Quặng đồng khan hiếm, vì sao giá đồng thế giới vẫn chững lại?

Nhà máy luyện phải 'bù tiền' để có quặng

Theo số liệu của Mysteel, chỉ số phí chế biến (TC) giao ngay của MS đối với tinh quặng đồng nhập khẩu vào Trung Quốc ở mức âm 237,8 USD/tấn khô tính đến ngày 9/10. Theo một chỉ số khác do SMM công bố, phí này đã giảm xuống âm 221,89 USD/tấn khô vào ngày 18/9 - mức thấp kỷ lục khi đó - và lùi tiếp về âm 231,68 USD/tấn khô vào ngày 30/9.

TC là khoản chiết khấu mà nhà máy luyện được trừ vào giá mua tinh quặng, thường được hiểu là phí chế biến quặng thành đồng tinh luyện và cũng là nguồn thu chính của nhà máy luyện. Khi chỉ số này âm, nhà máy luyện không những không được chiết khấu mà còn phải trả cao hơn giá trị lượng đồng chứa trong quặng để có nguyên liệu.

Theo khảo sát của Mysteel, một mỏ vừa bán 10.000 tấn tinh quặng đồng sạch cho một nhà máy luyện, giao tháng 11, với mức phí âm 258 USD/tấn khô; một mỏ khác bán 10.000 tấn giao tháng 11 - 12 ở mức âm 240 USD/tấn khô. Giới thương nhân vẫn giữ giá chào cao do kỳ vọng phí chế biến còn giảm tiếp, theo Mysteel.

Giá giao ngay đã xuống sâu hơn nhiều so với hợp đồng dài hạn. Mức phí chế biến chuẩn năm 2026 do Antofagasta (Chile) chốt với các nhà máy luyện lớn của Trung Quốc là 0 USD/tấn, giảm từ khoảng 21 USD/tấn của năm 2025 và là mức thấp nhất từng được thỏa thuận trong các vòng đàm phán thường niên, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Nguồn thu bù đắp từ axit sulfuric, sản phẩm phụ của quá trình luyện, cũng thu hẹp khi giá mặt hàng này giảm, theo Mysteel.

Sản lượng đồng tinh luyện tháng 10 có thể thấp nhất năm

Theo SMM, sản lượng đồng điện phân của Trung Quốc trong tháng 9 đạt 1,12 triệu tấn, giảm 2,3% so với tháng 8 và gần như đi ngang so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, sản lượng đạt 10,42 triệu tấn, tăng 3,54% so với cùng kỳ. Mức giảm trong tháng 9 chủ yếu do các nhà máy tập trung bảo dưỡng, với lượng sản phẩm bị ảnh hưởng khoảng 44.800 tấn, cùng với nguồn đồng phế liệu khan hiếm.

SMM ước tính, trong tháng 9, các nhà máy dùng tinh quặng mua giao ngay để sản xuất đã ghi nhận lỗ bình quân 4.129,28 nhân dân tệ/tấn đồng, mức lỗ đã nới rộng thêm khoảng 2.000 nhân dân tệ/tấn so với tháng 8. Do phí chế biến chưa đảo chiều và giá axit sulfuric suy yếu, khoản lỗ này có thể lên tới 5.000 nhân dân tệ/tấn trong tháng 10.

Trong bối cảnh nguyên liệu khan hiếm và lỗ ngày càng sâu, một số nhà máy luyện trong nước đã chủ động hạ sản lượng. SMM dự báo sản lượng đồng điện phân của Trung Quốc trong tháng 10 chỉ còn 1,0847 triệu tấn, thấp nhất năm 2026.

Áp lực nguyên liệu thể hiện rõ trong số liệu thương mại. Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), nhập khẩu quặng và tinh quặng đồng của nước này trong tháng 9 đạt 2,48 triệu tấn, giảm 4,1% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, lượng nhập khẩu đạt 21,97 triệu tấn, giảm 2,9%.

Các mỏ lớn tại Chile hụt sản lượng

Phía thượng nguồn, nguồn cung từ những mỏ đồng lớn nhất thế giới vẫn bị gián đoạn. Theo báo cáo hoạt động quý của BHP, sản lượng đồng của tập đoàn trong quý từ tháng 7 đến tháng 9 đạt 400.700 tấn, giảm 19% so với cùng kỳ. Riêng mỏ Escondida tại Chile - mỏ đồng lớn nhất thế giới - sản xuất 252.600 tấn (tính trên 100% sở hữu), giảm 23%. BHP cho biết nguyên nhân gồm hàm lượng quặng cấp cho nhà máy tuyển giảm theo kế hoạch xuống 0,81% (từ 0,94% cùng kỳ), lịch bảo dưỡng, thời tiết khắc nghiệt trong tháng 7 - 8 và việc tạm dừng toàn bộ hoạt động khai thác sau một vụ tai nạn chết người ngày 23/9.

BHP giữ nguyên dự báo sản lượng đồng năm tài chính 2027 (kết thúc tháng 6/2027) ở mức 1,65 - 1,8 triệu tấn, trong đó Escondida đạt 1 - 1,1 triệu tấn.

Antofagasta công bố sản lượng đồng quý III đạt 151.900 tấn, tăng 7% so với quý trước nhờ mỏ Los Pelambres phục hồi sau đợt thời tiết xấu hồi tháng 7. Tuy nhiên, lũy kế 9 tháng, sản lượng chỉ đạt 436.900 tấn, giảm 8% so với cùng kỳ do hàm lượng quặng và tỷ lệ thu hồi tại Centinela thấp hơn. Công ty giữ dự báo sản lượng năm 2026 ở mức 625.000 - 655.000 tấn và dự báo năm 2027 đạt 630.000 - 690.000 tấn.

Rủi ro lao động tạm lắng. Ngày 14/10, BHP và công đoàn giám sát viên tại Escondida đạt thỏa thuận hợp đồng lao động thời hạn 36 tháng với 64% thành viên tán thành, qua đó tránh được cuộc đình công đã được công đoàn tuyên bố trước đó. Tại mỏ Centinela của Antofagasta, cuộc đình công của hai công đoàn bắt đầu từ ngày 7/10 đã chấm dứt sau khi các bên đạt thỏa ước lao động mới, theo thông tin ngày 19/10.

Giá đồng chững lại khi tồn kho tăng

Giá đồng kỳ hạn 3 tháng trên Sàn Giao dịch Kim loại London (LME) giao dịch quanh 14.400 USD/tấn trong phiên 19/10. Tại Trung Quốc, giá đồng giao ngay ở mức 110.565 nhân dân tệ/tấn tính đến ngày 16/10, giảm 1,31% so với đầu tuần nhưng cao hơn 29,59% so với cùng kỳ, theo dữ liệu của SunSirs.

Lực cản chính đến từ tồn kho. Theo Sàn Giao dịch Kỳ hạn Thượng Hải (SHFE), tồn kho đồng tăng 15.218 tấn trong tuần kết thúc ngày 16/10. Ngược lại, tồn kho trên LME đạt 233.800 tấn vào ngày 20/10, giảm 21.300 tấn (tương đương 8,35%) so với một tháng trước.

Nhìn chung, thị trường đồng hiện nay chịu tác động từ hai phía trái chiều. Nguồn cung bị siết từ phía mỏ và khâu luyện đồng, khi phí chế biến âm sâu buộc các nhà máy luyện Trung Quốc giảm sản lượng xuống thấp nhất năm. Trong khi đó, tồn kho đồng trên sàn Thượng Hải đã tăng trở lại, tạo sức ép lên giá.