Mặt tối trong mô hình mua trước - tập sau tại các phòng gym

“Điếng người” là từ Tùng Lâm dùng để mô tả chính xác cảm giác khi biết tin phòng tập Core Fitness & Yoga mình thường hay tập trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (phường Bình Thạnh, TP HCM) bỗng nhiên đóng cửa trong tháng 8. Không một thông báo chính thức từ thương hiệu, thông tin Lâm nhận được chỉ xuất phất từ lời truyền miệng của vài người bạn quen biết nhau khi cùng tập ở đây.

Lâm cho biết thực tế mình không phải khách hàng của Core Fitness ngay từ ngày đầu. Năm 2024, Lâm bỏ hơn 400 triệu mua gói tập cùng với huấn luyện viên cá nhân (PT), thời lượng 1.000 buổi tại hệ thống Diamond Fitness.

Được hơn 1 năm, Dimond Fitness chuyển giao cho Core Fitness, những khách hàng như Lâm được chuyển sang hệ thống phòng tập mới. Tại đây, Lâm tiếp tục chi thêm 100 triệu mua thẻ tập cùng PT, dù thẻ tập cũ vẫn chưa dùng hết. Quyền lợi của thẻ tập mới không khác gì, chỉ là PT mới khiến Lâm cảm thấy quý mến vì thái độ tận tình chuyên nghiệp.

“Ai ngờ được khoảng một tuần mua gói xong, PT của mình nghỉ. Hơn một năm sau, phòng gym cũng đóng”, Lâm nói. Khác với lần trước, Dimond Fitness đóng cửa thì Core Fitness nhận chuyển giao, lần này Core Fitness đóng cửa, những khách hàng như Lâm thành người bơ vơ.

Lôi kéo khách mua gói hội viên dài hạn, không đủ thì trả góp

Về mặt lý thuyết, khi phòng tập hoạt động bình thường, khách hàng mua gói tập dài hạn như Lâm có thể hưởng mức giá bình quân tính trên mỗi buổi thấp hơn so với việc đăng ký ngắn hạn, cùng một số ưu đãi tốt hơn như sử dụng tủ khóa, phòng xông hơi, đo chỉ số cơ thể hoặc tặng thêm thời gian tập. Việc bỏ ra một khoản tiền lớn từ đầu cũng tạo tâm lý “đã mua thì phải đi tập”, qua đó giúp nhiều người duy trì thói quen.

Nắm được tâm lý khách hàng muốn giảm chi phí và có động lực tập luyện lâu dài, nhiều phòng gym đẩy mạnh bán các gói hội viên dài hạn. Có trường hợp, nhân viên tư vấn hoặc PT hướng khách sang hình thức trả góp thông qua ngân hàng, công ty tài chính hoặc đơn vị trung gian.

Hưng, 20 tuổi, hiện làm phụ bếp tại phường Sài Gòn (TP HCM), là một trường hợp như vậy. Biết đến Core Fitness Bạch Đằng qua mạng xã hội và vì phòng tập gần nhà, ban đầu Hưng chú ý tới mức giá được quảng cáo khoảng 320.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, khi Hưng đến đăng ký, nhân viên sale và PT tư vấn, hướng anh sang phương án mua gói dài hạn thông qua trả góp. Việc đăng ký được thực hiện khá nhanh, anh chủ yếu ký vào giấy tờ theo hướng dẫn mà không được giải thích đầy đủ về toàn bộ nghĩa vụ thanh toán. Đến khi cơ sở đóng cửa ngày 7/8, Hưng mới nhận ra mình vẫn còn các khoản trả góp kéo dài nhiều tháng.

“Với Home Credit, tôi đang trả khoảng 804.000 đồng/tháng trong 24 tháng; ngoài ra còn hai khoản qua Sacombank, tổng khoảng 700.000 đồng/tháng. Tôi mới trả được ba kỳ Home Credit và hai kỳ Sacombank thì phòng tập đóng cửa”, Hưng nói.

Một trường hợp khác là chị Minh, bà nội trợ 45 tuổi, khách hàng của hệ thống Iron Fitness chi nhánh Lý Thường Kiệt. Sau khi tập thử ba buổi PT được tặng kèm, chị Minh được nhân viên tư vấn gói mua gói PT 126 buổi. Chị từ chối vì lo không đủ khả năng tài chính và không chắc có thể duy trì việc tập lâu dài.

Đáp lại, phía PT và quản lý tiếp tục thuyết phục, cho rằng thời gian ngắn sẽ không đủ hiệu quả, đồng thời đưa ra phương án trả góp trong 24 tháng. Cuối cùng, chị đồng ý với khoản thanh toán khoảng 2,6 triệu đồng mỗi tháng, tổng cộng 65 triệu đồng, trong đó tháng đầu được phía phòng tập hỗ trợ.

“Về nhà kiểm tra lại giấy tờ, tôi mới nhận ra giá trị phí tập thực tế chỉ khoảng 44 triệu đồng, còn lại là tiền lãi và tiền phí”, chị Minh chia sẻ. Đến khi Iron Fitness Lý Thường Kiệt đóng cửa ngày 31/7, chị mới trả được hai kỳ, trong khi vẫn còn hơn 20 tháng nghĩa vụ thanh toán.

Giống Hưng và chị Minh, Ngọc (30 tuổi, nhân viên văn phòng) cũng rơi vào tình huống tương tự nhưng tại Iron Fitness chi nhánh Nguyễn Chí Thanh (TP HCM). Theo tư vấn của PT, từ chỗ chỉ định mua theo tháng, Ngọc đã chuyển sang mua gói 6 tháng PT kèm thẻ vội viên 12 tháng, được quảng cáo là tặng thêm ba tháng, với tổng giá trị 30 triệu đồng.

Do không muốn trả tất cả 30 triệu đồng một lần, Ngọc được hướng sang hình thức trả góp qua VPBank trong 36 tháng, mỗi tháng khoảng 1,283 triệu đồng. Tính trên cả kỳ hạn, tổng số tiền cô phải thanh toán là 46,2 triệu đồng, tức phần lãi và phí khoảng 16,2 triệu đồng. Khi phòng tập âm thầm đóng cửa, dọn đồ trong tối 5/8, Ngọc mới tập được bốn tháng và còn tới 32 tháng trả góp. “Tôi vẫn có khả năng trả khoản tiền này, nhưng tôi thật sự bức xúc vì phải tiếp tục thanh toán cho một dịch vụ không còn được cung cấp”, Ngọc bày tỏ.

Điểm chung trong ba câu chuyện là khách hàng ban đầu không chủ động tìm kiếm một khoản vay để mua dịch vụ. Hình thức trả góp xuất hiện trong quá trình tư vấn tại phòng gym, được giới thiệu như một cách giúp giảm áp lực thanh toán trước mắt. Khi khoản tiền phải trả mỗi tháng được chia nhỏ, giá trị thực của gói tập và tổng chi phí sau lãi, phí có thể không còn được khách hàng cân nhắc đầy đủ.

Vấn đề chỉ thực sự lộ rõ khi phòng tập dừng hoạt động. Lúc này, rủi ro không còn nằm ở việc “mua gói tập nhưng không đi hết”, mà chuyển thành một nghĩa vụ tài chính kéo dài. Khách hàng vừa mất khả năng sử dụng dịch vụ, vừa phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả góp theo hợp đồng đã ký.

Sắp đóng cửa vẫn cố bán gói tập để "vét" khách?

Không chỉ dừng lại ở việc lôi kéo khách hàng mua gói tập dài hạn, nhiều phòng tập còn tiếp tục bán các gói tập dài hạn cho khách hàng, ngay sát thời gian phòng tập chuẩn bị đóng cửa.

Cuối tháng 7 vừa qua, chuỗi phòng gym 5 sao Lumi Fitness & Yoga bất ngờ thông báo sẽ đóng cửa vĩnh viễn cơ sở Lumi Fitness Times City (phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) từ ngày 1/8/2026. Tuy nhiên, phản ánh từ khách hàng cho thấy trong tuần cuối cùng của tháng 7, cơ sở vẫn cố bán các gói tập dài hạn.

“Tôi mới mua thẻ tập được một tuần thì cơ sở Times City thông báo tạm dừng để sửa chữa vào ngày 25/7. Nay đùng cái họ lại thông báo đóng cửa vĩnh viễn, rất vô lý”, khách hàng An Khánh bày tỏ bức xúc.

Tại một hệ thống khác của Lumi Fitness đặt tại khu đô thị SmartCity (hiện đóng cửa từ đầu tháng 7), hội viên cũng nói về tình trạng phòng tập từng xuất hiện dấu hiệu hoạt động không ổn định như nhiều lần thông báo tạm đóng cửa, chuyển đổi địa điểm rồi mở lại sau khi khách hàng phản ánh. Một số lớp học liên tục bị hủy và chất lượng dịch vụ không còn như cam kết ban đầu.

“Trước khi đóng cửa một vài ngày, trung tâm vẫn dẫn khách đi tham quan và mời khách mua dịch vụ”, đơn tố giác tập thể của hội viên Lumi Fitness SmartCity gửi đến công an phường Tây Mỗ (Hà Nội) nêu rõ.

Với hệ thống Core Fitness & Yoga Center - hiện đã đóng tất cả các cở trong TP HCM, tình trạng cố tình “dụ” khách mua gói tập sát ngày đóng cửa cũng được nhiều khách hàng ghi nhận. Ngọc Ánh là một trong số các khách hàng đã mua gói tập tại cơ sở Core Fitness Xô Viết Nghệ Tĩnh. Dù mới ra trường, chưa đủ khả năng tài chính, nhưng vì tin tưởng lời hứa hẹn của PT, Ánh đã chốt gói thành viên trong 3 năm, với giá trị lên tới 84 triệu đồng, trả góp qua một bên thứ ba.

Sau khi gói thành viên được chốt vài ngay, cở sở bất ngờ đóng cửa, lặng lẽ di chuyển máy móc/tài sản trong đêm trong khi không có một thông báo chính thức nào tới khách hàng.

“Nếu người điều hành đã biết tình hình tài chính của công ty không còn đủ khả năng duy trì hoạt động, tại sao trong khoảng thời gian sát ngày đóng cửa, thậm chí có trường hợp chỉ một ngày trước khi đóng cửa, nhân viên vẫn tiếp tục bán gói hội viên và nhận tiền của khách hàng”, Ánh chất vấn.

Theo tìm hiểu của người viết, không chỉ các chuỗi gym đóng cửa trong năm nay xuất hiện tình trạng bán gói hội viên cho khách hàng ngay sát thời điểm đóng cửa, mà vài năm trước đây, tình trạng này đã xuất hiện ở nhiều chuỗi khác.

Chẳng hạn chuỗi Fit24 (TP.HCM), đóng cửa vào ngày 5/10/2024. Tuy nhiên, tại thời điểm trước đó vài ngày, các nhân viên của Fit24 vẫn thúc giục hội viên đóng tiền gia hạn gói tập. Có hội viên được giới thiệu gói tập 250 triệu đồng cho hơn 1.000 buổi PT, thời hạn đến năm 2030, nhưng chỉ vài ngày sau Fit24 thông báo dừng hoạt động.

Hay như hệ thống phòng tập Nowfit (TP HCM) đóng cửa vào cuối tháng 3/2025. Theo phản ánh của hội viên, chuỗi đã có dấu hiệu nợ lương PT, nhân viên sales và bảo vệ trong nhiều tháng. “Tôi đã mua gói tập 60 triệu đồng, còn chưa kịp tập thì chuỗi đóng cửa”, hội viên tên Huỳnh bày tỏ.

Những trường hợp trên cho thấy rủi ro của mô hình “mua trước - tập sau” không chỉ nằm ở việc khách hàng mua một gói quá dài so với nhu cầu. Rủi ro còn nằm ở thời điểm giao dịch. Khi khách hàng xuống tiền, họ thường chỉ nhìn thấy một phòng tập đang mở cửa, những thiết bị hiện đại và lời cam kết về dịch vụ trong tương lai.

Trong khi đó, nếu doanh nghiệp đã gặp vấn đề về tài chính hoặc có kế hoạch thu hẹp, đóng cửa cơ sở, khách hàng gần như không có khả năng biết được những thông tin phía sau hoạt động bán hàng, và sẽ gánh rủi ro lớn khi mô hình đổ vỡ.

Trì hoãn, không trả tiền, tìm cách thoái thác

Khi một phòng gym đóng cửa, điều khách hàng quan tâm nhất thường không còn là chuyện có tiếp tục tập luyện được hay không, mà là số tiền đã trả trước sẽ được giải quyết thế nào.

Thay vì hoàn tiền, phương án phổ biến được các hệ thống phòng tập áp dụng là chuyển hội viên sang một cơ sở khác, hoặc tìm một phòng tập khác để tiếp nhận khách hàng. Với doanh nghiệp, đây có thể là cách giảm áp lực tài chính tức thời. Nhưng với người đã bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua gói tập dài hạn, câu chuyện không đơn giản như vậy.

Phương án dễ gặp nhất ở các chuỗi có nhiều cơ sở là chuyển hội viên sang địa điểm khác trong cùng hệ thống. Chẳng hạn, một cơ sở đóng cửa nhưng doanh nghiệp đề nghị khách chuyển sang cơ sở B hoặc C và giữ nguyên thời hạn còn lại của gói tập.

Cách làm này tương đối hợp lý nếu cơ sở mới vẫn bảo đảm những điều kiện cơ bản như vị trí, chất lượng dịch vụ, quyền lợi PT và thời hạn sử dụng. Nhưng trên thực tế, không phải khách hàng nào cũng có thể dễ dàng chấp nhận.

Một người chọn phòng tập gần nhà hoặc gần nơi làm việc có thể không muốn mỗi ngày phải di chuyển thêm vài kilomet. Chưa kể, diện tích, trang thiết bị, chất lượng dịch vụ hay đội ngũ huấn luyện viên giữa các cơ sở có thể không hoàn toàn giống nhau.

Nói cách khác, với doanh nghiệp, đó là “chuyển địa điểm”; còn với khách hàng, đôi khi lại là “đổi một dịch vụ đã mua sang một dịch vụ khác”.

Một phương án khác là doanh nghiệp thỏa thuận với một phòng gym bên ngoài để tiếp nhận hội viên. Chẳng hạn, khách còn 8 tháng ở phòng cũ có thể được chuyển sang phòng mới trong 8 tháng tương ứng, hoặc được hỗ trợ một phần chi phí. Tuy nhiên, đây vẫn là phương án thay thế dịch vụ, chứ chưa phải hoàn tiền.

Một số khách hàng phản ánh rằng ngay cả khi chuyển sang hệ thống mới, họ vẫn tiếp tục được nhân viên tư vấn, chào bán các gói tập khác, trong khi gói cũ vẫn còn thời hạn. Điều này khiến khách hàng tiếp tục lún sâu hơn vào vòng lặp “mua trước - tập sau”: Trả tiền cho dịch vụ ở phòng tập đầu tiên, rồi lại phải tiếp tục trả tiền ở phòng tập thứ hai, để được sử dụng phần quyền lợi còn lại vì phòng tập số một đã đóng cửa.

Trong đa số các trường hợp hệ thống ngừng hoạt động mà người viết tiếp cận được, chủ phòng gym thường không đưa ra phương án hoàn trả lại phần tiền chưa tập cho hội viên. Thậm chí với NUGYM - chuỗi phòng gym bắt đầu hoạt động từ năm 2022 và thông báo tạm ngưng toàn bộ chi nhánh từ ngày 15/8/2025, ngay trong điều khoản hợp đồng hội viên, tại Điều 7 về hoàn tiền, doanh nghiệp nêu rõ: “Trung tâm không hoàn tiền dưới mọi hình thức”.

Fit House - Private Fitness Studio, phòng gym từng có 10 năm hoạt động trên thị trường là số ít khẳng định sẽ "khoanh vùng khoản nợ" và cam kết hoàn trả. Tuy nhiêm thời điểm hoàn trả là sau 24 tháng, tính từ ngày 1/4/2028.

"Cho tôi được nói lời xin lỗi chân thành… Xin mọi người cho tôi, gia đình cơ hội, thời gian được lao động, gây dựng lại niềm tin và tích góp để hoàn trả số tiền”, tâm thư của nhà sáng lập FitHouse Võ Trung Tín cho biết.

Với khách hàng, lời hứa hoàn tiền sau hai năm tất nhiên vẫn tốt hơn việc mất trắng. Nhưng nó cũng cho thấy một nghịch lý của mô hình trả tiền trước: người tiêu dùng đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính từ đầu, nhưng đến khi doanh nghiệp gặp khó khăn, họ lại trở thành bên phải chờ đợi.

Trường hợp Core Fitness & Yoga, chuỗi phòng gym gần đây tuyên bố đóng cửa, cũng cho thấy một dạng xử lý khác. Doanh nghiệp cho biết sẽ kết nối với các đơn vị phòng tập phù hợp để khách hàng tiếp tục duy trì việc tập luyện trong thời gian gián đoạn; từng bước khôi phục dịch vụ khi điều kiện kinh tế cho phép; đồng thời tiếp nhận và xử lý quyền lợi khách hàng trên tinh thần thiện chí, trách nhiệm và minh bạch. Tuy nhiên, các thông tin quan trọng như quy trình cụ thể, quyền lợi được giải quyết ra sao hay thời điểm xử lý vẫn được để ngỏ, với cam kết chỉ thông báo “trong thời gian sớm nhất”.

Từ chỗ là người mua một dịch vụ tưởng như rất đơn giản, nhiều khách hàng tại các chuỗi phòng gym đóng cửa đã phải loay hoay để đi đòi quyền lợi ở mọi hướng, từ PT, sales cho đến các chủ quản lý phòng tập, chủ hệ thống.

Theo phản ánh, đa số chủ phòng tập đều né tránh, lựa chọn tắt điện thoại, khóa Facebook, giao cho nhân viên bên dưới tiếp nhận, hoặc đưa ra những lời hứa không rõ ràng. Cảm giác bức xúc của hội viên lúc này không chỉ đến từ số tiền có nguy cơ mất đi, mà còn từ việc không biết khoản tiền ấy đang ở đâu và bao giờ mới có câu trả lời thỏa đáng.

Tỉnh táo trước khi mua gói gym dài hạn

Trao đổi với người viết, luật sư Bùi Đức Nhã, Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH Tuệ Anh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), cho biết pháp luật có quy định để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong trường hợp phòng gym đóng cửa khi hợp đồng vẫn còn thời hạn.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 nghiêm cấm việc không đền bù, trả lại tiền hoặc đổi dịch vụ khi dịch vụ thực tế không đúng với những gì doanh nghiệp đã cam kết, giao kết, quảng cáo hoặc giới thiệu.

Tuy nhiên, việc khách hàng có được hoàn tiền hay không vẫn cần căn cứ vào hợp đồng đã ký, đặc biệt trong trường hợp doanh nghiệp đề nghị chuyển hội viên sang một cơ sở khác nhưng khách hàng không đồng ý do khoảng cách xa hoặc chất lượng dịch vụ không tương đương.

Nếu phòng gym đóng cửa, cắt liên lạc hoặc không giải quyết yêu cầu hoàn tiền, khách hàng có thể lựa chọn nhiều phương án, từ thương lượng, gửi phản ánh hoặc tố cáo đến cơ quan quản lý nhà nước, cho tới khởi kiện tại tòa án.

Trường hợp có dấu hiệu lừa dối, lừa đảo hoặc hành vi có dấu hiệu tội phạm, khách hàng có thể gửi đơn tố giác tới cơ quan điều tra. Nếu cơ quan điều tra xác định có dấu hiệu lừa dối nhằm chiếm đoạt tiền và đầy đủ cấu thành tội phạm, doanh nghiệp và những người liên quan có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Dù vậy, đây không phải con đường dễ dàng. Theo luật sư, một vụ kiện dân sự có thể kéo dài qua nhiều giai đoạn, từ sơ thẩm, phúc thẩm đến thi hành án, với thời gian tính bằng năm. Trong khi đó, khách hàng phải cân nhắc giữa số tiền muốn đòi lại với thời gian, chi phí và công sức bỏ ra, chưa kể những áp lực tinh thần trong quá trình theo đuổi vụ việc.

Từ thực tế này, luật sư cho rằng người tiêu dùng nên chủ động phòng ngừa ngay từ khi mua dịch vụ. “Hai nguyên tắc quan trọng là đọc kỹ hợp đồng, đặc biệt các điều khoản về hoàn tiền, chấm dứt dịch vụ; đồng thời hạn chế trả một lần số tiền quá lớn, thay vào đó chia nhỏ thành nhiều kỳ. Khi xảy ra rủi ro, cách này có thể giúp giảm đáng kể khoản tiền khách hàng có nguy cơ mất”, Luật sự Bùi Đức Nhã nhấn mạnh.

Hiện hội viên của một số chuỗi gym đã đóng cửa gần đây như Lumi Fitness, Iron Fitness hay Core Fitness vẫn đang tìm cách đưa vấn đề ra cơ quan chức năng.

Với Tùng Lâm, nhân vật đã đóng tới hơn 500 triệu đồng cho chuỗi phòng tập Diamond lẫn Core Fitness, anh cho biết bản thân cùng một nhóm hội viên đã tiến hành thuê luật sư kiện chủ thương hiệu Core Fitness. “Cuộc chiến sẽ rất dài, có thể vài tháng hoặc 2-3 năm, nhưng chúng tôi muốn làm đến cùng. Có thể không lấy lại được tất cả số tiền đã mất, nhưng sẽ đòi lại được công bằng cho các nạn nhân”, Lâm nhấn mạnh.