Nhập khẩu đường của Trung Quốc trong tháng 8 đạt đỉnh, chi phí cập cảng giảm sâu

Sản lượng đường thành phẩm 8 tháng tăng 20,6%

Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), trong 8 tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn (doanh thu từ 20 triệu nhân dân tệ trở lên) ghi nhận tổng sản lượng đường thành phẩm các loại đạt 12,23 triệu tấn, tăng trưởng 20,6% so với mức 10,28 triệu tấn của cùng kỳ năm 2025. Tính theo quy mô tuyệt đối, nguồn cung đường thành phẩm công nghiệp nội địa đã tăng thêm gần 1,95 triệu tấn chỉ trong hai phần ba chặng đường của năm 2026.

Dù vậy, diễn biến sản xuất theo tháng cho thấy đà luyện đường đang chững lại rõ rệt. Sau khi đạt đỉnh 3,13 triệu tấn trong tháng 3 và 1,04 triệu tấn trong tháng 4, sản lượng đường thành phẩm đã liên tục thu hẹp về 0,56 triệu tấn trong tháng 5, khoảng 0,41 triệu tấn trong tháng 6 và 0,36 triệu tấn trong tháng 7 (giảm 18,6% so với cùng kỳ) và tiếp tục rơi xuống gần 0,30 triệu tấn trong tháng 8 (giảm 40,6% so với cùng kỳ năm 2025).

 Theo giới phân tích, sự sụt giảm trong tháng 7 và tháng 8 mang tính mùa vụ vì chu kỳ ép mía và củ cải đường nội địa đã khép lại từ cuối quý II. Sản lượng giai đoạn này chủ yếu phụ thuộc vào các nhà máy chế biến đường thô nhập khẩu ven biển, vốn chịu ảnh hưởng từ lượng nguyên liệu nhập về ở mức thấp trong nửa đầu năm. Năm 2025, sản lượng đường thành phẩm của Trung Quốc chạm 16,21 triệu tấn, chỉ sau kỷ lục 16,60 triệu tấn năm 2014. Với quy mô 12,23 triệu tấn sau 8 tháng (đạt 75,4% cả năm 2025), khả năng duy trì sản lượng đỉnh cao trong năm nay sẽ phụ thuộc vào tốc độ cập cảng đường thô mùa thu và tiến độ niên vụ ép 2026/27 vào quý IV.

Nhập khẩu tháng 8 đạt đỉnh cao nhất từ đầu năm,
chi phí cập cảng giảm sâu

Số liệu hải quan cho thấy hoạt động thu mua đường quốc tế của Trung Quốc đang đảo chiều mạnh mẽ. Tháng 8/2026, Trung Quốc nhập khẩu 0,65 triệu tấn đường với kim ngạch khoảng 1,654 tỷ nhân dân tệ. So với mức nền cao của tháng 8/2025 (0,83 triệu tấn), lượng nhập khẩu giảm 20,9% và kim ngạch giảm 35,1%, nhưng mức 0,65 triệu tấn đã chính thức xác lập đỉnh nhập khẩu theo tháng cao nhất kể từ đầu năm 2026 đến nay.

Tính chung 8 tháng đầu năm 2026, tổng lượng đường nhập khẩu đạt 2,25 triệu tấn, giảm 13,5% so với mức 2,61 triệu tấn của cùng kỳ năm 2025, với kim ngạch khoảng 6,058 tỷ nhân dân tệ, giảm 29,3%. Trước đó, số liệu 7 tháng chỉ đạt 1,60 triệu tấn (bình quân gần 0,23 triệu tấn/tháng), cho thấy nhịp độ nhập khẩu thực sự bùng nổ kể từ tháng 8 khi các nhà máy tinh luyện tăng tốc mua hàng.

 Đáng chú ý, kim ngạch nhập khẩu giảm sâu hơn nhiều so với sản lượng. Trong tháng 8, lượng đường nhập khẩu vào Trung Quốc giảm 20,9% nhưng kim ngạch giảm tới 35,1%. Lũy kế 8 tháng, lượng giảm 13,5% trong khi kim ngạch giảm 29,3%. Giá nhập khẩu bình quân tháng 8/2026 chỉ đạt 2.545 nhân dân tệ/tấn (giá CIF chưa thuế), và bình quân 8 tháng là 2.692 nhân dân tệ/tấn, thấp hơn nhiều so với mức 3.100 nhân dân tệ/tấn trong tháng 8/2025 và 3.294 nhân dân tệ/tấn của 8 tháng đầu năm 2025.

Sự sụt giảm mạnh của giá CIF phản ánh xu hướng hạ nhiệt của chi phí quốc tế, qua đó nới rộng biên lợi nhuận nhập khẩu cho các doanh nghiệp chế biến. Đây là động lực thúc đẩy các nhà máy đường tinh luyện đẩy nhanh tiến độ ký hợp đồng và bốc dỡ hàng tại cảng trong giai đoạn tháng 7 và tháng 8, bổ sung nguồn nguyên liệu dồi dào phục vụ thị trường.

Bước ngoặt chính sách: Siết chặt cấp phép sản xuất,
cấm pha trộn đường tinh bột

Bên cạnh các biến động thương mại, ngành mía đường Trung Quốc đang đứng trước bước ngoặt tái cấu trúc sâu rộng về mặt pháp lý. Ngày 16/9/2026, Cục Quản lý Giám sát Thị trường Quốc gia Trung Quốc (SAMR) đã ban hành thông báo lấy ý kiến đối với Quy định chi tiết kiểm tra cấp phép sản xuất đường (Bản dự thảo lấy ý kiến), với thời hạn đến ngày 16/10/2026. Đây là lần đầu tiên cơ chế cấp phép sản xuất ngành đường được sửa đổi toàn diện sau hai thập kỷ áp dụng quy chế từ năm 2006.

Theo SAMR, công nghệ chế biến và sản phẩm đa dạng hóa đã làm nảy sinh nhiều rủi ro an toàn thực phẩm mới. Điểm thay đổi mang tính đột phá nhất tại Điều 5 của dự thảo là nghiêm cấm bổ sung đường tinh bột vào thực phẩm đường. Đồng thời, cơ quan quản lý cấm sử dụng đường phức hợp (composite sugar), siro phối chế hoặc bột trộn sẵn (premix powder) làm nguyên liệu để sản xuất và chế biến đường, nhằm xóa bỏ triệt để tình trạng pha trộn đường giả và lạm dụng phụ gia thực phẩm.

Dự thảo mới cũng mở rộng phạm vi cấp phép lên 10 nhóm nhỏ. Trong đó, đường đỏ bắt buộc phải duy trì quy trình khép kín từ mía tươi qua ép, làm sạch, cô đặc đến kết tinh, cấm dùng đường khác pha chế lại. Riêng đường lỏng tuyệt đối cấm việc chiết rót, phân chia đóng gói lại (không cho phép phân trang) và áp dụng tiêu chuẩn bồn chứa kín nghiêm ngặt trong nhà xưởng để ngăn ngừa ô nhiễm.

Đối với các cơ sở phân chia đóng gói đường thành phẩm, điều kiện thẩm tra nguồn gốc nguyên liệu được siết chặt tối đa. Đối với các doanh nghiệp sang chiết, đóng gói đường không được pha thêm nguyên liệu khác trong quá trình, bao bì bắt buộc ghi rõ “sang chiết đóng gói' kèm thông tin nhãn gốc. Dự thảo cũng siết kiểm soát dư lượng SO2 trong công nghệ tẩy trắng sunfit theo chuẩn GB 2760 và bắt buộc lưu mẫu kiểm nghiệm tối thiểu hai năm đối với sản phẩm không ghi hạn sử dụng.

Áp lực nguồn cung dồi dào và tác động giá ngắn hạn

Sự cộng hưởng giữa sản lượng đường thành phẩm tích lũy nội địa tăng cao và dòng đường nhập khẩu giá rẻ cập cảng trong tháng 8 đang tạo ra áp lực dư cung ngắn hạn trên thị trường tiêu thụ Trung Quốc. Chỉ số giá đường giao ngay toàn quốc (CSI) gần đây đã liên tục điều chỉnh giảm và hiện lùi về sát mốc 5.300 nhân dân tệ/tấn.

Trong bối cảnh nguồn cung đường dồi dào và khung pháp lý sắp thanh lọc nghiêm ngặt các sản phẩm đường pha trộn, thị trường Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục vận động trong trạng thái tích lũy thận trọng. Mọi sự chú ý của giới thương nhân hiện đang hướng về thời điểm mở cửa niên vụ ép mía và củ cải 2026/27 tại Quảng Tây và Vân Nam vào tháng 10 và tháng 11, nơi các tín hiệu sản lượng thực tế sẽ định hình xu hướng giá cả cho toàn bộ niên vụ tiếp theo.