Mỹ tập kích Iran, thu hồi lệnh cho phép bán dầu

Căng thẳng tái bùng phát

Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích mới nhắm vào Iran và thu hồi lệnh miễn trừ cho phép nước này bán dầu ra thị trường quốc tế, sau khi tiếp tục xảy ra các vụ tấn công nhằm vào tàu hàng tại eo biển Hormuz.

Diễn biến trên có nguy cơ khiến thỏa thuận tạm thời 60 ngày giữa hai nước lung lay và cản trở các cuộc đàm phán hướng đến thỏa thuận lâu dài.

Trên mạng xã hội X vào tối 7/7, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết “các cuộc tấn công mạnh mẽ” gần đây nhằm mục đích khiến Iran phải “trả giá đắt” vì tấn công tàu thuyền thương mại, gây nguy hiểm đến dân thường trên một tuyến đường thủy quốc tế.

Vài giờ trước đó, Bộ Tài chính Mỹ thông báo cơ quan này sẽ cấm các giao dịch mua bán dầu mới của Iran sau ngày 7/7. Thông tin này khiến giá dầu bật tăng mạnh, với giá dầu thô WTI có lúc vượt mức 72 USD/thùng. Giá vàng cũng sụt giảm trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại giá năng lượng neo cao sẽ thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất.

Các mục tiêu cụ thể của đợt không kích và số lượng thương vong hiện vẫn chưa được xác định. Tuy nhiên, ãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin đã có nhiều tiếng nổ vang lên gần khu vực eo biển Hormuz.

Cả hai nước đều cáo buộc đối phương vi phạm lệnh ngừng bắn. Mỹ chỉ trích Iran vì các cuộc tấn công vào tàu thuyền thương mại ở Hormuz trong ngày qua.

Về phía mình, Iran cho rằng động thái quân sự của Mỹ và việc thu hồi quyết định miễn trừ trừng phạt là hành vi vi phạm thỏa thuận. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cảnh báo Tehran sẽ đáp trả bằng “những hành động quyết liệt”.

Một quan chức Mỹ giấu tên nhấn mạnh Iran sẽ chỉ được hưởng các lợi ích từ thỏa thuận tạm thời nếu nước này cư xử đúng mực. Tuy nhiên, vị đó nói thêm rằng các nhà đàm phán vẫn đang làm việc với thiện chí để tiến tới thỏa thuận cuối cùng. Những tín hiệu này cho thấy Mỹ chưa định từ bỏ hoàn toàn tiến trình hòa bình.

Dù vậy, kể từ khi được ký kết, thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran đã liên tục đối mặt với thách thức. Cuối tháng 6, Iran tấn công một tàu container treo cờ Singapore tại Hormuz, khiến Mỹ đáp trả và châm ngòi cho hàng loạt cuộc tập kích qua lại.

Và Tehran cũng nhiều lần tuyên bố sẽ không cho phép tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này nếu không có sự cho phép của họ. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang nỗ lực để tàu thuyền được tự do di chuyển qua Hormuz, giống như tình trạng trước khi xung đột Trung Đông bùng nổ vào cuối tháng 2.   

Rủi ro với giá năng lượng

Ông Bob McNally, Giám đốc Rapidan Energy Group và cựu quan chức Nhà Trắng, nhận định việc Mỹ thu hồi lệnh miễn trừ trừng phạt là tín hiệu cho thấy thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước “không vững chắc” như mọi người từng kỳ vọng. Ông cảnh báo thị trường năng lượng sẽ phải định giá lại rủi ro địa chính trị này.

Sự thay đổi trong lập trường của Mỹ diễn ra đúng vào thời điểm xuất khẩu và sản lượng dầu từ vùng Vịnh Ba Tư bắt đầu tiệm cận mức trước chiến sự.

Việc Mỹ cấp phép cho Iran bán dầu trên thị trường quốc tế trước đó đã đóng vai trò quan trọng trong việc xoa dịu lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, đồng thời góp phần kiềm chế giá năng lượng.

Ông David Schenker, thành viên tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, cũng cho rằng thị trường đã quá chủ quan sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận.

“Những người kỳ vọng rằng Iran sẽ tuân thủ thỏa thuận đã quá lạc quan. Cuộc chiến chưa kết thúc mà nó đang kéo dài”, ông nhấn mạnh.

Một câu hỏi quan trọng trong những ngày tới là liệu Mỹ có áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với Iran hay không. Nếu điều đó xảy ra, thỏa thuận tạm thời giữa hai nước sẽ tiếp tục chịu thêm sức ép.