PGS.TS Nguyễn Mại: 'FDI vào Việt Nam có thể đạt 40 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2026–2030'

Theo Cục Thống kê, trong quý I, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam đạt 15,2 tỷ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, vốn FDI thực hiện tại Việt Nam ước đạt 5,41 tỷ USD, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của ba tháng đầu năm trong 5 năm qua.

                                   Vốn FDI vào Việt Nam quý I giai đoạn 2022-2026

                                                              (đơn vị: tỷ USD) 

Duy trì sức hấp dẫn

Trao đổi với chúng tôi bên lề Lễ công bố Báo cáo Thường niên về Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2025 diễn ra ngày 9/4, PGS.TS Nguyễn Mại, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE), đánh giá làn sóng đầu tư nước ngoài tiếp tục được củng cố từ các “ông lớn” truyền thống như Samsung, LG, Sumitomo, Mitsubishi đến các tập đoàn công nghệ cao mới nổi, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số như Microsoft hay Nvidia, với các dự án quy mô lớn trị giá hàng chục tỷ USD.

Nguyên nhân khiến Việt Nam hấp dẫn trong bối cảnh thế giới biến động mạnh bởi xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và xu hướng bảo hộ gia tăng là nền tảng chính trị kinh tế ổn định, cùng với quy mô thị trường hơn 100 triệu dân, ông Mại phân tích.

Bên cạnh đó, việc Chính phủ đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, chính sách ưu đãi đầu tư và cải cách thủ tục hành chính theo hướng minh bạch, tinh gọn, qua đó rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí cho doanh nghiệp cũng là yếu tố được nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao.

Đặc biệt, việc xây dựng mô hình “Chính phủ kiến tạo”, thúc đẩy Chính phủ điện tử và Chính phủ số cũng góp phần nâng cao chất lượng điều hành, tạo môi trường đầu tư thuận lợi, hấp dẫn hơn đối với cả nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Lợi thế của Việt Nam còn đến từ việc tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu (EU), Mỹ và nhiều đối tác lớn, đồng thời thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia quan trọng.

Nhờ đó, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao, với quy mô thương mại năm 2025 vượt 800 tỷ USD và có thể tiến tới mốc 1.000 tỷ USD trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, các chỉ số kinh tế vĩ mô tích cực cũng góp phần gia tăng sức hút đầu tư như thu nhập bình quân đầu người vượt 5.000 USD, GDP đạt khoảng 520 tỷ USD, xếp thứ 33 thế giới. Đây là những yếu tố nền tảng tạo nên lực hấp dẫn đối với dòng vốn ngoại.

Về triển vọng, ông Nguyễn Mại cho rằng dòng vốn FDI vào Việt Nam sẽ tích cực hơn với quy mô khoảng 38–40 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2026–2030. Động lực đến từ việc nhiều dự án đã được xúc tiến, đàm phán từ cuối năm 2025, đặc biệt là các cam kết cấp cao giữa lãnh đạo Việt Nam với các quốc gia và tập đoàn lớn đang dần hội tụ điều kiện để triển khai.

Không chỉ gia tăng về số lượng dự án, các dòng vốn mới còn được kỳ vọng có hàm lượng công nghệ cao hơn, đóng góp thiết thực vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Đáng chú ý, xu hướng “đại bàng làm tổ” được dự báo sẽ rõ nét hơn, khi ngày càng nhiều tập đoàn đa quốc gia quy mô lớn lựa chọn Việt Nam là điểm đến đầu tư chiến lược.

"Sự tham gia của các nhà đầu tư lớn, cùng với khu vực doanh nghiệp trong nước - từ tập đoàn, doanh nghiệp vừa và nhỏ đến hộ kinh doanh sẽ tạo động lực cộng hưởng, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của tăng trưởng, hướng tới các mục tiêu phát triển mà Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra", ông Mại kỳ vọng.

Nâng cấp nền tảng thu hút đầu tư

Còn theo TS. Trần Toàn Thắng, Trưởng ban Quốc tế và Chính sách hội nhập, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính, dưới tác động của nhiều yếu tố biến động, từ rủi ro địa chính trị, an ninh cho đến xu hướng tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều tập đoàn đa quốc gia đang đẩy mạnh tái cấu trúc đầu tư. Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá đang phát đi những tín hiệu tích cực về môi trường đầu tư và xuất hiện đúng thời điểm để đón làn sóng dịch chuyển vốn.

Đặc biệt, những thay đổi trong tổ chức bộ máy hành chính theo hướng tinh gọn, cùng việc sáp nhập một số đơn vị hành chính, được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là cơ sở để kỳ vọng vốn FDI vào Việt Nam có thể tiếp tục tăng, khi sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài ngày càng rõ nét.

“Với các yếu tố thuận lợi đang hình thành, dòng vốn thực hiện trong năm nay được kỳ vọng có thể tăng thêm khoảng 1-2 tỷ USD so với năm 2025 (hơn 27 tỷ USD) lên mức 28–29 tỷ USD”, ông Thắng dự báo.

Theo chuyên gia, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, theo định hướng mới, Việt Nam ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực then chốt như bán dẫn và công nghệ cao (thiết kế chip, đóng gói - kiểm thử, trung tâm R&D), phương tiện giao thông xanh, hạ tầng số và AI, tài chính số (fintech) và năng lượng tái tạo.

Đây được xem là những trụ cột giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đón đầu các xu hướng phát triển mới của kinh tế thế giới. 

Việt Nam cũng xác định nguồn nhân lực chất lượng cao là “thỏi nam châm” thu hút FDI thế hệ mới. Trọng tâm là phát triển giáo dục STEM, kỹ năng số và tăng cường liên kết giữa nhà trường – doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu thực tế của các tập đoàn công nghệ. Đồng thời, các chính sách thu hút chuyên gia nước ngoài cũng được cải thiện theo hướng thông thoáng, linh hoạt hơn.

"Với sự chuyển dịch đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến nguồn nhân lực, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến chiến lược trong làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu, hướng tới một nền kinh tế xanh, số và bền vững", ông Thắng khẳng định. 

Tuy vậy, vị chuyên gia này cũng lưy ý, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, Việt Nam cần nâng cấp nền tảng thu hút đầu tư thay vì tiếp tục dựa vào ưu đãi chi phí như trước.

Cụ thể, cần chuyển mạnh sang các hình thức hỗ trợ đầu tư “phi thuế”, đồng thời thiết kế các ưu đãi có điều kiện, gắn với chiến lược thu hút FDI có chọn lọc của quốc gia. Trọng tâm là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục đầu tư, minh bạch hóa chính sách, bảo đảm tính ổn định của pháp luật dài hạn và tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

“Khi môi trường đầu tư trở nên dễ dự đoán hơn, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng để Việt Nam thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới”, ông Thắng khẳng định.