Tham tán Thương mại Việt Nam tại Mỹ: Doanh nghiệp Mỹ ngày càng thận trọng hơn, ưu tiên nhà cung cấp ổn định

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I/2026 sáng 12/3, ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại tại Mỹ cho biết kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong năm 2025 đạt mức rất cao.

Các nhóm hàng chủ lực tiếp tục gồm máy móc, thiết bị điện tử; máy móc cơ khí; dệt may; đồ gỗ nội thất; giày dép và một số mặt hàng công nghiệp tiêu dùng khác.

“Điều này cho thấy cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ tiếp tục mở rộng, không chỉ dựa vào các nhóm hàng tiêu dùng truyền thống mà ngày càng gia tăng tỷ trọng của các sản phẩm công nghiệp, chế biến và công nghệ”.

Ngoài ra, Việt Nam cũng xử lý thành công một số vụ việc phòng vệ thương mại, đặc biệt với mặt hàng thủy sản, qua đó duy trì mức thuế thấp, giữ lợi thế cạnh tranh và kim ngạch xuất khẩu tại thị trường Mỹ. Gần đây nhất, dù gặp nhiều khó khăn trong quá trình điều tra, các doanh nghiệp xuất khẩu tôm vẫn đạt kết quả tích cực trong vụ rà soát hành chính thuế chống bán phá giá tôm do Bộ Thương mại Mỹ tiến hành.

Một điểm đáng chú ý là trong bối cảnh quan hệ kinh tế  thương mại Việt Nam - Mỹ bước vào giai đoạn vừa hợp tác, vừa xử lý nhiều vấn đề mới liên quan đến thuế quan và chuỗi cung ứng, vai trò điều phối ở cấp Chính phủ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Bộ trưởng Bộ Công Thương tiếp tục tham gia với vai trò Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam với Mỹ về thuế quan thương mại đối ứng, qua đó duy trì kênh trao đổi thực chất, ổn định và góp phần xây dựng lòng tin với phía Mỹ”, ông Hưng nêu rõ.

Mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt

Trong năm 2026, dù khẳng định Mỹ tiếp tục là thị trường mục tiêu hàng đầu đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam, song ông Hưng cho rằng mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu thị trường ngày càng cao.

Đặc biệt, khi xu hướng tiêu dùng tại Mỹ ngày càng ưu tiên các sản phẩm tốt cho sức khỏe, giàu dinh dưỡng, tiện lợi, chế biến sâu, đồng thời yêu cầu cao hơn về tính bền vững, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, môi trường chính sách tại Mỹ đang trở nên phức tạp hơn, tạo thêm sức ép đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Các yếu tố đáng chú ý gồm biến động chính sách thuế quan; yêu cầu kỹ thuật, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao.

Bên cạnh đó là áp lực từ các chuẩn mực về phát triển bền vững, lao động và minh bạch chuỗi cung ứng; khó khăn trong đáp ứng các đơn hàng lớn hoặc yêu cầu chất lượng cao; cùng với xu hướng gia tăng tranh chấp thương mại và rủi ro lừa đảo hợp đồng.

Ngoài ra, Mỹ đang tăng cường sử dụng nhiều công cụ quản lý thị trường. Trong lĩnh vực thủy sản, đáng chú ý là các biện pháp liên quan đến chống khai thác bất hợp pháp (IUU), lao động cưỡng bức, truy xuất nguồn gốc, giám sát hải sản nhập khẩu và thực thi Đạo luật Bảo vệ Thú biển.

Trong lĩnh vực dệt may, da giày và hàng tiêu dùng, Mỹ tiếp tục siết chặt yêu cầu về hóa chất, độ cháy, an toàn người tiêu dùng, xuất xứ và truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về giá và chất lượng mà còn phải cạnh tranh bằng năng lực tuân thủ và mức độ minh bạch của chuỗi cung ứng.

"Nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại vẫn hiện hữu, nhất là đối với các mặt hàng có kim ngạch lớn hoặc tăng trưởng nhanh. Gần đây, Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành kết luận sơ bộ vụ điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm gỗ dán của Việt Nam với mức thuế tạm thời rất cao, trên 100%", Tham tán Thương mại tại Mỹ  lưu ý. 

Đáng quan ngại, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông có thể tác động trực tiếp và gián tiếp tới thương mại quốc tế thông qua rủi ro gián đoạn vận tải, biến động giá dầu và chi phí logistics.

Chi phí vận tải quốc tế có thể tăng, thời gian giao hàng kéo dài do chuyển hướng tàu hoặc tắc nghẽn chuỗi cung ứng. Giá nhiên liệu tăng cũng làm tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu. Đồng thời, biến động năng lượng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát tại Mỹ, từ đó ảnh hưởng đến sức mua và chính sách điều hành kinh tế của nước này.

“Trong bối cảnh bất định, các doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ thường thận trọng hơn trong đặt hàng, ưu tiên nhà cung cấp có khả năng giao hàng ổn định, minh bạch và linh hoạt. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chứng minh được năng lực giao hàng ổn định và khả năng ứng phó với rủi ro logistics quốc tế”, ông Hưng lưu ý. 

Cần sớm ký kết một Hiệp định phù hợp 

Về giải pháp, ông Hưng cho rằng các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại từ sớm, bám sát diễn biến chính sách của Mỹ, đặc biệt là về thuế quan, hải quan, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, an toàn sản phẩm và yêu cầu bền vững.

Tiếp tục triển khai xúc tiến thương mại với thị trường Mỹ nhưng cần lựa chọn hình thức phù hợp, tiết kiệm hơn, hiệu quả hơn, cân đối giữa duy trì hiện diện thị trường với tối ưu hóa chi phí. Các hội chợ, triển lãm chuyên ngành lớn tại Mỹ vẫn rất quan trọng, nhưng cần được chuẩn bị kỹ hơn về mục tiêu, đối tác, khả năng theo đuổi đơn hàng sau xúc tiến và phương án xử lý rủi ro.

Cần gắn xúc tiến xuất khẩu với xúc tiến nhập khẩu và xúc tiến đầu tư, theo hướng góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại song phương theo hướng cân bằng, hài hòa và bền vững hơn. Việc nghiên cứu thúc đẩy nhập khẩu từ Mỹ các nguyên phụ liệu, máy móc, thiết bị, công nghệ và đầu vào phục vụ sản xuất trong nước cũng là một hướng cần quan tâm.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư cho hệ thống quản trị nội bộ, quản lý chuỗi cung ứng, dữ liệu nguyên liệu, hồ sơ xuất xứ, tiêu chuẩn lao động, môi trường và bộ hồ sơ phản hồi khi bị yêu cầu kiểm tra. Đây là điều kiện để giữ được uy tín, giảm rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất tại thị trường Mỹ.

Từ góc độ chính sách vĩ mô, Thương vụ cho rằng hai nước cần tiếp tục duy trì đàm phán để sớm hướng tới ký kết một Hiệp định phù hợp, ổn định và có tính dự báo cao hơn, qua đó tạo khuôn khổ rõ ràng cho thương mại và đầu tư song phương trong giai đoạn tới.

Cùng với đó, cần tăng cường hơn nữa các cơ chế trao đổi chính sách chuyên đề, đặc biệt là các cơ chế như Đối thoại An ninh năng lượng, đối thoại về chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển đổi xanh và hợp tác công nghiệp.

"Những cơ chế này không chỉ giúp xử lý các vấn đề trước mắt, mà còn tạo nền tảng để quan hệ kinh tế thương mại Việt Nam - Mỹ phát triển theo hướng cân bằng hơn, hài hòa hơn và bền vững hơn trong dài hạn", ông Hưng kỳ vọng.