Sàn tài sản mã hóa vào 'giờ G': Ngân hàng, công ty chứng khoán tăng tốc cho cuộc chơi nghìn tỷ

Cuộc đua vào “cánh cửa hẹp” của thị trường tài sản số

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn quyết định sau nhiều năm phát triển trong trạng thái thiếu khung pháp lý rõ ràng. Theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, Chính phủ cho phép triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa với số lượng tối đa chỉ 5 doanh nghiệp được cấp phép.

Chính giới hạn này khiến cuộc đua trở nên đặc biệt khốc liệt, nhất là khi phía sau các hồ sơ không còn là những startup blockchain nhỏ lẻ mà là sự xuất hiện ngày càng rõ nét của ngân hàng, công ty chứng khoán và các tập đoàn tài chính lớn.

Đến nay, mới chỉ có hai doanh nghiệp chính thức công bố đã vượt qua vòng đánh giá đầu tiên của Bộ Tài chính là SCEX và TCEX. Dù chưa đồng nghĩa với việc được cấp phép vận hành chính thức, đây vẫn được xem là bước tiến quan trọng trong bối cảnh yêu cầu cấp phép được đánh giá khắt khe nhất từ trước tới nay với lĩnh vực tài sản số.

Theo yêu cầu từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp muốn tham gia thị trường không chỉ cần tiềm lực vốn lớn mà còn phải đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về công nghệ, an toàn thông tin, phòng chống rửa tiền, quản trị vận hành và tách biệt tài sản khách hàng.

Trong đó, SCEX là doanh nghiệp vừa đổi tên từ CTCP Sàn Giao dịch Tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX). Sau quá trình tái định vị thương hiệu, doanh nghiệp này tăng vốn điều lệ từ 6,8 tỷ đồng lên 360 tỷ đồng để chuẩn bị cho kế hoạch tham gia thị trường tài sản số chính thức. Theo đại diện SCEX, công ty đang tập trung đầu tư vào hạ tầng công nghệ, hệ thống bảo mật, quản trị rủi ro và đội ngũ nhân sự blockchain nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường tài sản mã hóa.

Trong khi đó, TCEX là cái tên nhận được nhiều chú ý hơn nhờ sự tham gia của hệ sinh thái TCBS. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, ông Nguyễn Xuân Minh – Chủ tịch HĐQT TCBS hiện nắm 89% vốn tại TCEX, còn TCBS và Techcom Capital nắm phần vốn còn lại. 

Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, ông Nguyễn Xuân Minh cho biết doanh nghiệp hiện nằm trong nhóm được lựa chọn để tiếp tục rà soát phục vụ quá trình cấp phép và kỳ vọng có thể nhận giấy phép trong năm nay.

Ngoài SCEX và TCEX, ba cái tên còn lại trong nhóm hồ sơ được Bộ Tài chính đánh giá đầy đủ, hợp lệ gồm CAEX, VIXEX và CTCP Tài sản số Việt Nam. Trong đó, CAEX là doanh nghiệp có liên hệ với hệ sinh thái VPBank và hợp tác cùng các đối tác quốc tế như OKX Ventures, HashKey Capital. 

Trả lời cổ đông tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, Chủ tịch VPBank Ngô Chí Dũng cho biết CAEX hiện nằm trong nhóm được cấp giấy phép sơ bộ ban đầu và đang chờ cơ quan quản lý cấp phép chính thức.

Thông tin thêm tại đại hội, Tổng Giám đốc VPBank Nguyễn Đức Vinh cho biết CAEX đã góp đủ 10.000 tỷ đồng vốn điều lệ theo yêu cầu vận hành sàn tài sản số. “Hiện 10.000 tỷ đồng này đang nằm chờ trong thời gian doanh nghiệp chưa được cấp phép chính thức”, ông Vinh nói. 

Trong khi đó, một cái tên đáng chú ý khác là CTCP Tài sản số Việt Nam - doanh nghiệp có Sun Group nắm cổ phần chi phối với tỷ lệ 64%. VIXEX cũng gây chú ý khi đăng ký vốn điều lệ lên tới 1.000 tỷ đồng ngay từ giai đoạn đầu.

Ở chiều ngược lại, hai hồ sơ chưa đạt yêu cầu là Dolphinex và SSID cho thấy mức độ sàng lọc của cơ quan quản lý đang ở mức rất cao. Dù có liên hệ với các tổ chức tài chính lớn như MB hay SSI, cả hai doanh nghiệp đều bị đánh giá chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về điều lệ, nhân sự và hồ sơ pháp lý. Điều này cho thấy thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang được xây dựng theo hướng thận trọng và kiểm soát chặt chẽ ngay từ giai đoạn đầu.

Từ thị trường “ngoài lề” tới quy mô hàng trăm tỷ USD

Sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các ngân hàng và công ty chứng khoán cho thấy tài sản mã hóa đang dần được nhìn nhận như một cấu phần mới của hệ thống tài chính thay vì chỉ là một xu hướng đầu cơ. 

Trong nhiều năm qua, Việt Nam liên tục nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người sở hữu tài sản mã hóa cao nhất thế giới, đặc biệt ở nhóm người trẻ và nhà đầu tư am hiểu công nghệ. Tuy nhiên, phần lớn giao dịch hiện vẫn diễn ra trên các sàn quốc tế và nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của cơ quan quản lý trong nước.

Phát biểu tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026, ông Tô Trần Hòa - Phó trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết số lượng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam có thể đạt khoảng 15 triệu tài khoản trong năm 2025. 

Theo ông Hòa, khối lượng giao dịch hàng năm của thị trường Việt Nam được ước tính lên tới khoảng 220 tỷ USD, phản ánh quy mô “không thể xem nhẹ”.

“Cơ quan quản lý buộc phải nhìn thị trường tài sản mã hóa như một cấu phần thực sự của hệ thống tài chính thay vì chỉ coi là một trào lưu ngoài lề”, ông Hòa nhận định. Theo vị này, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia dẫn đầu thế giới về mức độ phổ biến của tài sản mã hóa cũng như tần suất sử dụng các sàn giao dịch tập trung và phi tập trung. 

Chính điều đó khiến thị trường Việt Nam lọt vào “tầm quan sát” của các tổ chức quốc tế như FATF trong các đánh giá liên quan đến rủi ro rửa tiền và tuân thủ phòng chống tội phạm tài chính.

Theo dữ liệu từ Chainalysis, giá trị giao dịch tài sản mã hóa tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã tăng từ khoảng 81 tỷ USD/tháng vào giữa năm 2022 lên khoảng 244 tỷ USD/tháng vào cuối năm 2024. Việt Nam cũng nằm trong nhóm thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực khi dòng vốn tài sản mã hóa chảy vào thị trường năm 2025 được ước tính vượt 220 tỷ USD, tăng khoảng 55% so với năm trước.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các sàn giao dịch hợp pháp trong nước không chỉ mang ý nghĩa “hợp thức hóa” hoạt động giao dịch mà còn nhằm kéo dòng tiền trở lại hệ thống tài chính chính thức. Đây cũng được xem là bước đi cần thiết để hạn chế các rủi ro liên quan đến thất thu thuế, rửa tiền, tài trợ khủng bố và bảo vệ nhà đầu tư trong bối cảnh dòng vốn tài sản số ngày càng mở rộng.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, cho đến thời điểm hiện nay, Bộ Tài chính đã phối hợp với Bộ Công an, với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chấp thuận cho 5 đơn vị được làm công tác chuẩn bị để triển khai cung cấp các dịch vụ về thị trường tài sản mã hóa. 

"Chúng tôi tin rằng sớm nhất là trong quý III sẽ có những hoạt động đầu tiên của thị trường tài sản mã hóa chính thức ở Việt Nam, có sự tham gia cung cấp dịch vụ và có sự quản lý nhà nước để đảm bảo an toàn và minh bạch cho thị trường”, ông Nguyễn Đức Chi nói.

Cuộc chơi không chỉ nằm ở việc mở sàn giao dịch

Điều đáng chú ý là tham vọng của các doanh nghiệp hiện không còn dừng ở việc xây dựng một sàn giao dịch tài sản mã hóa đơn thuần. Thay vào đó, nhiều tổ chức đang hướng tới những mảng phụ trợ được xem là “mỏ vàng” dài hạn của hệ sinh thái tài sản số như lưu ký tài sản số, hạ tầng thanh toán, xác thực danh tính, tokenization và quản trị dòng tiền.

Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, ông Nguyễn Xuân Minh cho biết giao dịch chỉ là một mắt xích trong hệ sinh thái tài sản số mà TCBS hướng tới. Theo ông Minh, doanh nghiệp đặt trọng tâm vào mảng tokenization, tức chuyển đổi các tài sản thực như bất động sản, trái phiếu hoặc hàng hóa thành token để giao dịch trên nền tảng blockchain. Bên cạnh đó, dịch vụ lưu ký tài sản số (custody) cũng được TCBS xác định là một trong những mảng chiến lược quan trọng nhất trong giai đoạn tới.

“Lợi thế lớn của TCBS là nền tự quản trị và kiểm soát rủi ro của một doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái ngân hàng”, ông Nguyễn Xuân Minh nói. Theo lãnh đạo TCBS, ngoài công nghệ, doanh nghiệp cũng cần xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho tài sản mã hóa của khách hàng trước khi mở rộng quy mô vận hành.

Trong khi đó, các ngân hàng lại lựa chọn hướng tiếp cận thận trọng hơn. Trả lời cổ đông tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, Chủ tịch MB Lưu Trung Thái cho biết ngân hàng không đặt mục tiêu trực tiếp vận hành sàn giao dịch tài sản số. Theo ông Thái, chiến lược của MB là tham gia vào hai mắt xích quan trọng nhất trong hệ sinh thái tài sản số gồm hạ tầng thanh toán và các dịch vụ dành cho nhà đầu tư.

“Ngân hàng kết hợp với công ty vận hành sàn giao dịch sẽ đảm nhận hai khâu quan trọng nhất: đảm bảo thanh toán và cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư”, ông Lưu Trung Thái nói. Lãnh đạo MB cho rằng thanh toán là lĩnh vực có độ phức tạp kỹ thuật rất cao nhưng cũng là nơi ngân hàng có lợi thế tự nhiên về hệ thống, năng lực vận hành và kiểm soát rủi ro.

Ngoài thanh toán, các dịch vụ như eKYC, xác thực danh tính, quản lý tài khoản và lưu ký tài sản số cũng được xem là dư địa tăng trưởng lớn trong tương lai. 

Theo giới quan sát, xu hướng này cho thấy cuộc chơi tài sản số tại Việt Nam đang dần dịch chuyển từ mô hình “mở sàn crypto” sang xây dựng một hệ sinh thái tài chính số hoàn chỉnh hơn, nơi ngân hàng, công ty chứng khoán, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức blockchain cùng tham gia ở nhiều vai trò khác nhau.

Trích Đặc san Doanh nhân Việt Nam số tháng 6/2026