Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kỳ vọng Hà Nội sớm hoàn thành 500 km metro

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội sáng 4/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá Hà Nội đạt tốc độ phát triển tích cực, triển khai được nhiều việc mới, trong đó có quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Thành phố đang cụ thể hóa quy hoạch này bằng các đồ án phân khu. Quy hoạch đã định hình các tầng phát triển và chính sách cho từng lĩnh vực, khu vực. Bên cạnh không gian mặt đất, Hà Nội bắt đầu chú trọng không gian ngầm, hướng đi đã được nhiều quốc gia triển khai để mở rộng dư địa phát triển đô thị.

Ông cho rằng Hà Nội cần đồng thời chỉnh trang khu vực trung tâm, phát triển các đô thị vệ tinh và giãn dân nội thành. "Nếu không giãn dân thì không thể chấn chỉnh và quy hoạch đô thị để phát triển được", ông nói. Tuy nhiên muốn người dân chuyển đến các khu ở mới, thành phố trước hết phải giải quyết bài toán giao thông. Ông đề nghị tính toán để thời gian di chuyển từ khu dân cư mới về hồ Hoàn Kiếm chỉ khoảng 10-15 phút, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa nội thành và ngoại thành.

"Khi điều kiện đi lại thuận lợi và khu ở mới có ánh sáng, gió trời, người dân phố cổ sẽ tình nguyện chuyển ra ngoài để trả lại không gian cho Nhà nước chỉnh trang, kiến trúc lại nội đô", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phân tích.

Hà Nội đang quy hoạch đồng bộ đường bộ, đường ngầm, cao tốc và đường sắt đô thị nhằm kết nối khu vực trung tâm với các đô thị ngoại ô. Thành phố đã khởi công khoảng 300 km đường sắt đô thị và đang đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa các công trình vào sử dụng. Thành phố cũng triển khai 5 tuyến đường vành đai. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kỳ vọng từ nay đến tháng 9 hoặc tháng 10, một số tuyến có thể được đưa vào khai thác, giúp giảm ùn tắc, ngập úng và để người dân sớm thụ hưởng thành quả phát triển.

Ông cho biết phía Nga đã ngỏ ý hỗ trợ Hà Nội xây dựng metro như một biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước. Nếu được triển khai nhanh, mạng lưới này sẽ tạo bước chuyển lớn cho giao thông và cấu trúc đô thị của Thủ đô. "Nếu trong vài năm tới Hà Nội hoàn thành được khoảng 500 km đường sắt đô thị, bộ mặt Thủ đô và việc đi lại của người dân sẽ thay đổi rất nhiều", ông nói.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, mạng lưới đường sắt đô thị (metro) được kế thừa từ Nghị quyết 188/2025 của Quốc hội cùng các quy hoạch đã được phê duyệt. Toàn mạng gồm 18 tuyến với tổng chiều dài 979 km. Trong giai đoạn 2026-2035, thành phố dự kiến nghiên cứu và xây dựng kế hoạch đầu tư khoảng 500 km đường sắt đô thị, nhằm hình thành khung giao thông công cộng khối lượng lớn và thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Hiện Hà Nội khai thác 21,5 km metro, gồm tuyến 2A Cát Linh - Hà Đông dài 13 km và 8,5 km trên cao của tuyến số 3 Nhổn - ga Hà Nội. Như vậy, để nâng tổng chiều dài khai thác lên khoảng 500 km vào năm 2035, thành phố phải hoàn thành thêm 478,5 km trong 9 năm, bình quân hơn 53 km mỗi năm. Trong khoảng 15-16 năm qua, Hà Nội mới đưa vào khai thác bình quân khoảng 1,3-1,4 km metro mỗi năm.

Ngoài hai đoạn tuyến đang khai thác, Hà Nội đã khởi công tuyến số 5 Văn Cao - Hòa Lạc cuối năm 2025. Tháng 6/2026, thành phố tiếp tục khởi công đồng thời 5 tuyến dài khoảng 303,5 km, gồm tuyến số 1 Thường Tín - Ngọc Hồi - ga Hà Nội - Yên Viên - Nội Bài; tuyến số 2 Nội Bài - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Thường Tín; tuyến số 8 Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Lĩnh Nam - Dương Xá; tuyến số 10 Đông Anh - Võ Chí Công - Vành đai 3 - Times City - Đông Anh và tuyến số 14 cầu Thăng Long - Hồng Hà - Gia Lâm. 5 tuyến này dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2030.

Nghiên cứu cơ chế giáo viên giỏi có thể dạy tại nhiều trường

Cùng với phát triển giao thông, Hà Nội đang phối hợp với các cơ quan Trung ương quy hoạch Trung tâm chính trị Ba Đình thành biểu tượng thể hiện thành tựu cách mạng Việt Nam sau 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng. Khu vực hồ Hoàn Kiếm cũng được nghiên cứu quy hoạch lại, gắn với các trục truyền thống Bắc - Nam và những công trình mang tính biểu tượng.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước lưu ý quá trình chỉnh trang phải tạo thêm không gian vui chơi cho người dân nhưng vẫn bảo đảm sinh hoạt bình thường, gìn giữ các cụm di sản văn hóa. Thành phố cũng cần quy hoạch những không gian xứng tầm để tri ân các thế hệ đã có công dựng nước, giữ nước.

Các tuyến phố cần được phân định rõ chức năng như mua sắm, ẩm thực, tránh tình trạng phương tiện tràn xuống lòng đường, vỉa hè. Không gian ngầm có thể được khai thác để làm hồ điều hòa, góp phần khắc phục ngập úng; quy hoạch dài hạn cũng cần dự báo những phương thức vận tải mới như taxi bay và các hệ thống vận chuyển hiện đại.

Về giáo dục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá Hà Nội đã đạt kết quả trong sắp xếp mạng lưới trường lớp và tinh gọn bộ máy quản lý. Việc sáp nhập trường giúp giảm đầu mối hiệu trưởng, hiệu phó, qua đó tăng nguồn lực cho đội ngũ trực tiếp giảng dạy. Ông gợi ý xây dựng cơ chế linh hoạt để giáo viên giỏi có thể dạy tại nhiều trường, góp phần khắc phục tình trạng thiếu giáo viên. Việc sắp xếp lại các cơ quan cũng tạo thêm quỹ đất làm trường học, nhà văn hóa và công trình công cộng.

Ông nhận định mô hình của Hà Nội có thể được thí điểm để nhân rộng tại các địa phương. Khoảng hai năm tới, khi các quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được hình thành, bộ mặt Thủ đô có thể thay đổi căn bản và nhận được sự đồng tình lớn của người dân. "Thực tế vừa qua, nhiều người dân đã sẵn sàng giao đất làm đường vành đai ngay cả khi chưa nhận đền bù, cho thấy khí thế và sự ủng hộ rất lớn đối với các chính sách của thành phố", ông nói.

Góp ý về công tác lập pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng việc sửa đổi các nhóm luật là cần thiết để đáp ứng tốc độ phát triển của đất nước. Pháp luật phải sát thực tiễn, có tính kiến tạo và dự báo, thay vì chỉ được điều chỉnh sau khi vấn đề phát sinh.

Về phổ biến, giáo dục pháp luật, nền tảng quan trọng nhất vẫn là văn hóa, đạo đức và truyền thống. Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã không nên làm phát sinh thêm bộ máy, biên chế mà có thể do Chủ tịch UBND xã đứng đầu, với sự tham gia của công an, quân đội, tư pháp và mặt trận. Cán bộ tư pháp cấp xã không nên chỉ thực hiện thủ tục hành chính như khai sinh, khai tử mà cần có năng lực hướng dẫn, phổ biến pháp luật. Khi các thủ tục được tự động hóa, cán bộ sẽ giảm bớt công việc sự vụ để tập trung cho nhiệm vụ chuyên môn.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng đồng tình với việc Bí thư Đảng ủy xã kiêm chính trị viên Ban chỉ huy quân sự cấp xã, cho rằng cơ chế này phù hợp với hệ thống tổ chức của Đảng và đặc thù quân đội. Việc Bí thư Đảng ủy xã tham gia công tác quốc phòng "sẽ giúp huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và nhân dân tại địa phương".