Saigon Co.op, Be, Beta Cinemas, Orion... gỡ bài đu trend 'đi chùa online'

Những ngày đầu tháng 11, mạng xã hội xuất hiện trào lưu “đi chùa online”, trong đó người dùng có thể tạo nhân vật đại diện, tham gia không gian chùa chiền mô phỏng bằng đồ họa 3D và thực hiện các thao tác như chắp tay, lễ, thắp hương, tụng kinh hay ngồi thiền.

Không chỉ thu hút người dùng cá nhân, trào lưu này nhanh chóng được nhiều thương hiệu đưa vào hoạt động truyền thông trên mạng xã hội. Các doanh nghiệp sử dụng hình ảnh nhân vật đại diện mang màu sắc thương hiệu, đặt trong không gian chính điện và gắn với những câu chữ chơi chữ liên quan đến sản phẩm, dịch vụ.

Fanpage chính thức của Be đăng hình ảnh hàng chục nhân vật mặc đồng phục màu vàng, xanh đặc trưng của hãng xe công nghệ này đang ngồi trong chính điện. Bài đăng đi kèm dòng trạng thái “Pháp danh: thích chạy be”, phía dưới còn có bình luận “Chở khách nhân tiện đi chùa với khách luôn”. Theo ảnh chụp màn hình, bài viết thu hút khoảng 7.700 lượt cảm xúc, 160 bình luận và 90 lượt chia sẻ.

Beta Cinemas cũng hưởng ứng xu hướng bằng hình ảnh những linh vật màu xanh mang nhận diện thương hiệu đang ngồi trước tượng Phật. Nội dung đăng tải có tiêu đề “Hội pháp danh Beta Cinemas tu tại rạp, tâm hướng khách”. Các nhân vật được gắn những tên gọi như “Thích Bán Bắp”, “Thích Đông Khách”, “Thích Full Phòng”...

Trong khi đó, Co.opmart sử dụng hình ảnh các nhân vật mô phỏng đang lễ Phật, kèm những lời chúc về bình an, sức khỏe và mua sắm.

Một số thương hiệu khác như Orion, Cà Phê Muối Chú Long cũng tham gia xu hướng này. Trong bài đăng của Cà Phê Muối Chú Long, các nhân vật được gắn những tên gọi như “Thích tiền”, “Thích pha chế”, “Thích đông khách”...

Tuy nhiên, việc sử dụng hình ảnh không gian tâm linh làm chất liệu quảng bá đã vấp phải những ý kiến trái chiều. Một bộ phận người dùng cho rằng hoạt động đi lễ và không gian thờ tự không nên trở thành công cụ tạo tiếng cười hay phương tiện quảng bá thương mại, nhất là khi các câu chữ được đặt theo lối chơi chữ gắn với mục tiêu bán hàng.

Chị Nguyễn Hằng (Hà Nội) chia sẻ: “Không biết mọi người thấy sao nhưng tôi thấy đây là sự xúc phạm, đùa giỡn quá trớn. Tôi đã gỡ app Be, còn một số app nữa cũng chuẩn bị gỡ”.

Một người dùng khác cũng bày tỏ quan điểm: “Có những giá trị thiêng liêng không bao giờ được đánh đổi lấy lợi nhuận! Đừng biến những giá trị tâm linh thiêng liêng thành công cụ quảng cáo, mua vui và kiếm tiền!”.

Trước phản ứng của cộng đồng mạng, các bài đăng nói trên đã được gỡ khỏi fanpage doanh nghiệp.

Thực tế, “đi chùa online” ban đầu không phải một trào lưu xuất phát từ Việt Nam.

Trào lưu này xuất phát từ Hàn Quốc, với sự ra đời của nền tảng Sansa, dùng để mô phỏng một ngôi chùa trực tuyến và hoạt động bày tỏ tín ngưỡng trên không gian mạng. Sansa ghi nhận hơn 600.000 lượt truy cập trong ba ngày đầu ra mắt, tạo ra làn sóng hướng ửng tại nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam.

Dù vậy, sự phát triển của các nền tảng tâm linh trực tuyến cũng đặt ra những vấn đề cần lưu ý. Ngày 5/11, Phòng An ninh mạng, Công an tỉnh Đồng Tháp cảnh báo nguy cơ một số hoạt động “đi chùa online” bị lợi dụng để trục lợi.

Cụ thể, người livestream có thể yêu cầu người xem tặng quà ảo để nhân vật thực hiện hành động lễ Phật, thắp hương, tụng kinh; thậm chí gắn việc tặng quà với lời hứa hẹn về công đức, phước báu, tài lộc và bình an.

Cơ quan công an cũng khuyến cáo người dùng không chuyển tiền, tặng quà vì tin vào những cam kết tâm linh không có căn cứ; đồng thời cảnh giác với các hoạt động lợi dụng tín ngưỡng để kêu gọi quyên góp, thu lợi bất chính.

Ở góc độ pháp lý, Điều 6 Luật Quảng cáo 2012 quy định các các hành vi quảng cáo có tính chất kỳ thị dân tộc, phân biệt chủng tộc, xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo, định kiến về giới, về người khuyết tật.

Quy định này cho thấy hoạt động truyền thông thương mại không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về nội dung quảng cáo mà còn phải cân nhắc các giá trị văn hóa, xã hội.

Việc một bài đăng cụ thể có vi phạm pháp luật hay không cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở nội dung và các tình tiết liên quan. Tuy nhiên, phản ứng từ người dùng mạng xã hội là lời nhắc nhở rằng không phải xu hướng nào đang phổ biến cũng phù hợp để thương hiệu khai thác.