Nguồn cung chạm đỉnh lịch sử, giá thép không gỉ Trung Quốc đảo chiều giảm trong tháng 8

Theo dữ liệu của SunSirs, giá thép không gỉ giao ngay tại thời điểm cuối tháng 8 ghi nhận ở mức 13.108,33 nhân dân tệ/tấn, giảm 2,53% so với mức 13.448,33 nhân dân tệ/tấn hồi đầu tháng, nhưng vẫn tăng 8,37% so với cùng kỳ năm trước. Dữ liệu so sánh giá trong vòng 5 năm qua của Sunsirs cho thấy giá thép không gỉ thường biến động tương đối ổn định vào tháng 8 nhờ hoạt động bảo dưỡng diện rộng của các nhà máy; tuy nhiên, quy luật này đã không lặp lại trong năm nay.

Biên lợi nhuận luyện kim bị ép sát điểm hòa vốn

Trên thị trường nguyên liệu, mức chênh lệch giá của gang chứa niken (NPI) thu hẹp nhanh chóng, kéo giá lùi về vùng 1.125 – 1.135 nhân dân tệ/điểm niken (1% hàm lượng niken trong 1 tấn hàng), dù giá quặng vẫn đóng vai trò là bệ đỡ chặn đà giảm sâu.

Đáng chú ý, Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia đã xác nhận không cấp thêm hạn ngạch khai thác quặng niken theo kế hoạch RKAB năm 2026, dập tắt các đồn đoán trước đó về việc nới lỏng nguồn cung từ mỏ WBN. Giá chào NPI phẩm cấp cao nhờ đó duy trì quanh mốc 1.150 NDT/điểm niken. Tại Hoa Đông, một sự cố an toàn tại nhà máy luyện NPI chỉ khiến giá kỳ hạn biến động ngắn hạn do tác động thực tế đến lịch sản xuất không đáng kể.

Ở các nhóm nguyên liệu khác, sản lượng ferrochrome (hợp kim sắt – crom) vẫn ở mức cao trong bối cảnh giá chào thầu từ các nhà máy thép liên tục bị hạ thấp, đẩy một số đơn vị sản xuất vào tình trạng biên lợi nhuận âm. Ngược lại, giá ferromolybdenum (hợp kim sắt - molipđen) giữ mức ổn định, hỗ trợ cho phân khúc thép không gỉ series 316. Giá phế liệu thép không gỉ suy yếu theo xu hướng chung nhưng vẫn duy trì được tính hiệu quả về mặt chi phí.

Tốc độ giảm giá của thành phẩm hiện nhanh hơn đà giảm của nguyên liệu đầu vào, khiến biên lợi nhuận khâu luyện kim bị bào mòn và kéo toàn ngành tiến sát điểm hòa vốn, qua đó làm suy yếu dần bệ đỡ chi phí đối với giá thép.

Nguồn cung chạm đỉnh lịch sử, áp lực tồn kho tăng vọt

Trái ngược với sự suy yếu của giá cả, nguồn cung thép không gỉ trong tháng 8 lại duy trì đà mở rộng mạnh mẽ.

Số liệu từ Mysteel cho thấy kế hoạch sản xuất thép không gỉ thô nội địa Trung Quốc tháng 8 đạt tổng cộng 3,691 triệu tấn, tăng 3,11% so với tháng trước và tăng 11,33% so với cùng kỳ năm ngoái, xác lập kỷ lục lịch sử đối với giai đoạn này.

Với thép series 300, kế hoạch sản xuất đạt 1,975 triệu tấn, tăng 7,41% so với tháng 7 nhờ việc đồng loạt tái khởi động các dây chuyền sau đợt bảo dưỡng, bổ sung lượng lớn hàng hóa ra thị trường. Tồn kho của dòng sản phẩm này tăng 3,22%, chủ yếu tập trung ở nhóm thép cuộn cán nóng.

Với thép cuộn cán nguội (CRC), sản lượng theo kế hoạch đạt 1,440 triệu tấn, tăng 5,07% so với tháng 7.

Sản lượng tăng vọt đã đẩy áp lực tồn kho lên mức báo động. Đến ngày 28/8, tồn kho xã hội đạt 1,1051 triệu tấn (tăng 3,42% theo tháng), trong khi tồn kho tại các nhà máy chạm mức 1,108 triệu tấn – ghi nhận mức cao kỷ lục của giai đoạn này. Tính chung toàn thị trường đến cuối tháng 8, tổng tồn kho thép không gỉ đạt 1,155 triệu tấn, tăng 6,29% so với đầu tháng. Đà mở rộng nguồn cung này được dự báo khó đảo chiều trong ngắn hạn, tiếp tục là lực cản lớn nhất ghì chặt mặt bằng giá.

Nhu cầu ảm đạm và rào cản phòng vệ thương mại

Trái với kỳ vọng về đợt phục hồi sớm trước mùa cao điểm "Tháng 9 Vàng", thị trường tháng 8 vẫn chìm trong trạng thái trầm lắng đặc thù của vùng trũng tiêu thụ.

Đơn hàng từ các lĩnh vực hạ nguồn trọng yếu như trang trí nội ngoại thất bất động sản, thang máy và thiết bị gia dụng nhìn chung suy yếu. Các doanh nghiệp gia công áp dụng triệt để chiến lược "mua vừa đủ dùng", không có động thái gom hàng dự trữ. Giao dịch giao ngay trên thị trường phần lớn chỉ luân chuyển giữa các nhà thương mại mà thiếu vắng lực cầu tiêu thụ thực tế từ người dùng cuối.

Kênh xuất khẩu cũng ghi nhận bức tranh kém sắc. Lũy kế 7 tháng đầu năm, xuất khẩu thép không gỉ đạt 2,450 triệu tấn, giảm 465.800 tấn (tương đương 16%) so với cùng kỳ. Việc Nhật Bản áp dụng thuế chống bán phá giá tạm thời đối với thép cuộn cán nguội không gỉ từ Trung Quốc tiếp tục phủ bóng đen lên triển vọng đơn hàng ngoại. Khi dòng hàng xuất khẩu bị chặn lại, các nhà sản xuất buộc phải quay về cạnh tranh thị phần nội địa, đẩy mâu thuẫn giữa nguồn cung và nhu cầu lên mức căng thẳng mới.

Triển vọng thị trường: Giằng co chờ tín hiệu tiêu thụ

Thị trường thép không gỉ bước vào giai đoạn cuối năm với cuộc giằng co đa chiều giữa ba lực đẩy – kéo, bệ đỡ giá từ phía quặng nguyên liệu, sức ỳ từ nhu cầu suy yếu và các rào cản thương mại.

Hạn ngạch khai thác RKAB (giấy phép phê duyệt hạn ngạch khai thác bắt buộc do Bộ Năng lượng cấp cho các doanh nghiệp sở hữu mỏ) bị siết chặt tại Indonesia vẫn là điểm tựa giữ sàn chi phí. Cùng với đó, động thái bắt tay cắt giảm sản lượng của một số nhà máy, nhu cầu bổ sung hàng tồn kho vào giữa và cuối đợt cao điểm tháng 9, cũng như sự xuất hiện của các hợp đồng tương lai và quyền chọn thép không gỉ trên sàn SHFE được kỳ vọng sẽ kích thích thêm tính thanh khoản cho thị trường.

Mặc dù vậy, kế hoạch sản xuất dòng thép series 300 tăng trở lại trong khi độ trễ của mùa thấp điểm vẫn còn, kết hợp cùng các rào cản thuế quan bên ngoài và tiến độ giải phóng tồn kho chậm chạp sẽ thu hẹp đáng kể dư địa phục hồi giá. Thị trường dự kiến sẽ tiếp tục trải qua những nhịp dao động lớn, khởi đầu bằng diễn biến ảm đạm trước khi có thể cải thiện nhẹ. Điểm đảo chiều thực sự sẽ phụ thuộc vào việc chốt hạn ngạch khai thác, mức độ kỷ luật trong cắt giảm sản lượng của các lò luyện và tốc độ hồi phục sức mua thực tế từ khối hạ nguồn.