Lợi nhuận doanh nghiệp phân hóa, ngành nào sẽ có cơ hội cuối năm?

Trong báo cáo chiến lược tháng 11, SSI Research nhận định tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì ở mức cao, song mức độ phân hóa ngày càng rõ nét giữa các ngành và ngay trong từng ngành.

Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của các doanh nghiệp trên HOSE tăng khoảng 52% so với cùng kỳ trong quý III/2026. Tuy nhiên, nhóm Vingroup đóng góp khoảng 55% mức tăng tuyệt đối của toàn thị trường.

Nếu loại trừ nhóm này, lợi nhuận chỉ tăng khoảng 24%, chậm lại so với mức tăng khoảng 30% trong nửa đầu năm. Ngân hàng là ngành đóng góp lớn thứ hai, chiếm 18,8% mức tăng lợi nhuận tuyệt đối.

Xét theo ngành, dầu khí và bán lẻ tiếp tục duy trì tăng trưởng tốt, trong khi dịch vụ tài chính, công nghiệp và xây dựng chuyển sang tăng trưởng âm. Ngay trong các lĩnh vực như vật liệu xây dựng, thực phẩm, đồ uống và bảo hiểm, kết quả kinh doanh cũng có sự khác biệt giữa các doanh nghiệp.

Lợi nhuận có thể chậm lại, định giá trở nên hấp dẫn hơn

SSI Research dự báo tăng trưởng lợi nhuận chung có thể giảm tốc trong quý IV/2026, một phần do nền so sánh cao khi lợi nhuận doanh nghiệp trên HOSE đã tăng 43,7% trong quý IV/2025.

Bên cạnh đó, lợi thế từ hàng tồn kho giá thấp của một số ngành hàng hóa và bán lẻ đang giảm dần. Các doanh nghiệp đã vượt kế hoạch lợi nhuận sau chín tháng cũng có thể gia tăng trích lập chi phí vào cuối năm.

Ở chiều ngược lại, nhịp điều chỉnh của thị trường đã đưa định giá về vùng hấp dẫn hơn.

P/E dự phóng năm 2026 của thị trường ở mức 11,7 lần, hoặc 9 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup. Theo lợi nhuận dự phóng năm 2027, các mức định giá tương ứng là 10,7 lần và 8,1 lần.

Nhóm phân tích đánh giá thị trường có khả năng hình thành đáy ngắn hạn trong tháng 11, dựa trên yếu tố mùa vụ, định giá và một số điều kiện hỗ trợ thanh khoản cuối năm.

Tuy nhiên, triển vọng lợi nhuận chậm lại và thanh khoản còn hạn chế khiến việc mua đuổi trong những nhịp hồi phục vẫn tiềm ẩn rủi ro.

Theo đó, chiến lược được ưu tiên là tích lũy có chọn lọc trong các nhịp điều chỉnh, tập trung vào doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận vững vàng trong quý IV/2026 và năm 2027, hưởng lợi từ đầu tư công và ít phụ thuộc vào môi trường lãi suất thấp.

Triển vọng ngành phân hóa, đâu là động lực tăng trưởng?

Theo đánh giá của SSI Research, kết quả kinh doanh quý III cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm ngành, trong khi triển vọng quý IV và năm 2027 còn phụ thuộc vào chất lượng tài sản, sức mua, chi phí vốn và tiến độ triển khai các dự án.

Ở nhóm ngân hàng, lợi nhuận trước thuế quý III tăng 18,9% so với cùng kỳ, lên 89.100 tỷ đồng, nhưng tốc độ tăng đã chậm lại so với mức 27,6% trong quý II.

Chất lượng tài sản tiếp tục là vấn đề cần theo dõi khi tỷ lệ nợ xấu tăng lên 2,09% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm về 77%. Áp lực tập trung nhiều hơn ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa, trong bối cảnh lãi suất cao ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Với bán lẻ và tiêu dùng, MWG, FRT và DGW duy trì tăng trưởng doanh thu 32–49% trong quý III, nhưng biên lợi nhuận chịu áp lực do tỷ trọng các mảng kinh doanh có biên thấp gia tăng và lợi thế hàng tồn kho giá rẻ giảm dần.

SSI Research dự báo tăng trưởng lợi nhuận ngành tiêu dùng tiếp tục chậm lại trong quý IV do nền so sánh cao, chu kỳ thay thế thiết bị công nghệ suy yếu và sức mua chịu tác động từ lãi suất, lạm phát. Tuy nhiên, các nhà bán lẻ đầu ngành vẫn có khả năng mở rộng thị phần từ cửa hàng truyền thống và thương mại điện tử.

Trong nhóm thép và vật liệu xây dựng, lợi nhuận phân hóa theo sản lượng tiêu thụ và chi phí tài chính. HPG hưởng lợi từ sản lượng và giá thép cuộn cán nóng cải thiện, NKG phục hồi nhờ sản lượng và biên lợi nhuận gộp, trong khi HSG chịu áp lực từ chi phí lãi vay.

Ngành xi măng ghi nhận tín hiệu tích cực từ nhu cầu phục hồi, nhưng giá than tăng vẫn là yếu tố hạn chế biên lợi nhuận. Với ngành nhựa, khác biệt về sản lượng tiêu thụ và chu kỳ tồn kho nguyên liệu tiếp tục tạo ra sự phân hóa giữa các doanh nghiệp.

Ở nhóm dầu khí, các doanh nghiệp như BSR, OIL, PLX, GAS và PVT duy trì tăng trưởng lợi nhuận cao, trong khi PVS và PVD chịu áp lực từ khấu hao và biên lợi nhuận thấp hơn ở một số hoạt động.

Ngành phân bón cũng ghi nhận kết quả trái chiều do giá bán giảm từ quý II và chi phí nguyên liệu đầu vào tăng. Ngược lại, doanh nghiệp cao su tiếp tục được hỗ trợ bởi giá bán cao cùng nguồn thu từ đền bù đất và thanh lý vườn cây phục vụ phát triển khu công nghiệp.

Với điện và tiện ích, kết quả kinh doanh phụ thuộc vào sản lượng huy động, chi phí cố định và cơ cấu hoạt động. NT2 hưởng lợi từ sản lượng tăng và khấu hao giảm, trong khi PGV và POW ghi nhận lợi nhuận phục hồi. Ở chiều ngược lại, doanh thu bán điện giảm gây áp lực lên HDG.

Riêng bất động sản, tăng trưởng lợi nhuận quý III tập trung vào một số doanh nghiệp thay vì phản ánh sự phục hồi trên diện rộng. VHM hưởng lợi từ các giao dịch bán buôn quy mô lớn, TCH bắt đầu bàn giao dự án, trong khi nhiều chủ đầu tư khác ghi nhận doanh thu và lợi nhuận suy giảm.

Lãi suất vay mua nhà duy trì ở mức cao tiếp tục gây áp lực lên nhu cầu và thanh khoản, còn lượng tồn kho gia tăng tạo sức ép lên giá bán, đặc biệt ở thị trường thứ cấp.

Ở phân khúc bất động sản khu công nghiệp, lợi nhuận phục hồi không đồng đều do khác biệt về tiến độ bàn giao, biên lợi nhuận và chi phí lãi vay. SSI Research kỳ vọng xu hướng phục hồi sẽ rõ nét hơn trong quý IV, dù kết quả giữa các doanh nghiệp vẫn phân hóa.

Nhìn chung, bức tranh lợi nhuận cho thấy cơ hội tăng trưởng không trải đều giữa các ngành. Trong giai đoạn cuối năm, những yếu tố như sản lượng tiêu thụ, khả năng kiểm soát chi phí, chất lượng tài sản và tiến độ ghi nhận doanh thu tiếp tục quyết định mức độ phục hồi của từng lĩnh vực.