõ những món sẵn có mà đã đòi hỏi những món cao lương mỹ vị khác", bà Nga nói.

Khoảng cách giữa quy mô thị trường chứng khoán và lượng người tham gia quỹ mở vẫn còn khá lớn. Trong khi toàn thị trường có khoảng 13 triệu tài khoản chứng khoán, số nhà đầu tư tham gia các quỹ mở mới chỉ hơn 700.000 người.

Vì vậy, theo bà Nga, song song với phát triển sản phẩm mới, ngành quỹ cần giúp nhà đầu tư tiếp cận và hiểu rõ hơn các sản phẩm hiện hữu.

Bà Ngô Thùy Linh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS), cũng cho rằng sản phẩm chỉ là một phần của bài toán, trong khi rào cản lớn khác nằm ở hành vi và thói quen đầu tư.

"Dù hiệu quả đầu tư dài hạn của các quỹ mở được đánh giá tích cực so với việc nhà đầu tư cá nhân tự giao dịch, không ít khách hàng vẫn xem chứng khoán chủ yếu là kênh đầu tư ngắn hạn dành cho dòng tiền nhàn rỗi tạm thời. Ngược lại, phần lớn nguồn vốn dài hạn lại được phân bổ vào bất động sản do tâm lý ưu tiên tài sản hữu hình và cảm giác an tâm hơn khi nắm giữ", bà Linh cho hay.

Theo bà Linh, khi thị trường bất động sản xuất hiện những dấu hiệu suy giảm, đây cũng là thời điểm có thể thay đổi cách tiếp cận khách hàng, từ bán từng sản phẩm sang tư vấn quản lý gia sản và phân bổ đa tài sản.

Thiếu tài sản đủ tiêu chuẩn để giải ngân, dòng tiền lại chảy vào gửi tiết kiệm

Bàn về dư địa phát triển thị trường, vị Tổng Giám đốc VCBF nhận định dư địa đa dạng hóa sản phẩm của Việt Nam vẫn còn rất lớn nếu so với những thị trường quốc tế có hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn quỹ.

Tuy nhiên, muốn mở rộng dải sản phẩm, thị trường trước hết cần có thêm tài sản cơ sở đủ chất lượng, cả ở cổ phiếu lẫn trái phiếu.

Ở thị trường cổ phiếu, cơ cấu hiện vẫn tập trung lớn vào ngân hàng, tài chính và bất động sản. Điều này làm hạn chế khả năng xây dựng các quỹ chuyên đề như ESG, hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo hay tăng trưởng xanh.

Tương tự, ở thị trường trái phiếu, có những thời điểm lãi suất giảm, dòng tiền vào quỹ tăng nhưng công ty quản lý quỹ lại thiếu trái phiếu đủ tiêu chuẩn để giải ngân. Khi đó, một phần tiền của quỹ phải chuyển sang tiền gửi ngân hàng.

Do đó, bà Nga kỳ vọng các doanh nghiệp lớn đẩy mạnh tái cấu trúc nguồn vốn thông qua thị trường vốn, gia tăng nguồn cung cổ phiếu và trái phiếu đủ tiêu chuẩn, qua đó tạo thêm không gian để các công ty quản lý quỹ phát triển sản phẩm.

Một giải pháp khác được lãnh đạo VCBF đặc biệt nhấn mạnh là chính sách ưu đãi thuế. Theo bà Nga, có thể nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để xây dựng chính sách khuyến khích người dân đầu tư định kỳ, dài hạn vào chứng chỉ quỹ, qua đó tạo thay đổi về hành vi đầu tư.

Theo ông Nguyễn Nghĩa Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI (SSIAM), phần lớn dòng tiền tích lũy của hộ gia đình hiện vẫn tập trung ở hai kênh quen thuộc là tiền gửi ngân hàng và bất động sản, trong khi dòng tiền vào ngành quỹ mới ở giai đoạn đầu.

Do đó, theo lãnh đạo SSIAM, những sản phẩm đơn giản, dễ hiểu và dễ tiếp cận vẫn phù hợp nhất với phần đông nhà đầu tư hiện nay.

Điều này không đồng nghĩa ngành quỹ không cần đổi mới sản phẩm, mà cần một lộ trình phù hợp: tiếp tục tối ưu hóa các sản phẩm hiện có, song song với thiết kế những sản phẩm mới dựa trên nhu cầu thực tế của từng nhóm nhà đầu tư.

Ở góc độ hạ tầng, ông Tuấn cho rằng một ưu tiên quan trọng là xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ và đáng tin cậy. Hạ tầng dữ liệu tốt hơn có thể giúp chuẩn hóa quy trình, tăng kết nối giữa các bên, giảm chi phí vận hành và nâng hiệu quả của toàn hệ sinh thái ngành quỹ.