'Ông lớn' cầm đồ sắp lên sàn, ROE bỏ xa ngân hàng: Nhà đầu tư đang chờ đợi gì?

Nhu cầu tiêu dùng từ thế hệ Gen Z và sự hoàn thiện của các quy định pháp luật mới được xác định là những động lực then chốt thúc đẩy sự minh bạch.

Đây là những con số và đánh giá được nêu ra trong báo cáo Thị Trường Tài Chính Thay Thế Việt Nam 2026 do FiinGroup thực hiện với chủ đề “Tái Cấu Trúc, Chuẩn Hóa Mô Hình & Cơ Hội Tăng Trưởng Mới”.

Khoảng trống "tỷ USD", chất xúc tác chính sách và động lực từ Gen Z

So với quy mô tín dụng khổng lồ hơn 18 triệu tỷ đồng của toàn hệ thống ngân hàng, thị trường tài chính thay thế với con số 283.000 tỷ đồng có vẻ khiêm tốn, nhưng lại là "mảnh đất màu mỡ" phục vụ tập khách hàng dưới chuẩn (subprime) và bình dân. Đây là phân khúc mà các định chế tài chính truyền thống khó chạm tới do rào cản về chi phí vận hành (OPEX) cho các khoản vay nhỏ lẻ và biên độ rủi ro cao.

Khoảng trống này đang được khai thác triệt để bởi các mô hình như cho vay ngang hàng (P2P lending), vay ngắn hạn tín chấp (Payday loan), mua trước trả sau (BNPL) và cầm đồ. Tuy nhiên, thị trường vốn luôn đánh giá rủi ro một cách sòng phẳng. Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô biến động, các mô hình cho vay tín chấp không tài sản đảm bảo đối mặt với áp lực trích lập dự phòng rủi ro nợ xấu khổng lồ.

Hệ quả tất yếu, dòng vốn đang chảy mạnh về nơi có "bộ đệm" an toàn cao nhất: Dịch vụ cầm đồ. Phân khúc này hiện chiếm tới 10,3 tỷ USD, tương đương 98% tổng dư nợ toàn ngành (xét về doanh thu chiếm tỷ trọng 68%), chứng minh sức sống bền bỉ nhờ ưu thế tuyệt đối về chất lượng tài sản đảm bảo.

Trên toàn quốc có khoảng 27.000 cơ sở cầm đồ, nhưng thị trường đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của mô hình cầm đồ thế hệ mới, nơi Top 10 doanh nghiệp hàng đầu thuộc chuỗi hiện đại đã sở hữu 1.400 cửa hàng (chiếm 5% tổng số cửa hàng cầm đồ), nắm giữ khoảng 8.400 tỷ đồng dư nợ (chiếm 3% quy mô ngành) với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) ấn tượng lên tới 44%.

Từ các thông tin trên, báo cáo đưa ra nhận định xu hướng năm 2025-2026 cho thấy tăng trưởng đang dịch chuyển về các mô hình có vận hành minh bạch hơn, quản trị rủi ro tốt hơn và khả năng chuyển hóa dư nợ thành lợi nhuận rõ ràng hơn.

Sự bứt phá của mảng cầm đồ không thể không nhắc đến chất xúc tác từ chính sách. Điển hình sự ra đời của Nghị định 282/2025/NĐ-CP tạo ra điểm sáng pháp lý rất lớn. Nghị định này bổ sung ngoại lệ cho phép cơ sở cầm đồ không cần lưu giữ tài sản cầm cố (như ô tô, xe máy) nếu có thỏa thuận hợp pháp. Điều này giúp mô hình cho vay bằng giấy đăng ký xe (title lending) - vốn là sản phẩm chủ lực của các chuỗi hiện đại - được hoạt động một cách minh bạch, bền vững và tiệm cận với thông lệ quốc tế.

Thêm vào đó, thị trường đang được thổi làn gió mới bởi sự trỗi dậy của Gen Z. Phân khúc khách hàng Gen Z (nhóm 11-28 tuổi) đang đóng vai trò là phân khúc khách hàng trọng tâm và có sức ảnh hưởng sâu sắc, làm thay đổi toàn diện bức tranh của thị trường tài chính thay thế tại Việt Nam.

Với quy mô khoảng 20,5 triệu người (chiếm tới 33% dân số trưởng thành), khi thế hệ này ngày càng tham gia sâu vào lực lượng lao động, họ sẽ trở thành nhóm khách hàng chính định hình lại các dịch vụ tài chính.

Nói cách khác, Gen Z không chỉ đóng góp một lượng lớn dư nợ tiềm năng mà còn là chất xúc tác buộc ngành tài chính thay thế phải nâng cấp nền tảng công nghệ, ra mắt các gói vay linh hoạt và các phương thức thanh toán mua sắm hiện đại hơn.

Chân dung "Sếu đầu đàn": Cách F88 chuyển hóa quy mô thành tỷ suất sinh lời vượt trội

Trong cuộc đua khốc liệt này, F88 không chỉ là người dẫn đầu mà đang tạo ra một vị thế độc tôn (market maker). Tính đến cuối năm 2025, dư nợ của F88 đạt 7.216 tỷ đồng, tăng vọt 57% so với năm trước và thâu tóm hơn 85% miếng bánh thị phần dư nợ của các chuỗi cầm đồ thế hệ mới.

Để đạt được quy mô 949 phòng giao dịch (năm 2025), F88 đã chú trọng đẩy mạnh áp dụng công nghệ, xây dựng hệ thống định giá tài sản và bộ máy chấm điểm tín dụng riêng biệt, kết hợp sức mạnh của kênh vật lý và trực tuyến.

Bên cạnh đó, "rào cản thâm nhập thị trường" (barrier to entry) lớn nhất khi F88 là chuỗi cầm đồ tiên phong trong việc ứng dụng thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip vào quy trình hoạt động nhằm hưởng ứng Đề án 06 của Chính phủ, giúp doanh nghiệp bảo đảm minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Theo nhận định của FiinGroup, nếu như mô hình tích hợp dữ liệu dân cư được xem là một trong những điều kiện kinh doanh bắt buộc trong tương lai, thì các cơ sở cầm đồ, đặc biệt là những cửa hàng cầm đồ nhỏ lẻ sẽ đối mặt với khó khăn về chi phí đầu tư cho chuyển đổi số. Nhưng điều này lại củng cố vị thế cho các chuỗi chuyên nghiệp, có tiềm lực tài chính mạnh như F88.

Kết quả là năng lực sinh lời của F88 vô cùng ấn tượng. Năm 2025, F88 ghi nhận lợi nhuận trước thuế hơn 907 tỷ đồng (tăng 102%), đặc biệt tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) đạt mức kỷ lục 34,4%. Con số này hoàn toàn áp đảo khi đặt cạnh mức ROE bình quân chỉ vỏn vẹn 10,7% của nhóm các công ty tài chính tiêu dùng truyền thống.

Theo đánh giá, thành quả này đến từ lợi thế công nghệ mà F88 đã xây dựng. Doanh nghiệp này đã chuẩn hóa toàn diện từ hệ thống định giá tài sản, bộ máy chấm điểm tín dụng (credit scoring) nội bộ, cho đến quy trình thu hồi nợ, kết hợp song song sức mạnh của kênh vật lý và nền tảng trực tuyến. Rõ ràng, bài toán rủi ro của tập khách hàng bình dân đã được F88 giải quyết bằng hệ thống vận hành có tính minh bạch cao.

Lộ trình chiến lược lên sàn HOSE và định hình hệ sinh thái tài chính toàn diện

Bước sang năm 2026, câu chuyện của F88 đã vượt ra khỏi giới hạn của một chuỗi cầm đồ thuần túy để hướng tới hình hài của một định chế tài chính vi mô quy mô lớn. Ban lãnh đạo công ty tự tin đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới lên 1.000 điểm giao dịch và dự kiến mang về 1.133 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế (tăng 25%).

Đáng chú ý, kết quả kinh doanh quý 1/2026 bùng nổ với lợi nhuận 303 tỷ đồng (tương đương 27% kế hoạch năm trong khi đây không phải cao điểm kinh doanh trong năm). Nền tảng này đang mở ra kỳ vọng mức tăng trưởng lợi nhuận có thể vươn lên mốc 35% cho cả năm.

Động thái đáng chú ý nhất là kế hoạch tăng vốn điều lệ lên mức 2.500 tỷ đồng và chuẩn bị lộ trình niêm yết cổ phiếu trên sàn HOSE. Việc chuyển mình lên sàn chứng khoán minh bạch nhất Việt Nam không chỉ giúp F88 tối ưu hóa chi phí huy động vốn (Cost of Funds) mà còn tạo bàn đạp để họ định hình một hệ sinh thái tài chính bình dân toàn diện, mở rộng từ cho vay cầm cố sang bảo hiểm, các dịch vụ tài chính, và dự kiến cả tiết kiệm, đầu tư.

Theo nhận định từ báo cáo, các chỉ số của F88 không chỉ dẫn đầu thị trường nội địa mà còn thể hiện sức mạnh vượt trội so với các "ông lớn" bán lẻ tài chính tại Thái Lan. Biên lợi nhuận cao cùng nỗ lực không ngừng cải thiện chất lượng tài sản cho thấy F88 đang tiến rất sát đến quỹ đạo vận hành chuẩn mực của các định chế tài chính quốc tế.

Thị trường tài chính thay thế được FiinGroup dự báo sẽ tiếp tục duy trì mức tăng trưởng CAGR 17-20% trong dài hạn, và có thể bứt phá lên 22-25% ở kịch bản tích cực. Giai đoạn phát triển "nóng" đã nhường chỗ cho chu kỳ sàng lọc khắt khe.

Giờ đây, dòng vốn sẽ chỉ ưu tiên những tổ chức có năng lực quản trị rủi ro lõi, khung vận hành minh bạch và khả năng duy trì biên lợi nhuận bền vững. Và trên đường đua đó, F88 đang nắm giữ lợi thế tuyệt đối để thiết lập những tiêu chuẩn mới.