Những chính sách mới của NHNN sau 1/7 có một đích đến rất rõ ràng: Hạ lãi suất của nền kinh tế

Chia sẻ trên kênh Tài chính Kinh doanh về chủ đề "Lãi suất sẽ ra sao sau 1/7?", chuyên gia Nguyễn Minh Tuấn - Giám đốc điều hành (CEO) tại AFA Capital đã đưa ra nhận định về những thay đổi của chính sách tiền tệ từ phía nhà điều hành (Ngân hàng Nhà nước - NHNN) trong thời gian gần đây.

Theo đó, ông Tuấn đánh giá cao về sự linh hoạt trong điều hành của NHNN, không phải vì e ngại rủi ro mà bỏ qua không làm. Ông cho rằng những chính sách mới được NHNN đưa ra trong thời gian gần đây đang thể hiện việc điều hành theo mục tiêu cùng với việc quản trị rủi ro trên toàn bộ quá trình thực hiện. 

"Rủi ro là vẫn có. Tuy nhiên, dòng vốn phải thực sự đến được những cái dự án mà nó tạo ra những hệ số tác động tích cực đến nền kinh tế và không bị chôn vào những dự án mà không mang lại hiệu quả", ông nói.

Nhận định về Thông tư 25 được NHNN ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, ông Tuấn cho rằng chính sách này có hai điểm đáng lưu ý.

Thứ nhất, các ngân hàng cho vay trung và dài hạn nhiều sẽ không phải huy động thêm, đồng nghĩa với việc không có sức ép để huy động thêm ngắn hạn nữa. Do đó, các ngân hàng sẽ không có sức ép để tăng lãi suất ngắn hạn. 

Theo ông, điều này sẽ phù hợp trong giai đoạn hiện tại để tránh việc tạo ra cuộc đua về lãi suất giữa các ngân hàng thương mại. Và với các ngân hàng có huy động rồi sẽ có thêm dư địa cho vay nhiều hơn ở các dự án trung và dài hạn. Đây là nhu cầu lớn của các doanh nghiệp trong thời gian tới bởi hầu như các dự án đầu tư công đều cần vốn đối ứng từ doanh nghiệp.

Thứ hai là việc tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) được tính vào mẫu số  LDR. Ông phân tích trước năm 2019 toàn bộ lượng tiền gửi này sẽ được tính vào công thức LDR, sau đó theo Thông tư 22 (năm 2020) đã điều chỉnh tỷ lệ này giảm về dần 50%, 40%, 20% và dự kiến về 0% vào đầu năm nay.

Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam phải đối diện với những cú sốc rất lớn từ bên ngoài, đòi hỏi hệ thống cần phải có khả năng chống chịu nhất định. Do đó, nhà điều hành đã linh hoạt sử dụng các công cụ hiện có để tăng cường khả năng chống chịu đó trong phạm vi có thể kiểm soát rủi ro.

Thông tư 08 đã cho phép các ngân hàng được sử dụng 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của KBNN còn Thông tư 25 lại cho phép thêm là Thống đốc được quyền quy định tỷ lệ này tùy thời kỳ, điều này có nghĩa rằng là con số này có thể là 20% hoặc là tăng hơn, quay trở lại mức 40 hoặc 50%.

Bên cạnh Thông tư nói trên, nhà điều hành cũng đưa ra thông tin cho phép dư nợ của 18 dự án với tổng nhu cầu vốn hơn 750.000 tỷ đồng sẽ được miễn tính "room" tín dụng. Cùng với đó là chính sách tài khóa thì sẽ cấp bù lãi suất cho ngân hàng thương mại.

Cụ thể, Nghị định số 107 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 sẽ thiết lập cơ chế thống nhất để thanh toán quyết toán vốn ngân sách nhà nước cấp bù lãi suất cho các ngân hàng thương mại khi thực hiện các chính sách tín dụng ưu đãi của nhà nước, đảm bảo tính minh bạch và tránh trục lợi.

Nhận định về chính sách này, ông Nguyễn Minh Tuấn cho biết trước đây chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ thường luôn có độ vênh nhất địnhvà người hưởng lợi là các ngân hàng thương mại.

"Nếu như ngân sách giải ngân không tốt nhưng mà vẫn có nhu cầu huy động trái phiếu Chính phủ thì sẽ đẩy lãi suất trái phiếu chính phủ lên kỳ hạn cao. Ngân hàng có thể dùng vốn đẩy lên kỳ hạn cao để có lãi suất dài hạn rất cao, sau đó lại dùng chính trái phiếu đó quay sang phía Ngân hàng Nhà nước để đặt vay OMO với lãi suất rất rẻ", ông lấy ví dụ.

Tuy nhiên, vị chuyên gia đánh giá rằng ở thời điểm hiện tại, ở bộ máy mới, những nhà làm chính sách đang làm rất tốt việc xử lý chênh lệch này.

Cụ thể trong năm 2026, NHNN tiếp tục nghiên cứu nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của KBNN tại các ngân hàng thương mại và nguồn vốn huy động các ngân hàng thương mại để bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

Như vậy, nếu như tốc độ giải ngân đầu tư công chưa đạt thì có thể phân bổ thành tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn, ngân hàng mà ở đây chủ yếu là các Big4 sẽ có thêm dư địa thanh khoản, kéo theo sức ép toàn hệ thống giảm xuống.

Theo chính sách tài khóa thì tiền sẽ vào KBNN để chờ giải ngân, thì có thể để ở dạng tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi có kỳ hạn. Trong trường hợp tốc độ giải ngân đầu tư công không được nhanh (như 5 tháng đầu năm mới đạt 26% kế hoạch năm) thì tiền sẽ nằm ở kho bạc rất nhiều.

"Nếu như mà không có sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ thì mọi người sẽ nhìn thấy rằng tiền có khả năng nó sẽ quay lại như năm 2023: tiền rất nhiều để ở kho bạc nhưng mà thanh khoản hệ thống nó hoàn toàn không có, lãi suất rất là cao", ông phân tích.

Và với kế hoạch giải ngân đầu tư công trong vòng 5 năm tới lên đến hơn 8 triệu tỷ, riêng trong năm nay phải giải ngân khoảng hơn 1,1 triệu tỷ thì số dư tại các kho bạc trung ương và các kho bạc tỉnh là rất lớn.

"Tiền chưa sử dụng ấy có thể gửi ở các ngân hàng thương mại sẽ là một điểm cộng rất là lớn, có thể lên đến con số vượt 50% tiền kho bạc nhà nước tạm thời nhàn rỗi", ông Tuấn ước tính.

Tựu chung lại, theo chuyên gia AFA Capital, việc phối hợp chặt chẽ về điều hành tiền gửi của KBNN tại hệ thống ngân hàng thương mại đang hỗ trợ nguồn vốn ngắn hạn cho nền kinh tế.

Và các chính sách mới này đang chỉ ra một điều đó là Chính phủ đang nhìn thấy một vấn đề: đó là thanh khoản của thị trường cần được hỗ trợ, lãi suất đang cao và cần phải hạ lãi suất.

"Quan điểm của tôi đó là những chính sách sau 1/7 có một đích đến rất là rõ ràng, đó chính là hạ lãi suất cho nền kinh tế để chúng ta tiếp tục mở rộng tăng trưởng trong nửa cuối của năm 2026.", ông nhận định.