Ngủ 4 tiếng/ngày, lương trăm triệu vẫn thiếu người: Việt Nam đang khủng hoảng kỹ sư AI đến mức nào?

Các công ty quy mô nhỏ tại Việt Nam đang nỗ lực hết mình để thu hút nhân tài Trí tuệ Nhân tạo (AI) trong một thị trường cạnh tranh vô cùng khốc liệt, vốn đang bị thống trị bởi những tập đoàn lớn có tiềm lực tài chính hùng hậu, theo Nikkei Asia.

Anh Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Dịch vụ AI tại công ty công nghệ LTS Group (Việt Nam), đang lên kế hoạch tăng gấp đôi quy mô đội ngũ của mình lên 32 thành viên. 

Mục tiêu của anh là phát triển các hệ thống đa tác tử (multi-agent systems), mô hình AI, mô hình thị giác máy tính và các sản phẩm AI tạo sinh (generative AI).

"Mức đãi ngộ dành cho nhân sự AI hiện nay đang có mức chênh lệch khá cao, thường cao hơn từ 20-30% so với một lập trình viên thông thường. Nguyên nhân là do sự khan hiếm nhân tài, đặc biệt là ở các vị trí cấp cao và các chuyên gia hoạch định chiến lược trong thế giới AI," anh chia sẻ.

"Điểm hấp dẫn của chúng tôi nằm ở môi trường làm việc và quyền làm chủ dự án. Chúng tôi luôn tạo điều kiện để các nhân tài tham gia vào nhiều dự án khác nhau và giao phó cho họ những nhiệm vụ quan trọng, giúp họ nắm bắt được toàn bộ quy trình," anh Duy Anh nói.

"Nếu các thành viên trong nhóm tìm thấy điều gì đó thú vị, đồng thời có đủ năng lực và quyết tâm, chúng tôi sẽ để họ thực hiện. Chúng tôi linh hoạt hơn nhiều so với các doanh nghiệp lớn, nơi mọi thứ thường bị gò bó bởi những chỉ tiêu KPI cố định," anh nói thêm, nhấp một ngụm cà phê trước khi nhanh chóng quay lại bàn làm việc để chạy đua với deadline.

Anh Duy Anh cho biết bản thân bị thu hút bởi sứ mệnh mang nhân tài Việt Nam vươn ra thế giới của LTS, cũng như cơ hội được tự tay xây dựng đội ngũ AI của công ty từ những ngày đầu.

Tuy nhiên, công việc này không hề dễ dàng. Từng làm việc tại công ty phần mềm Palantir Technologies, anh Duy Anh chia sẻ rằng hiện tại anh chỉ ngủ 4-5 tiếng mỗi ngày. Ban ngày anh giải quyết công việc trên văn phòng, còn ban đêm thì họp với các khách hàng Mỹ. Một trong những nhân sự mới mà anh vô cùng tự hào là một du học sinh Việt Nam 19 tuổi tại Australia, thành viên trẻ nhất nhóm và được anh ví như một "thần đồng".

Theo anh Duy Anh, mức lương cho một sinh viên mới ra trường trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo dao động từ 15 đến 20 triệu đồng (khoảng 570 - 760 USD) mỗi tháng. 

Nhân sự ở cấp độ sơ cấp (junior) có mức lương từ 20 đến 26 triệu đồng, cấp trung (mid-level) từ 26 đến 45 triệu đồng, trong khi nhân sự cấp cao (senior) có thể nhận mức lương cao hơn thế rất nhiều. 

Anh cũng nhấn mạnh rằng "nhân tài chuyên sâu" - những người sở hữu chuyên môn cực kỳ sâu rộng trong một ngách cụ thể, là những người có mức thù lao đắt đỏ nhất.

Theo nền tảng tuyển dụng công nghệ ITviec, việc ứng dụng AI tại Việt Nam hiện đã rất phổ biến: 73% doanh nghiệp đang sử dụng công nghệ này và 65,1% có kế hoạch tăng ngân sách cho AI trong năm 2025. Hướng tới tương lai, 62% doanh nghiệp dự kiến sẽ mở rộng quy mô đội ngũ AI của họ trong 12 tháng tới.

Trong khi đó, báo cáo của công ty nghiên cứu IMARC Group dự báo quy mô thị trường AI của Việt Nam sẽ tăng gần gấp bốn lần, từ mức xấp xỉ 750 triệu USD vào năm 2024 lên khoảng 2,8 tỷ USD vào năm 2033.

Cuộc đua giành nhân tài cũng đang diễn ra sôi động ở bậc đại học, nơi ngày càng có nhiều khóa học liên quan đến AI được đưa vào giảng dạy. 

Đại học FPT cùng các đối tác như Đại học Greenwich (Anh), Đại học Á Châu (Đài Loan) và Học viện Jetking (Ấn Độ) đang cung cấp nhiều chuyên ngành và chương trình đào tạo về AI. Các trường đại học khác như VinUni và Fulbright cũng đang theo đuổi hướng đi tương tự.

Trọng tâm phát triển công nghệ là một phần trong công cuộc cải cách lớn nhất của Việt Nam trong bốn thập kỷ qua, với mục tiêu đào tạo 100.000 kỹ sư AI và chip bán dẫn trong những năm tới.

Anh Nguyễn Thắng, Giám đốc Điều hành tại công ty tuyển dụng Aloha Consulting Group, nhận định xu hướng tuyển dụng AI tại Việt Nam đang dịch chuyển từ việc tìm kiếm các nhà khoa học dữ liệu (data scientists) sang các vị trí như kỹ sư học máy (machine learning engineer), nhà phát triển nền tảng và chuyên viên quản trị dữ liệu.

"Nhiều công ty muốn ứng dụng AI nhưng lại thiếu dữ liệu sạch, cơ chế quản trị dữ liệu, cơ sở hạ tầng, quy trình tối ưu hóa học máy và một quản lý sản phẩm (product owner) giỏi," anh Thắng cho biết. 

"Các ứng viên tài năng thường đặt ra những câu hỏi rất chuyên sâu: quy trình luân chuyển dữ liệu (data pipeline), ngân sách điện toán, giới hạn về độ trễ, hệ thống giám sát và tuân thủ rủi ro. Nếu không nhận được câu trả lời thỏa đáng, những nhân tài này có thể rời đi rất nhanh."

Tuy nhiên, đối với các nhân sự cấp cao, thù lao vẫn là một yếu tố mang tính quyết định.

Techcombank, một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất Việt Nam, từng treo thưởng 100 triệu đồng (khoảng 3.800 USD) cho bất kỳ ai giới thiệu thành công nhân sự AI. Con số này tương đương 2/3 GDP bình quân đầu người của Việt Nam vào năm ngoái (khoảng 5.000 USD).

"Chúng tôi không ngừng tìm kiếm và tuyển dụng các vị trí cấp cao. Đây thực sự là một cuộc chiến, và bạn không thể chỉ đơn thuần giao phó việc này cho phòng nhân sự," CEO Techcombank, ông Jens Lottner chia sẻ.

"Chính tôi cũng trực tiếp phỏng vấn các ứng viên về những chủ đề liên quan đến dữ liệu vì nó thực sự quá đỗi quan trọng. Bạn còn phải thuyết phục những nhân tài này, vẽ ra cho họ một tầm nhìn. Họ vốn dĩ đã có nhiều sự lựa chọn và không thiếu tiền. Tại sao họ lại phải chọn bạn chứ? Vì vậy, bạn phải cho họ một lý do đủ sức nặng để làm việc cùng bạn," ông trả lời phỏng vấn Nikkei Asia.

Ông Lottner cho biết, Techcombank lưu trữ khoảng 8 tỷ điểm dữ liệu mỗi ngày từ 15 triệu khách hàng. Con số này có thể cao gấp đôi nếu tính cả các công ty khác trong hệ sinh thái của Techcombank, bao gồm các mảng bất động sản, bảo hiểm, môi giới chứng khoán và công ty công nghệ One Mount.

Techcombank và One Mount hiện có khoảng 500 nhân sự làm việc với dữ liệu - yếu tố cốt lõi để phát triển AI. Ngân hàng này đang có kế hoạch tuyển dụng thêm 150 - 200 nhân sự trong mảng này, nhưng con số có thể linh hoạt tùy thuộc vào nhu cầu thực tế của thị trường.

"Giới thiệu ứng viên (referral) cũng là kênh hiệu quả nhất để tiếp cận những chuyên gia không chủ động tìm việc," chuyên gia tuyển dụng Nguyễn Thắng nhận định. 

"Những đội ngũ AI xuất sắc nhất thường không bao giờ phải tự đi xin việc. Phần thưởng giới thiệu hấp dẫn đã biến toàn bộ ngành này thành một 'đội ngũ săn đầu người mở rộng', giúp tăng cơ hội chạm đến đúng nhân tài một cách nhanh chóng hơn."

Ông cũng đánh giá rằng, những khoản thưởng như cách Techcombank đang làm thực chất vẫn rất tiết kiệm nếu so với phí phải trả cho các dịch vụ tuyển dụng cấp cao, đặc biệt là khi cách này giúp lấp đầy vị trí trống một cách nhanh chóng.

Theo dữ liệu từ ITviec, mức lương trung vị cho các vị trí lãnh đạo công nghệ cấp C (C-level) tại Việt Nam rơi vào khoảng 100 triệu đồng/tháng, trong khi các vị trí trưởng nhóm và quản lý nhận mức lương khoảng 50 triệu đồng.

Dẫu vậy, xây dựng nguồn cung nhân lực AI vẫn là một chặng đường dài. Đơn cử như Techcombank, họ đã trao học bổng trị giá 1 triệu USD cho ba thí sinh giành chiến thắng trong chương trình truyền hình thực tế về AI đầu tiên tại Việt Nam.

"Chúng ta cần nuôi dưỡng nhân tài ngay tại Việt Nam. Đối với chúng tôi, đây là một khoản đầu tư mang tính chiến lược và cần phải thực hiện ngay từ bây giờ. Mục đích cuối cùng của khoản tài trợ này là để đài thọ cho các em tham gia những khóa học nâng cao ở nước ngoài, vươn tới một tầm cao mới, rồi mang những tri thức đó trở về cống hiến," ông Lottner khẳng định. "Vì vậy, có thể bạn sẽ chỉ thấy được kết quả sau 5 đến 10 năm nữa, và tôi nghĩ điều đó hoàn toàn xứng đáng."

Đoàn Việt Thắng, một trong ba thí sinh chiến thắng, cho biết cậu đang cùng bạn bè thảo luận xem nên nộp hồ sơ vào trường đại học nào và làm sao để sử dụng số tiền thưởng hiệu quả nhất.

Vừa nhâm nhi ly sinh tố việt quất cỡ lớn sau một ngày làm việc, chàng trai đam mê nghiên cứu này vui vẻ chia sẻ về góc nhìn của mình đối với ngành AI.

"Em nghĩ AI đang được thổi phồng quá mức. Với em, AI chỉ đơn thuần là một công cụ giúp kết nối con người lại với nhau hoặc giúp chúng ta làm việc nhanh hơn. Suy cho cùng nó chỉ là công nghệ, và con người vẫn luôn là người đưa ra quyết định cuối cùng," Thắng bày tỏ, dù cậu vẫn luôn công nhận tầm quan trọng của công nghệ này.

Thắng đang đặt mục tiêu lấy bằng Tiến sỹ về AI tại Mỹ. Cậu cho rằng môi trường này sẽ cung cấp nguồn tài nguyên tốt hơn, giúp cậu tiếp cận với những công nghệ tối tân nhất trước khi chính thức quay lại làm nghề.

"Để đi được đường dài, người ta cần phải thực sự thấu hiểu công nghệ," cậu bộc bạch. "Nếu không hiểu rõ và làm chủ được AI, em sẽ chẳng đi đến đâu và sẽ phải bắt đầu lại từ con số không."