Thống đốc NHNN: Sửa đổi ba luật về tài chính để phát triển thị trường vốn, giảm phụ thuộc vào ngân hàng

Sáng 5/8, Quốc hội họp Phiên toàn thể, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD), theo Cổng TTĐT Quốc hội.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc Phạm Đức Ấn, trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NHNN Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các TCTD.

Theo Thống đốc, dự án luật được xây dựng nhằm xử lý các vấn đề chịu tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy, xử lý thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của các tổ chức quốc tế và khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của NHNN.

Dự án luật này cũng tạo cơ sở để NHNN thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại tổ chức tiền tệ quốc tế, kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về tăng trưởng hai chữ số, tăng cường phát triển thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc vào lĩnh vực ngân hàng.

Nội dụng dự kiến sửa ba Luật

Về Luật NHNN Việt Nam, Thống đốc cho biết việc sửa đổi tập trung chính vào bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, đồng thời giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam được triển khai tương tự như việc lập cán cân thanh toán.

Sửa đổi quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trừ trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc NHNN trên cơ sở luật hóa nội dung Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối để đảm bảo nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể hạn chế theo luật định.

Ngoài ra, sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính của NHNN cơ bản đã được quy định tại Nghị quyết số 160 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025; đồng thời chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của NHNN từ Thủ tướng Chính phủ thành Chính phủ để thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ.

Dự luật sửa đổi cũng bổ sung thẩm quyền của NHNN được áp dụng tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định đối với TCTD nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Dự luật cũng sửa đổi các quy định nhằm đảm bảo phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của NHNN, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc thực hiện kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm giảm sự chồng chéo nhưng không ảnh hưởng đến quyền kiểm tra thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.

Các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế liên quan đến quy định về phòng, chống rửa tiền bao gồm: Sửa đổi khái niệm để bao quát hơn trường hợp chủ sở hữu hưởng lợi; bổ sung đối tượng báo cáo, các dấu hiệu đáng ngờ, trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền liên quan đến lĩnh vực tài sản ảo.

Đồng thời, hoàn thiện quy định nhận biết khách hàng, thông tin và xác minh thông tin nhận biết khách hàng, sửa đổi quy định về minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý, trách nhiệm đối tượng báo cáo thực hiện báo cáo giao dịch đáng ngờ cho NHNN và trách nhiệm lưu trữ thông tin, hồ sơ, tài liệu; sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định nhằm xử lý các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy như tên gọi, trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ.

Đối với sửa đổi, bổ sung Luật Các TCTD, dự luật tập trung bổ sung hoạt động mà ngân hàng thương mại được phép thực hiện là đại lý quản lý tài sản đảm bảo cho trái phiếu doanh nghiệp nhằm tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, góp phần phát triển thị trường vốn, giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn vốn từ lĩnh vực ngân hàng.

Làm rõ trách nhiệm của ngân hàng khi quản lý tài sản bảo đảm TPDN

Tán thành sự cần thiết ban hành Luật, song Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật.

Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng NHNN Việt Nam, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị sớm ban hành các văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.

Đồng thời rà soát các quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam và cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Cơ quan thẩm tra đề nghị dự thảo Luật quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ, làm rõ cơ chế kiểm toán độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ các trường hợp, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và chế độ báo cáo trong trường hợp cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định; đồng thời xác định rõ thẩm quyền quyết định các trường hợp phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và cơ chế kiểm soát rủi ro.

Về việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát khái niệm, hướng dẫn tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi; đồng thời đánh giá tính khả thi của việc thu thập, cập nhật, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi theo định nghĩa mới và các chi phí tuân thủ có thể phát sinh.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị dự thảo Luật đánh giá tính hợp lý của các thông tin cần thu thập, xác minh; khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu phục vụ việc xác minh thông tin nhận biết khách hàng.

Đồng thời, rà soát các quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ, dịch vụ tài sản mã hóa; quy định cụ thể cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin, hồ sơ; phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra về phòng, chống rửa tiền của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành có liên quan.

Đối với nội dung sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm, nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi thực hiện vai trò đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước; quyền, nghĩa vụ của các bên liên quan và điều kiện thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.