Mỹ và Iran đạt thỏa thuận, eo biển Hormuz sẽ mở lại ngay tuần này

Vào ngày 14/6, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thông báo Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận để chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng. Cả hai bên đều tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon.

Ông Sharif thông báo trên mạng xã hội X: “Sau các cuộc đàm phán căng thẳng, chúng tôi vui mừng thông báo rằng Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình”. Trong thời gian qua, Pakistan đã đóng vai trò là trung gian hòa giải giữa hai nước.

“Buổi lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ”, ông Sharif cho biết thêm.

Không lâu sau tuyên bố từ Pakistan, Tổng tống Mỹ Donald Trump xác nhận Washington và Tehran đã đạt được thỏa thuận. Trên mạng xã hội Truth Social, ông viết: “Thỏa thuận với Iran đã hoàn tất.

Tôi chính thức cho phép mở cửa eo biển Hormuz mà không thu phí, đồng thời dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ”.

Trong bài đăng sau đó, Tổng thống Mỹ cho biết Hormuz sẽ được mở cửa trở lại vào ngày 19/6.  

Ông viết: “Với việc Hormuz mở cửa trở lại sau khi thỏa thuận được ký kết vào thứ Sáu - nhằm tạo thời gian cho việc rà phá thủy lôi - dầu mỏ sẽ lại được lưu thông cho toàn khu vực Trung Đông và cả thế giới!”.

Đài truyền hình nhà nước Iran đưa tin rằng Iran Iran “đã buộc” quân đội Mỹ - Israel chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận. Theo phía Iran, hai bên nhất trí không tấn công lẫn nhau và dường như Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu thô của nước này.

Sau thông tin trên, giá dầu thô nhanh chóng sụt giảm, dù các chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa được công bố đầy đủ. Giá dầu thô Brent sụt hơn 3% xuống 84 USD/thùng, trong khi đó dầu WTI ở gần mức 81 USD/thùng. USD suy yếu so với các đồng tiền của nhóm G-10.

Tờ Bloomberg lưu ý đây mới chỉ là thỏa thuận tạm thời, mở đường cho 60 ngày đàm phán về số phận chương trình hạt nhân của Iran.

Ngoài ra, Washington và Tehran đã ngay lập tức mô tả thỏa thuận tạm thời theo những cách khác nhau, cho thấy việc giải quyết các vấn đề còn tồn tại sẽ không hề dễ dàng. Ví dụ, Iran nói rằng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz sẽ chịu sự quản lý của Iran và Oman. Điều đó báo hiệu Tehran sẽ tìm cách duy trì một số sự kiểm soát đối với tuyến hàng hải này.

Và Iran cho biết trong 60 ngày đàm phán, họ sẽ tìm cách “dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt chính chính và thứ cấp, cũng như các nghị quyết chống lại Iran”.

Tuy nhiên, những động thái này sẽ cần được Quốc hội Mỹ thông qua và nhiều khả năng sẽ vấp phải phản đối mạnh mẽ từ các nhà lập pháp có quan điểm cứng rắn với Tehran.

Một vấn đề chưa rõ ràng khác là các lợi ích tài chính mà Iran có thể sẽ nhận được. Hôm 12/6, một quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ hai bên đang bàn bạc về một cơ chế trong đó Iran sẽ được hưởng các phần thưởng kinh tế mỗi khi đáp ứng một nhóm yêu cầu của Mỹ.

Cũng có khả năng thỏa thuận sẽ bao gồm điều khoản hỗ trợ Iran tái thiết sau các chiến dịch ném bom của Mỹ và Israel.

Hiện tại, Mỹ và Iran vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng lẫn nhau và vẫn còn nhiều nghi vấn về khả năng hai bên đạt được một thỏa thuận toàn diện hơn trong tương lai. Một yếu tố quan trọng khác là quan điểm của Israel. Trên thực tế, thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran đã suýt đổ vỡ khi Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công tại Lebanon trong ngày 14/6.