Nhà đầu tư Mỹ đổ xô vào sản phẩm 'nguy hiểm nhất' trong thế giới tiền số

Loạt nhà đầu tư cá nhân đang ồ ạt đổ tiền vào loại hình hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures - gọi tắt là 'perps') - sản phẩm vừa được cấp phép giao dịch tại Mỹ vào tháng 5 vừa qua, bất chấp việc các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng gắn mác đây là sản phẩm nguy hiểm nhất trong thế giới tiền số. 

Trên TikTok, những nhà đầu tư với gương mặt “búng ra sữa” thi nhau khoe siêu xe và biệt thự, thứ mà họ tuyên bố là mua được từ tiền thắng cược các công cụ phái sinh có tỷ lệ đòn bẩy cực cao. Đây là thị trường giao dịch xuyên suốt 24/7, cho phép người chơi đặt cược những khoản tiền khổng lồ chỉ với một số vốn ký quỹ ít ỏi bằng tiền mặt. 

“Đòn bẩy cao thực sự rất tuyệt... Bạn có thể chứng kiến tỷ suất sinh lời không tưởng chỉ trong một thời gian ngắn”, Shikhar Sehgal, một sinh viên đại học 19 tuổi, người dồn toàn bộ tiền cho giao dịch hợp đồng vĩnh cửu trên sàn Hyperliquid có trụ sở tại Singapore, chia sẻ. 

Tuy nhiên, cậu nói thêm rằng loại hợp đồng này rủi ro hơn 100% so với giao dịch giao ngay (spot). “Bạn có thể thức dậy vào sáng hôm sau và thấy vị thế của mình đã bị thanh lý hoàn toàn”, cậu nói. 

Sau nhiều năm xung đột pháp lý với các sàn giao dịch nước ngoài, năm nay các cơ quan quản lý lần đầu tiên cho phép một số ít công ty trong nước, bao gồm Kalshi và Coinbase, cung cấp sản phẩm này. Người đứng đầu Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) hoan nghênh quyết định như một bước ngoặt đối với thị trường Mỹ.

Ở chiều ngược lại, động thái này khuyến khích các hoạt động giao dịch đầu cơ nguy hiểm, nối tiếp cơn sốt của thị trường dự đoán. Điều này đẩy các nhà đầu tư nhỏ lẻ vào nguy cơ thua lỗ nặng nề, đồng thời khiến thị trường trở nên bất ổn hơn trong những thời điểm căng thẳng. 

James Davies, nhà sáng lập tổ chức Derivatives Clearing Network, nhận định rằng thiết kế của hợp đồng tương lai vĩnh cửu không tạo ra bất kỳ vùng đệm nào khi khủng hoảng xảy ra. Thị trường càng phụ thuộc vào loại hợp đồng này, rủi ro sẽ càng cao.

“'Nhu cầu tiếp cận rủi ro ngắn hạn của khối cá nhân là cực kỳ khổng lồ, mọi người muốn đánh bạc”, Davies nói thêm. “Nhưng nếu bạn hỏi các nhà đầu tư cá nhân rằng họ có nguy cơ mất bao nhiêu tiền khi chơi loại hợp đồng này, họ sẽ không thể trả lời được”.

Bất chấp mọi cảnh báo, hợp đồng vĩnh cửu vẫn bùng nổ mạnh mẽ tại Mỹ. Kalshi, một trong những công ty đầu tiên đưa sản phẩm này, cho biết các sản phẩm phái sinh đã thu hút khối lượng giao dịch lên tới 1 tỷ USD chỉ chưa đầy một tuần sau khi ra mắt, trở thành sản phẩm tăng trưởng nhanh nhất trong lịch sử công ty. 

Tarek Mansour, Giám đốc điều hành của Kalshi, gọi hợp đồng vĩnh cửu là hình thức giao dịch thuần khiết nhất. Được hình thành lần đầu bởi học giả Robert Shiller của Đại học Yale vào đầu những năm 1990 nhưng chỉ thực sự phổ biến trong giới giao dịch tiền số nhờ sàn BitMex từ năm 2016.

Hợp đồng vĩnh cửu khác với hợp đồng tương lai truyền thống ở chỗ chúng không bao giờ đáo hạn và không liên quan đến việc chuyển giao vật chất tài sản cơ sở. Nhà đầu tư đơn thuần chỉ đưa ra nhận định giá tài sản sẽ tăng hay giảm.

Các khoản thanh toán định kỳ giữa phe mua (long) và phe bán (short) giúp neo giữ giá hợp đồng vĩnh cửu với giá giao ngay của các loại tiền số.. Các sàn giao dịch nước ngoài thậm chí còn cung cấp đòn bẩy lên tới 40 lần.

Theo Bank of America, khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh cửu tiền số vào năm ngoái đạt khoảng 90 nghìn tỷ USD, tăng vọt so với mức khoảng 30 nghìn tỷ USD vào năm 2023.

Giới phân tích cho biết nhu cầu mạnh mẽ đối với hợp đồng vĩnh cửu dầu mỏ trên sàn Hyperliquid kể từ khi cuộc chiến Iran nổ ra gần như chắc chắn đã thúc đẩy CFTC đưa loại hình giao dịch này về Mỹ. 

Benjamin Schiffrin, Giám đốc chính sách chứng khoán tại tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Better Markets, nhận định hợp đồng vĩnh cửu là sản phẩm nguy hiểm nhất trong thế giới tiền số đối với các nhà đầu tư cá nhân. 

“CFTC... dường như đã hoàn toàn phớt lờ những rủi ro từ sản phẩm mà họ đã phê duyệt”, ông nói thêm vào tháng 5. 

Một trong những lý do khiến loại hình này được ưa chuộng là vì nó thu hút lượng giao dịch đủ lớn để cung cấp các tín hiệu giá có giá trị trong những khoảng thời gian thị trường truyền thống đóng cửa. Mặt tối của việc giao dịch liên tục là chỉ cần một cú đảo chiều của thị trường cũng có thể nhanh chóng kích hoạt làn sóng bán tháo trên diện rộng. 

Ở các thị trường truyền thống, các nhà đầu tư đối mặt với thua lỗ sẽ nhận được một lệnh gọi ký quỹ (margin call) khẩn cấp để nạp thêm tiền mặt hoặc tài sản thế chấp trước một thời hạn nhất định nhằm tránh bị thanh lý. Nhưng các nhà giao dịch hợp đồng vĩnh cửu phải đối mặt với những rủi ro khác. 

Các khoản cược thua lỗ sẽ ngay lập tức bị thanh lý, đôi khi với rất ít cảnh báo, khi chúng giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định. Do không có độ trễ thời gian như các lệnh gọi ký quỹ, việc đóng vị thế đột ngột có thể khiến giá càng giảm sâu và kích hoạt thêm nhiều làn sóng thanh lý mới.