Ông Đậu Anh Tuấn: 'Đằng sau Intel, Samsung, các nhà cung cấp nước ngoài quy mô nhỏ cũng đang theo vào Việt Nam'

Phát biểu tại Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam 2026 diễn ra chiều 13/5, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế tại Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, trong những năm gần đây, tỷ lệ doanh nghiệp FDI quy mô nhỏ vào Việt Nam đang tăng lên.

Qua nhiều năm khảo sát và điều tra của VCCI, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ doanh nghiệp quy mô lớn vẫn duy trì ổn định. Tuy nhiên, qua các đợt điều tra gần đây, số lượng doanh nghiệp FDI quy mô nhỏ đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan đang ngày càng tăng lên, Phó Tổng Thư ký VCCI cho biết. 

"Điều này cho thấy, đằng sau Intel, Samsung và các tập đoàn đa quốc gia khác, có một làn sóng nhà cung cấp nước ngoài quy mô nhỏ cũng đang theo vào Việt Nam", ông Đậu Anh Tuấn nói và chỉ ra rằng, như vậy, cơ hội cho các nhà cung cấp nội địa đang dần ít đi.

90% doanh nghiệp FDI Thái Lan sử dụng đầu vào nội địa trong khi ở Việt Nam chỉ là 60%, đây là con số được ông Nguyễn Hoa Cương Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (IPSS) chỉ ra tại diễn đàn.

Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận thẳng thắn rằng chất lượng và hiệu quả liên kết giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước vẫn chưa đạt được như kỳ vọng, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cũng thẳng thắn thừa nhận.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn tham gia ở phân khúc giá trị gia tăng thấp. Tỷ lệ nội địa hóa trong một số ngành công nghiệp còn hạn chế. Năng lực hấp thụ của doanh nghiệp trong nước còn chưa theo kịp yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chuyển từ đại trà sang chọn lọc FDI

Vì vậy, Phó Thủ tướng cho biết, bước vào giai đoạn phát triển mới, Chính phủ Việt Nam xác định không còn ưu tiên thu hút FDI bằng mọi giá. Thay vào đó, định hướng chiến lược là chuyển từ thu hút đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc.

“Chúng tôi không chỉ quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn vào Việt Nam, mà quan trọng hơn là mang công nghệ gì, tạo ra giá trị gia tăng gì và kết nối được bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng,” Phó Thủ tướng khẳng định.

Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu cốt lõi của FDI thế hệ mới là cùng Việt Nam tạo ra năng lực nội sinh và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực tiên phong như: bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, năng lượng sạch và dịch vụ tài chính hiện đại.

Lũy kế đến nay, Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu suy giảm tại nhiều khu vực, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm các quốc gia thu hút FDI hàng đầu ASEAN. Điều này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với triển vọng phát triển, ổn định chính trị, xã hội và môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam.

Đặc biệt trong những năm gần đây, Việt Nam là địa điểm ghi nhận sự hiện diện và mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng, logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại. Qua đó, góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất và chuỗi cung ứng mới tại Việt Nam

5 trụ cột chiến lược để bứt phá

Để thực hiện hóa mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao, Phó Thủ tướng Văn Thắng nêu rõ 5 định hướng lớn của Chính phủ trong thời gian tới. Thứ nhất là, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "phục vụ phát triển". Cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, đẩy mạnh số hóa và tăng tính dự báo của chính sách.

Thứ hai, chọn lọc FDI, lấy chất lượng, công nghệ và bảo vệ môi trường làm tiêu chí hàng đầu. Ưu tiên các dự án công nghệ cao và công nghệ chiến lược.

Thứ ba, nâng tầm doanh nghiệp nội: Hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và tiếp cận tín dụng để trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn đa quốc gia.

Thứ tư, quyết liệt hoàn thiện hạ tầng giao thông, logistics và hạ tầng số. Đồng thời liên kết chặt chẽ giữa "Nhà nước - Nhà trường - Nhà đầu tư" để đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Thứ năm, quản lý hiệu quả, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; kiên quyết xử lý các vi phạm về môi trường, gian lận thương mại và chuyển giá.

Hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, Phó Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp FDI hãy xem Việt Nam là đối tác chiến lược thay vì chỉ là điểm đến đầu tư. Đồng thời, doanh nghiệp trong nước cần chủ động đổi mới tư duy, nâng cao năng lực để tương thích với mạng lưới sản xuất quốc tế.