Quỹ 20 tỷ USD đến Đà Nẵng nhưng 'đứng hình' vì thiếu sandbox: Chuyên gia cảnh báo 'trên trải thảm, dưới rải chông' thì vốn khó vào

Chia sẻ từ góc nhìn thực tiễn, PGS.TS Trần Mạnh Huy - Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho biết ông đã có gần 20 năm tham gia vào lĩnh vực tài sản số và từng tiếp xúc với nhiều nhà đầu tư quốc tế quan tâm đến việc thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN).

Theo ông Huy, điều đáng chú ý là các nhà đầu tư đều tỏ ra hào hứng khi nghe về mô hình này tại Đà Nẵng, nhưng phần lớn sau đó lại rời đi vì chưa thể triển khai.

“Họ không sợ thắng hay thua trên thị trường. Điều họ sợ nhất là thể chế không rõ ràng. Rủi ro thị trường thì họ chấp nhận, nhưng rủi ro chính sách thì họ không chịu”, ông Huy nói tại Hội thảo VIFC-DN - Kiến tạo thể chế, định hình dòng vốn thế hệ mới, do Tạp chí Đầu Tư Tài Chính - VietnamFinance tổ chức gần đây.

Theo vị chuyên gia, nỗi lo lớn nhất của nhà đầu tư là khả năng “đang làm giữa chừng thì luật thay đổi”, khiến toàn bộ kế hoạch đầu tư bị đảo lộn. Đây là nguyên nhân khiến nhiều dòng vốn quan tâm đến rồi lại rút lui.

Ông Huy cũng cho rằng một trong những hiểu nhầm lớn hiện nay là việc truyền thông về Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng đang bị thu hẹp quá nhiều vào câu chuyện tài sản số.

“Trung tâm tài chính không có nghĩa chỉ là tài sản số. Đó chỉ là một phần. Nhà đầu tư đến đây mang theo rất nhiều loại sản phẩm khác nhau, chứ không chỉ một loại hình tài sản”, ông nhấn mạnh.

Theo ông, thực tế số lượng sản phẩm có thể triển khai trong một trung tâm tài chính quốc tế lớn hơn rất nhiều so với một số nhóm sản phẩm cốt lõi đang được đề cập. Tuy nhiên, bài toán quay lại vẫn là khung pháp lý và khả năng thử nghiệm thực chất.

Ông Huy dẫn ví dụ về một trường hợp doanh nghiệp muốn chuyển đổi từ USDT sang tiền Việt Nam thông qua cơ chế sandbox. Dù được chấp thuận thử nghiệm, nhưng địa điểm triển khai lại không phải nơi có nhu cầu sử dụng thực tế, khiến mô hình không thể vận hành hiệu quả và phải chịu lỗ.

“Không thể để sandbox trở thành câu chuyện ‘trên trải thảm, dưới rải chông’. Nhà đầu tư vào thử nghiệm mà không có điều kiện vận hành thực tế thì cuối cùng họ sẽ rút đi”, ông Huy cảnh báo.

Một điểm đáng chú ý khác, theo ông Huy, là nếu muốn thu hút nhiều dòng vốn vào Đà Nẵng, trung tâm tài chính cần gắn chặt hơn với tài sản thực và khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) – nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế địa phương.

“Đà Nẵng chưa có nhiều 'ông to' nên phải nghĩ đến SME. Làm sao để dòng vốn đi thẳng vào các doanh nghiệp này, biến tài sản thực của họ thành nền tảng để hút vốn”, ông Huy nói.

Ông dẫn chứng, gần đây ông đã mời một quỹ đầu tư quốc tế tới Đà Nẵng để triển khai mô hình tài trợ xuất khẩu không kỳ hạn. Theo đó, doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được ứng vốn ngay khi giao hàng, còn việc thu hồi công nợ từ bên mua ở nước ngoài sẽ do quỹ đảm nhận.

Theo vị chuyên gia, đây là mô hình rất phù hợp với cộng đồng SME tại Đà Nẵng, giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán dòng tiền mà không phải chờ thanh toán kéo dài.

Điều đáng nói là quỹ này có quy mô lên tới 20 tỷ USD và sẵn sàng giải ngân, nhưng cuối cùng vẫn phải chờ vì chưa có cơ chế sandbox rõ ràng.

“Quỹ 20 tỷ USD đã ở đây rồi, nhưng khi họ hỏi sandbox ở đâu thì mình lại loay hoay chưa có câu trả lời”, ông Huy chia sẻ.

Theo ông, để khơi thông dòng vốn, điều quan trọng là phải xây dựng cơ chế sandbox hoàn chỉnh từ A đến Z, để nhà đầu tư “vào là làm luôn”, thay vì thử nghiệm trong tình trạng nửa vời. Ông cũng cho rằng Đà Nẵng khó có thể tự giải quyết toàn bộ bài toán này mà cần sự điều phối mạnh hơn từ trung ương.

“Trung ương phải là nơi thiết kế và điều phối, Đà Nẵng là nơi vận hành. Nếu không làm rõ vai trò này thì rất khó đi nhanh”, ông nói.

Đồng tình với quan điểm của , TS Võ Trí Thành cho rằng những lo ngại về quy mô thị trường, tính đa dạng sản phẩm và đặc biệt là sự bất định chính sách đang làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Theo ông, điều quan trọng là phải nhìn vào cách thị trường và nhà đầu tư đánh giá Việt Nam, thay vì chỉ nhìn từ góc độ nội tại.

Ông Thành dẫn lại kết quả từ một hội thảo gần đây với 5 doanh nghiệp đang chuẩn bị tham gia thị trường tài sản số tại Việt Nam. Theo một khảo sát nhỏ được thực hiện tại đây, phần lớn các nhà đầu tư đang hoạt động trên thị trường quốc tế vẫn tỏ ra khá dè dặt với Việt Nam.

Nguyên nhân, theo ông Thành, đến từ nhiều yếu tố như quy mô thị trường còn nhỏ, hệ sinh thái sản phẩm chưa đa dạng, tính ổn định chính sách chưa cao, cùng với những vấn đề liên quan đến định danh và cơ chế vận hành.

“Có rất nhiều yếu tố khiến sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam hiện chưa đủ mạnh. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải nhìn vào cách thị trường và nhà đầu tư đang nhìn mình như thế nào”, TS Võ Trí Thành nói.

Theo vị chuyên gia, sự minh bạch và thẳng thắn với nhà đầu tư là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin. Ông cho rằng ngay cả khi Việt Nam chưa thể đáp ứng ngay toàn bộ các điều kiện mà nhà đầu tư quốc tế đặt ra, điều đó không có nghĩa cơ hội bị khép lại.

Vị chuyên gia nhớ lại quá trình đàm phán với các nhà đầu tư khi xây dựng mô hình trung tâm tài chính quốc tế, khi phía đối tác từng đưa ra khoảng 10 điều kiện tiên quyết. Dù biết Việt Nam chưa thể đáp ứng ngay, họ vẫn chấp nhận một lộ trình thực hiện rõ ràng.

“Họ chấp nhận thời gian, chấp nhận quãng đường và lộ trình để đi cùng mình. Điều quan trọng là phải tạo được niềm tin về một cuộc chơi đang bắt đầu”, ông Thành nhấn mạnh.