Thị trường nhôm khủng hoảng: Chiến sự, thuế quan và nguồn cung cạn kiệt

Ngay cả khi chiến sự kết thúc ngay lập tức, có thể mất tới một năm để Công ty Nhôm Toàn cầu Emirates (Emirates Global Aluminium) khôi phục sau thiệt hại do một cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào nhà máy luyện nhôm Al Taweelah của họ vào tháng trước.

Công ty Nhôm Bahrain (Aluminium Bahrain), nhà máy sản xuất đơn lẻ lớn nhất ngoài Trung Quốc, cũng đã bị ảnh hưởng, dù mức độ thiệt hại hiện chưa được xác định. Alba đã giảm sản lượng trước khi bị tấn công do thiếu điện, tương tự như Công ty Nhôm Qatar (Qatar Aluminium).

Khi hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz bị hạn chế nghiêm trọng, sản lượng có thể tiếp tục sụt giảm khi các nhà máy luyện nhôm dần cạn kiệt nguồn nguyên liệu đầu vào.

Theo công ty tư vấn Wood Mackenzie, thị trường toàn cầu có thể đối mặt với mức thiếu hụt lên tới 4 triệu tấn trong năm nay.

Người mua tại phương Tây sẽ chịu tác động lớn nhất từ cú sốc nguồn cung này, và các nhà hoạch định chính sách sẽ phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn trong những tuần tới nếu muốn giảm thiểu tác động.

Tồn kho thấp

Trước đây, thị trường có thể tìm đến Sở Giao dịch Kim loại London (London Metal Exchange – LME) để bổ sung nguồn cung. Lượng tồn kho đăng ký từng vượt 5 triệu tấn trong giai đoạn đầu thập niên trước.

Tuy nhiên, lượng tồn kho của LME hiện đã giảm xuống dưới 400.000 tấn, với khoảng 100.000 tấn khác nằm trong danh mục chưa được đăng ký giao dịch.

Các kho của Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (Chicago Mercantile Exchange – CME) cũng đã bị rút mạnh. Tổng lượng tồn kho có thể giao hàng đã giảm 70% kể từ đầu năm và hiện chỉ còn 1.864 tấn.

Ngay cả những con số này cũng chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Kim loại của Nga – vốn nhiều người dùng phương Tây không thể sử dụng do các lệnh trừng phạt sau cuộc xung đột tại Ukraine – chiếm 270.000 tấn trong lượng tồn kho đăng ký của LME vào cuối tháng 3.

Các nhà giao dịch đã cạnh tranh quyết liệt đối với phần kim loại không phải của Nga. Một lượng 98.000 tấn nhôm Ấn Độ đăng ký tại LME đã bị hủy đăng ký trong tuần đầu tháng 3, nhưng phần lớn đã được đăng ký lại vào tuần trước khi chênh lệch giá giữa các kỳ hạn tăng mạnh.

Chênh lệch giữa giá giao ngay và giá kỳ hạn ba tháng đã chuyển sang trạng thái đảo ngược (backwardation) ở mức 95,5 USD/tấn, mức thắt chặt nhất của thị trường kể từ năm 2007.

Hạn chế về điện năng

Một số công suất luyện nhôm đang bị cắt giảm, đặc biệt tại Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, phần lớn công suất này đã bị dừng trong các cuộc khủng hoảng năng lượng trước đây. Các nhà máy luyện nhôm sản xuất kim loại bằng phương pháp điện phân, và một nhà máy điển hình có thể tiêu thụ lượng điện tương đương một thành phố như Boston.

Với tác động của chiến sự Iran đối với giá năng lượng, khả năng các công suất tạm dừng này quay trở lại hoạt động là rất thấp.

Thực tế, tình trạng thiếu nguồn điện giá rẻ trên toàn cầu đã buộc nhiều nhà máy phải đóng cửa ngay cả trước khi xung đột tại Vùng Vịnh nổ ra.

Nhà máy luyện nhôm Mozal tại Mozambique, do công ty South32 của Australia sở hữu và vận hành phần lớn, đã được đưa vào trạng thái bảo trì từ tháng 3 sau khi không đạt được hợp đồng cung cấp điện có hiệu quả kinh tế.

Ngay cả khi tính đến việc tăng sản lượng tái chế và nhu cầu giảm do tác động của giá năng lượng lên hoạt động sản xuất, Wood Mackenzie cho rằng “không thể tránh khỏi tình trạng thiếu hụt lớn trên thị trường nhôm toàn cầu trong 18 tháng tới”.

Những lựa chọn khó khăn

Tình trạng thiếu hụt này sẽ được cảm nhận rõ rệt nhất tại phương Tây, buộc các chính phủ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn.

Hai quốc gia có thể giúp giảm bớt tình trạng thiếu hụt.

Thứ nhất là Trung Quốc, nhà sản xuất nhôm lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, vấn đề là Trung Quốc thường chế biến phần lớn nhôm thành các sản phẩm bán thành phẩm như thanh, tấm và dây.

Trong thập kỷ qua, phần còn lại của thế giới đã dựng lên các rào cản thương mại nhằm ngăn làn sóng xuất khẩu từ Trung Quốc, cáo buộc Bắc Kinh làm suy yếu các đối thủ cạnh tranh.

Người sử dụng nhôm tại phương Tây cần nhôm nguyên sinh và hợp kim, chứ không phải thêm các sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc.

Lựa chọn còn lại là Nga, quốc gia sản xuất cả nhôm nguyên sinh và các loại hợp kim giá trị gia tăng tương tự như tại khu vực Vùng Vịnh.

Các nhà sản xuất Nhật Bản đã bắt đầu có dấu hiệu quay trở lại nguồn cung từ Nga, sau khi tự áp đặt hạn chế sau cuộc xung đột năm 2022.

Người mua tại Mỹ và châu Âu sẽ cần được chính phủ miễn trừ các lệnh trừng phạt nếu muốn làm điều tương tự.

Tình hình tại Mỹ càng trở nên phức tạp hơn khi Tổng thống Donald Trump quyết định nâng thuế nhập khẩu nhôm lên 50%.

Động thái này đã đẩy chi phí nhập khẩu nhôm thỏi lên cao hơn hơn 2.500 USD/tấn so với giá trên LME, trong khi giá này cũng đang dao động quanh mức cao nhất trong bốn năm là 3.580 USD/tấn.

Hiện tại, đây vẫn là bài toán về giá và chi phí. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn tại Vùng Vịnh kéo dài, lượng tồn kho sẽ cạn kiệt nhanh hơn.

Đến một thời điểm nào đó, vấn đề có thể không còn là giá cả mà là việc liệu có đủ kim loại để đáp ứng các đơn hàng sản xuất hay không.

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân tác giả thuộc trang Reuters