Tại sao chưa tới 10% doanh nghiệp trên thế giới có thể 'kiếm tiền từ AI'?

Mới đây, trong ‘Hội nghị khách hàng Đông Nam Á” 2026, CEO ManageEngine - Rajesh Ganesan đã có một bài phát biểu liên quan đến vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm ở thời điểm hiện tại “ứng dụng AI vào doanh nghiệp như thế nào?”.

ManageEngine có hơn 6.000 nhân viên, hoạt động tại 190 nước, với hơn 30 văn phòng trên khắp thế giới - trong đó có Việt Nam và một mạng lưới gồm nhiều đối tác công nghệ và đối tác kênh. 

ManageEngine là công ty con của Zoho. Zoho là doanh nghiệp 24 năm tuổi chuyên về chuyển đổi số, là một trong những “ông lớn” công nghệ của Ấn Độ và thế giới. Zoho hiện có 18.000 nhân sự làm việc khắp toàn cầu với doanh thu đạt 1,33 tỷ USD, lợi nhuận ròng là 344 triệu USD trong 2025.

Ba cấp độ ứng dụng AI trong doanh nghiệp

“Trong vài năm gần đây, AI đàm thoại (Conversational AI), AI tạo sinh (Generative AI) và giờ là AI dạng tác nhân (Agentic AI) đang trở nên phổ biến. 

Theo đó, chúng tôi đại khái chia sự ứng dụng AI vào doanh nghiệp thành 3 giai đoạn: Tò mò về AI (AI-curious), sẵn sàng cho AI (AI-ready) và được thúc đẩy bởi AI (AI-driven)”, ông Rajesh Ganesan chia sẻ trong Hội nghị. 

Cũng theo ông, hiện có gần 80% các tập đoàn, doanh nghiệp trên toàn thế giới vẫn đang ở mức "tò mò về AI"; tức chỉ mới chỉ đang vận hành các dự án thử nghiệm (pilot projects). 80% này thậm chí còn chưa nghĩ đến việc đưa AI vào sản xuất thực tế.

Tiếp theo, đang có khoảng 10 đến 15% doanh nghiệp là đã "sẵn sàng cho AI". Tệp này biết bản thân đang có những vấn đề gì và biết cách giải quyết chúng bằng AI như thế nào. Hay nói cách khác, tệp doanh nghiệp này đã sẵn sàng để tận dụng AI. 

Ông nhận thấy, hiện tại có rất ít công ty trên thế giới có thể tuyên bố là thực sự tự chủ hoặc thực sự “được thúc đẩy bởi AI”.  

“Về phần Zoho, thành thật mà nói, tôi sẽ xếp chúng tôi vào nhóm "sẵn sàng cho AI". Chúng tôi chưa hoàn toàn tự chủ bằng AI, dù chúng tôi là một công ty công nghệ. 

Zoho đã làm việc với AI trong suốt 13 - 14 năm qua, nên đã vượt qua giai đoạn “tò mò về AI” để tiến tới giai đoạn sẵn sàng cho AI như hiện tại. Mong ước của chúng tôi là cũng sẽ trở thành một doanh nghiệp “được thúc đẩy bởi AI” trong tương lai”, ông cho biết thêm. 

Thách thức và rào cản thực tế của việc ứng dụng AI

Ở khía cạnh khác, với việc nhiều người sử dụng các ứng dụng OpenAI, Claude, Gemini hàng ngày cho nhiều mục đích khác nhau. Trong mảng công nghệ, AI thậm chí còn có thể tạo mã nguồn (code), có thể gỡ lỗi (debug) mã nguồn và sửa lỗi. Theo ông, đôi khi AI mang lại cảm giác kỳ diệu, cảm giác quá tốt để có thể là sự thật. Tuy nhiên, nếu tỉnh táo lại thì AI cũng đi kèm với rất nhiều lưu ý. 

Ông đặt các câu hỏi: Điều gì có thể kìm hãm doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ AI?, những rào cản có thể là gì?, bạn có thể nhảy vọt trực tiếp và hy vọng có được tất cả các lợi ích và trong hai hoặc ba tháng tới trở thành một doanh nghiệp được thúc đẩy bởi AI không?…

“Tôi nghĩ là không. Các giải pháp AI đang bắt đầu hết miễn phí. Trong ba tháng qua, đã có nhiều thông báo về chi phí token (token cost) được gửi đến từ các đối tác cung cấp giải pháp AI”, ông tiết lộ. 

Bên cạnh đó, điện năng cũng là một vấn đề mà nhiều doanh nghiệp cần quan tâm khi sử dụng AI.

Một trung tâm dữ liệu lưu trữ tất cả các dịch vụ - ví dụ như dịch vụ đám mây (cloud), ở quy mô nhỏ hay trung bình sẽ tiêu thụ lượng điện năng tương đương với năng lượng cung cấp cho 1.000 hộ gia đình. 

Và khi nó mở rộng cho các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô siêu lớn (hyperscalers) để có thể vận hành các dịch vụ AI ở mức độ tự chủ hoàn toàn, chúng ta đang nói về mức tiêu thụ điện năng bằng hàng ngàn hộ qua đình. 

Và theo ông, đây là một trong những rào cản lớn đầu tiên cho việc ứng dụng AI trong doanh nghiệp vì 40% chi phí của trung tâm dữ liệu dành cho điện năng. Chưa hết, hiện giá máy chủ đang tăng gấp ba lần, rồi cả sự khan hiếm của GPU.

Thách thức lớn tiếp theo, chính là sự sẵn sàng về mặt vận hành của doanh nghiệp. Câu hỏi đầu tiên cần tự hỏi – vượt ra ngoài năng lực điện năng và tính toán, là chính bản thân doanh nghiệp. Doanh nghiệp đã sẵn sàng về mặt vận hành để tận dụng những gì AI mang lại chưa? Đây là câu hỏi quan trọng nhất và đây là những gì ông cùng các cộng sự đã tự hỏi mình tại Zoho.

Kết quả AI mang lại được quyết định bởi sự sẵn sàng của con người và cơ sở hạ tầng

Có 5 khía cạnh mà các doanh nghiệp phải tự đánh giá về mặt vận hành trước khi bước vào giai đoạn hai như ông đã nêu ở trên. 

Thứ nhất, cần đánh giá trung thực đâu là điểm nghẽn của hạ tầng doanh nghiệp, ví dụ như độ tin cậy của hạ tầng kỹ thuật số hoặc công nghệ, khả năng mở rộng quy mô để đáp ứng những gì AI tự chủ yêu cầu hay không. 

Thứ hai, doanh nghiệp cần đánh giá trung thực về thực trạng chất lượng dữ liệu mà bản thân có trong cơ sở hạ tầng của mình. Ví dụ: Các dữ liệu trong doanh nghiệp đã nói chuyện được với nhau hay chưa?, có dữ liệu chưa được làm sạch không? có sự tự tin tuyệt đối để nói luồng dữ liệu của bạn chảy từ đâu đến đâu không?, có nền tảng dữ liệu (data platform) tốt không?

“Đây là những câu hỏi khó chịu nhưng cần thiết mà bạn cần phải hỏi trước khi nghĩ đến việc tận dụng AI. Bởi vì nếu dữ liệu của doanh nghiệp không tốt, bất kể sức mạnh của mô hình AI ra sao, doanh nghiệp sẽ không thấy được kết quả. Đặc biệt là những kết quả như tính tự chủ, nơi bạn muốn hệ thống AI tự chăm sóc mọi thứ”, ông nhận định. 

Thứ ba là khả năng phục hồi (resilience). Tức khi gặp sự cố, hệ thống doanh nghiệp có khả năng quay trở lại và vận hành bình thường như trước đó hay không? Doanh nghiệp đang có những phương án dự phòng gì với những hạn chế về điện năng và phần cứng như đã nói ở trên? 

Thứ tư là những thách thức trong quản trị và tuân thủ (Governance and Compliance). Đây là một vấn đề lớn, đặc biệt là khi ManageEngine nói chuyện với khách hàng từ khu vực Đông Nam Á. 

Nguyên do là bởi trong doanh nghiệp luôn có rất nhiều nhân sự từ các cấp độ khác nhau, các phòng ban khác nhau với các mức độ kỹ năng khác nhau, mức độ tiếp xúc khác nhau, làm những công việc khác nhau? Và mỗi nhân sự, vị trí và phòng ban có các tiêu chuẩn quản trị, tuân thủ khác nhau cần phải tuân theo.

Cuối cùng là bảo mật dữ liệu (data security) với AI. Doanh nghiệp muốn dùng những thứ tốt nhất và các mô hình tốt nhất. Hiện các doanh nghiệp có thể tự do sử dụng mô hình mã nguồn mở hoặc mô hình thương mại. 

“Tuy nhiên, chúng ta có thực sự hiểu rõ ràng về nơi dữ liệu của doanh nghiệp chảy đến, cách nó được lưu trữ, cách nó được xử lý hoặc nó được sử dụng để làm gì trong việc huấn luyện AI. Người dùng của doanh nghiệp sử dụng hệ thống AI như thế nào? Họ gửi dữ liệu của họ đi đâu?”, ông nhấn mạnh. 

Sân chơi đã thay đổi. Doanh nghiệp đang có một công cụ mới mạnh mẽ trong tay, đó chính là AI. Song kết quả mà AI mang lại sẽ không được quyết định bởi mô hình thông minh nhất doanh nghiệp có thể mua được, mà sẽ được quyết định bởi sự sẵn sàng của con người và cơ sở hạ tầng của doanh nghiệp.