Mất 15 năm để mở một cửa hàng tại Singapore, cơn ác mộng mặt bằng và nhân sự của doanh nghiệp Việt khi đánh xứ người

Thị trường nội địa dần bão hòa cùng mức độ nhận diện ngày càng tăng về Việt Nam đang thúc đẩy làn sóng mở rộng ra quốc tế.

Thoạt nhìn, hãng sữa 50 năm tuổi Vinamilk, chuỗi bán lẻ mỹ phẩm Hasaki và nhà sản xuất sô-cô-la từ hạt cacao (bean-to-bar) Maison Marou dường như có rất ít điểm chung. Thế nhưng, cả ba thương hiệu tiêu dùng Việt Nam này đều đã khai trương những cửa hàng độc lập đầu tiên ở nước ngoài trong năm nay.

Vinamilk mở hai cửa hàng tại Phnom Penh; Hasaki chọn bang California (Mỹ) cho hai điểm bán mới; còn Maison Marou đã có mặt tại sân bay Changi của Singapore.

Họ đang gia nhập làn sóng ngày càng lớn các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam, từ những tên tuổi ngành ẩm thực, đồ uống (F&B) như Highlands Coffee, Cộng Cà Phê và Pizza 4P's cho đến các thương hiệu thời trang hướng tới giới trẻ như Chautfifth và Cara Club, nhằm mở rộng hiện diện vật lý ra ngoài biên giới quốc gia cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Những khoản đầu tư này một lần nữa hướng sự chú ý vào nền kinh tế nội địa đang phát triển mạnh mẽ của Việt Nam, nơi ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á trong 5 năm qua. 

Tuy nhiên, thực tế này cũng cho thấy số lượng thương hiệu Việt mở rộng ra nước ngoài vẫn còn khá khiêm tốn so với các đối thủ trong khu vực, đồng thời lý giải vì sao các doanh nghiệp này phải mất nhiều năm gặt hái thành công trong nước và bán hàng qua nhà phân phối quốc tế trước khi tự mở cửa hàng riêng ở nước ngoài.

Maison Marou, thương hiệu hiện có 24 cửa hàng trên khắp cả nước, đã mất 15 năm mới mở được cửa hàng quốc tế đầu tiên. 

“Ngay từ đầu, chúng tôi đã muốn giới thiệu các sản phẩm làm từ 100% cacao Việt Nam ra toàn thế giới,” ông Vincent Mourou, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Maison Marou, chia sẻ. 

“Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 ập đến đúng lúc chúng tôi đang chuẩn bị vươn ra quốc tế, nên suốt 5 năm qua chúng tôi tập trung vào thị trường Việt Nam. Dù vậy, khát vọng mở rộng chưa bao giờ dừng lại, và khi được sân bay Changi ngỏ lời cho cửa hàng này, chúng tôi đã có đủ năng lực lẫn nguồn lực để bước vào thị trường mới,” ông nói.

Tương tự, được thành lập từ năm 1976, Vinamilk đã xuất khẩu sản phẩm sang hơn 60 quốc gia và mua lại cổ phần chi phối tại hãng sữa Driftwood Dairy ở California vào năm 2014. Nhưng phải đến năm nay, hãng mới chính thức mở cửa hàng mang thương hiệu riêng ở nước ngoài.

Quy mô ngành bán lẻ Việt Nam đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2015, đạt tổng doanh thu 273 tỷ USD vào năm 2025. Nhờ nội lực vững chắc trong nước, vốn đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam đã vượt mốc 1 tỷ USD trong năm 2025, theo số liệu thống kê chính thức. 

Dù vẫn còn thấp hơn so với các nước trong khu vực như Thái Lan và Indonesia, dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đã tăng gấp đôi trong thập kỷ qua và đạt tốc độ tăng trưởng kép hằng năm lên tới 31% trong giai đoạn 2022 - 2025, cao hơn nhiều so với các quốc gia láng giềng.

Trong tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của cả nước năm 2025, lĩnh vực bán buôn và bán lẻ (bao gồm cả sửa chữa ô tô, xe máy) chiếm 131 triệu USD.

Cho đến vài năm trước, hoạt động mở rộng quốc tế của các thương hiệu tiêu dùng Việt Nam vẫn khá trầm lắng. Nhìn lại lịch sử, sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân được thúc đẩy bởi công cuộc Đổi mới khởi xướng năm 1986, và tiếp tục nhận được cú hích từ các cải cách thủ tục cấp phép trong Luật Doanh nghiệp ban hành lần đầu năm 2000.

Những tập đoàn lớn như Vingroup và Masan đã phát triển mạnh mẽ qua nhiều thập kỷ, nhưng phần lớn hoạt động kinh doanh vẫn tập trung ở thị trường nội địa. 

Trong khi các đối thủ trong khu vực như Tập đoàn CP của Thái Lan hay Tập đoàn Jollibee của Philippines đã mở rộng mảng bán lẻ và hàng tiêu dùng ra quốc tế ngay từ thập niên 1980, phải đến năm 2022, Vingroup mới thực hiện bước tiến bán lẻ đáng kể đầu tiên ra nước ngoài bằng việc khai trương các showroom quốc tế cho hãng xe VinFast.

Dù xuất phát muộn, VinFast đã mở rộng thần tốc, thiết lập hơn 150 showroom quốc tế trên khắp ba châu lục chỉ trong 4 năm, cùng các nhà máy sản xuất tại Ấn Độ và Indonesia. Hãng đặt mục tiêu bán 100.000 xe tại các thị trường ngoài Việt Nam trong năm nay, tương đương một phần ba mục tiêu doanh số toàn cầu cho năm 2026.

Chuỗi cà phê Việt Nam Highlands Coffee - trong ảnh là một cửa hàng tại Hà Nội, đã mở chi nhánh ở Philippines vào năm 2012 nhưng chưa mở rộng thêm sang quốc gia nào khác. (Ảnh: Arundhati Hazra)

Các doanh nghiệp ẩm thực và đồ uống là một lực lượng tiên phong khác trong hành trình vươn ra toàn cầu. Highlands Coffee từng có bước đi sớm khi mở cửa hàng tại Philippines vào năm 2012, sau khi “ông lớn” thức ăn nhanh Jollibee Foods mua lại 50% cổ phần của công ty mẹ Superfoods Group. Tuy nhiên, chuỗi này chưa mở rộng thêm ra thị trường quốc tế nào khác dù hiện đã có hơn 1.000 chi nhánh tại Việt Nam.

Trung Nguyên Legend và Cộng Cà Phê bắt đầu mở chi nhánh ở nước ngoài lần lượt vào các năm 2017 và 2018. Đến nay, mỗi thương hiệu đều sở hữu khoảng hai chục cửa hàng quốc tế tại các thị trường như Mỹ, Malaysia và Hàn Quốc.

Sau đại dịch COVID-19, các thương hiệu mỹ phẩm và thời trang như Cocoon và Chautfifth đã nối gót Pizza 4P's mở rộng ra ngoài lãnh thổ Việt Nam. Được sáng lập bởi một cặp vợ chồng người Nhật Bản, Pizza 4P's hiện đã có các chi nhánh tại Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản và Mỹ.

Bà Châu Trần, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Chautfifth, tại cửa hàng ở Singapore của thương hiệu Việt Nam này, nơi vừa khai trương vào năm 2025. (Ảnh: Chaufifth)

Ông Trương Quang Hoàn, nhà nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, cho rằng nhiều doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam trước đây chưa hướng ra nước ngoài vì thị trường nội địa đủ lớn để mang lại cơ hội tăng trưởng dồi dào. 

“Các doanh nghiệp Việt cũng phát triển trong môi trường trong nước, nơi sự am hiểu thị trường bản địa, các mối quan hệ và mạng lưới phân phối tạo ra sự hỗ trợ rất lớn. Những lợi thế này phần lớn sẽ mất đi khi doanh nghiệp bước ra nước ngoài,” ông nhận định.

“Nhiều doanh nghiệp trong nước cũng vẫn tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng thấp,” ông Upalat Korwatanasakul, trợ lý giáo sư tại Viện Công nghệ Shibaura (Nhật Bản), đánh giá. “Những hạn chế này có thể dẫn đến năng lực còn yếu trong việc xây dựng thương hiệu quốc tế, mạng lưới tiếp thị và vận hành xuyên biên giới.”

Ông Đặng Bình, Thành viên hợp danh liên kết tại công ty tư vấn quản lý Bain & Company, cho biết làn sóng mở rộng này là “tác động từ cả lực đẩy và lực kéo”.

“Thị trường trong nước đang dần bão hòa, và ở những ngành như ẩm thực, đồ uống, số lượng cửa hàng đang tăng nhanh hơn doanh thu,” ông phân tích. 

“Trong khi đó, lực kéo từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh với khoảng 6,5 triệu người, cùng lượng khách du lịch kỷ lục hơn 21 triệu lượt vào năm 2025, đã giúp nâng cao mức độ nhận diện và tạo sẵn bàn đạp cho các thương hiệu Việt,” vị chuyên gia nói thêm.

Dựa trên số liệu 9 tháng đầu năm nay, Việt Nam dự kiến sẽ đón hơn 25 triệu lượt khách du lịch trong năm 2026, gấp đôi con số của chỉ ba năm trước.

Ông Hoàn cũng bổ sung rằng quá trình hội nhập kinh tế sâu rộng hơn thông qua các hiệp định thương mại song phương và khu vực - vốn giúp giảm chi phí và rào cản khi mở rộng ra nước ngoài, cùng với quy mô và năng lực ngày càng lớn của các công ty Việt Nam, cũng là những lý do khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm kiếm cơ hội ở thị trường quốc tế.

Bà Châu Trần, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Chautfifth, cho biết chính sức hút từ người tiêu dùng đã thôi thúc bà mở cửa hàng quốc tế đầu tiên của thương hiệu phụ kiện thời trang này tại Singapore vào năm ngoái. 

Khác với những tên tuổi lâu đời như Vinamilk hay Hasaki, bước đi này diễn ra chỉ vỏn vẹn 3 năm sau khi thương hiệu ra đời tại Việt Nam. “Từ hệ thống cửa hàng ở Việt Nam, chúng tôi nhận thấy người Singapore đã trở thành một trong những nhóm khách hàng quốc tế đông đảo nhất của mình. Điều đó cho thấy thị trường này đã có sẵn thiện cảm với thương hiệu,” bà chia sẻ.

Ông Chad Ovel, Thành viên hợp danh tại quỹ đầu tư Mekong Capital - đơn vị đang đầu tư vào Maison Marou, tin rằng các doanh nghiệp Việt đang từng bước khắc phục những vướng mắc từng cản trở họ vươn ra quốc tế trước đây.

“Nguyên nhân phổ biến khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn thường nằm ở việc hiểu sai bài toán kinh tế đơn vị (unit economics) của mô hình kinh doanh. 

Chẳng hạn, mở một nhà hàng trên đại lộ Orchard ở Singapore sẽ có tỷ trọng chi phí thuê mặt bằng và chi phí nhân công trên doanh thu khác biệt rất lớn so với việc mở mô hình tương tự tại TP HCM. 

Ngoài ra, các doanh nghiệp thường có xu hướng cử đội ngũ lãnh đạo người Việt sang nước ngoài thay vì xây dựng một đội ngũ bản địa vững mạnh, am hiểu chuỗi cung ứng địa phương, thị hiếu người tiêu dùng và cấu trúc chi phí đặc thù của khu vực đó,” ông phân tích.

Ông Vincent Mourou, đồng sáng lập hãng sô-cô-la Việt Nam Maison Marou, tại cửa hàng của thương hiệu ở sân bay Changi, Singapore. (Ảnh: Maison Marou).

Khi mở rộng ra nước ngoài, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải tạo ra sự khác biệt tại những thị trường cạnh tranh khốc liệt, nơi tên tuổi của họ chưa được biết đến rộng rãi, ông Ovel nhận định thêm. 

“Thách thức cốt lõi là phải thấu hiểu hành vi và sở thích của người tiêu dùng ở thị trường mới, xem chúng khác với tại Việt Nam như thế nào, từ đó thiết kế danh mục sản phẩm, chính sách giá và hành trình khách hàng cho phù hợp,” ông nói.

Ông Mourou cũng thừa nhận sự cần thiết của việc bản địa hóa, song vẫn phát huy tối đa thế mạnh từ Việt Nam. “Chúng tôi nhấn mạnh vào các sản phẩm làm từ 100% cacao Việt Nam và mô hình chuỗi giá trị khép kín khi làm việc trực tiếp với người nông dân. 

Tuy nhiên, khi ra mắt tại Singapore, chúng tôi muốn hòa nhập với văn hóa ẩm thực địa phương nên đã sáng tạo thêm hương vị lá dứa và bánh mì nướng kaya, vốn chỉ được bán riêng tại Singapore.”

Các thương hiệu phong cách sống như Chautfifth còn muốn vượt ra khỏi khuôn khổ bản sắc Việt để tiếp cận tệp khách hàng rộng lớn hơn. “Ngay từ đầu, tôi chưa bao giờ muốn Chautfifth chỉ được định vị là một thương hiệu túi xách Việt bán cho người Việt,” bà Châu Trần nói. “Việt Nam đang có một cộng đồng sáng tạo rất trẻ và ngày càng tự tin. Tôi tin rằng các thương hiệu Việt ngày nay hoàn toàn có cơ hội xây dựng những sản phẩm và bản sắc đủ sức vươn xa khỏi thị trường nội địa.”

Chiến lược này dường như đang phát huy hiệu quả. Afrah Athasha, một nhạc sĩ sinh sống tại Singapore từng ghé thăm cửa hàng Chautfifth ở nước này, chia sẻ: “Tôi chưa từng đến Việt Nam nên cũng chưa bao giờ nghe nói hay dùng thử thương hiệu này trước đây. Nhưng tôi rất thích phong cách của họ, vừa mang tính nghệ thuật cao lại vừa đậm chất Y2K” - nhắc đến xu hướng thời trang lấy cảm hứng từ giai đoạn chuyển giao thiên niên kỷ.

Các nhân viên đến từ nhiều quốc gia châu Á chuẩn bị cho lễ khai trương chi nhánh Tokyo của Pizza 4P's vào năm 2024. (Ảnh: Ken Kobayashi).

Ông Đặng Bình từ Bain & Company cũng nhấn mạnh rằng các thương hiệu Việt cần vượt ra khỏi phạm vi cộng đồng người Việt ở nước ngoài để tiếp cận nhóm khách hàng bản địa phổ thông, đồng thời xử lý hiệu quả những khác biệt về quy định pháp lý và bài toán kinh tế đơn vị, đặc biệt tại các thị trường phát triển có mức lương tối thiểu cao hơn Việt Nam.

Theo ông Hoàn từ Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, doanh nghiệp Việt có kinh nghiệm vận hành dày dặn nhờ quản lý mạng lưới nội địa rộng khắp, cùng năng lực số và khả năng thích ứng đáng kể, nhưng cần bồi đắp thêm năng lực phát triển thương hiệu quốc tế. Ngoài ra, họ cũng phải nuôi dưỡng đội ngũ nhân sự có khả năng làm việc đa văn hóa và dẫn dắt các tập thể đa quốc gia.

Chính phủ Việt Nam cũng ngày càng nhận thức rõ lợi ích của việc doanh nghiệp trong nước tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, lấy cảm hứng từ những chương trình như Global Thai của Thái Lan hay Startup Korea của Hàn Quốc. 

Trong năm 2025, Chính phủ đã ban hành các cải cách như Luật Đầu tư và Nghị quyết 68 nhằm tinh gọn khung pháp lý cho khu vực kinh tế tư nhân. Chương trình GoGlobal cũng đặt mục tiêu hỗ trợ các thương hiệu mở rộng ra quốc tế, hướng tới có ít nhất 100 doanh nghiệp vươn ra nước ngoài và tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD vào năm 2030.

Ông Ovel từ Mekong Capital bày tỏ sự lạc quan rằng các thương hiệu Việt sẽ gặt hái thành công ở nước ngoài. “Người tiêu dùng ngày nay đang ngày càng tìm kiếm những thương hiệu chân thực và các sản phẩm khác biệt,” ông nói. “Các thương hiệu Việt Nam có cơ hội mang đến điều gì đó mới mẻ, thay vì chỉ sao chép những mô hình đã tồn tại sẵn trên thị trường. Những doanh nghiệp nào cân bằng tốt giữa tính nguyên bản và yếu tố bản địa hóa sẽ có xác suất thành công cao nhất.”

Nguồn: Nikkei Asia, tiêu đề được biên tập lại

Đường dẫn bài viết: https://vietnambiz.vn/mat-15-nam-de-mo-mot-cua-hang-tai-singapore-con-ac-mong-mat-bang-va-nhan-su-cua-doanh-nghiep-viet-khi-danh-xu-nguoi-2026111973753419.htm

In bài biết

Bản quyền thuộc https://vietnambiz.vn/