Lắp điện mặt trời hộ gia đình bao lâu hoàn vốn?

Chị Hồng, ở xã Bình Chánh, TP HCM, đang tính lắp điện mặt trời cho gia đình nhưng băn khoăn khoản vốn ban đầu và mất bao lâu mới thu hồi được tiền đầu tư. Hóa đơn điện của gia đình chị trung bình 2,5-3 triệu đồng mỗi tháng, tương đương mức sử dụng khoảng 800-1.000 kWh.

Với trường hợp này, TS Nguyễn Duy Khiêm, giảng viên Trường Đại học Quy Nhơn, cho rằng nếu gia đình dùng điện chủ yếu vào ban đêm, có thể cân nhắc hệ thống 8,64 kWp kết hợp pin lưu trữ 32kWh, gồm 12 tấm pin 720 Wp. Chi phí đầu tư khoảng 160-180 triệu đồng, thời gian thu hồi vốn khoảng 3-5 năm.

Nếu gia đình dùng phần lớn điện vào ban ngày, không cần đầu tư pin lưu trữ, có thể chọn hệ hòa lưới với chi phí thấp hơn đáng kể. Theo ông Khiêm, nhờ tận dụng trực tiếp lượng điện mặt trời tạo ra, thời gian thu hồi vốn của hệ hòa lưới có thể rút xuống khoảng 2-3 năm.

Với các hộ có hóa đơn dưới khoảng 1,5 triệu đồng mỗi tháng, chưa nên vội đầu tư điện mặt trời do mức tiêu thụ chưa đủ lớn để tối ưu hiệu quả.

Ở nhóm tiêu thụ cao hơn, ông Phan Ngọc Ánh, Giám đốc Công ty Alena Energy, Trưởng Văn phòng đại diện Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA) tại TP HCM, đưa ra một cấu hình tham khảo cho hộ gia đình có hóa đơn 3-5 triệu đồng mỗi tháng. Nhóm này có thể lắp hệ thống 8-10 kWp kết hợp pin lưu trữ 16-32 kWh, tổng vốn khoảng 210-250 triệu đồng. Nếu tối ưu cấu hình và cách sử dụng, thời gian hoàn vốn khoảng 3,5 năm.

Theo ông Ánh, không nên lấy các mức công suất và chi phí này làm công thức chung cho mọi gia đình. Mỗi nhà có điều kiện mái, cách thi công, thiết bị và nhu cầu sử dụng khác nhau, nên cùng một mức hóa đơn vẫn có thể cần cấu hình khác nhau.

Yếu tố quan trọng là tỷ lệ điện mặt trời được gia đình sử dụng trực tiếp. Với hộ dùng nhiều điện vào ban ngày, tỷ lệ tự dùng có thể đạt 70-90% nếu hệ thống được thiết kế phù hợp. Khi đó, có thể ưu tiên hệ hòa lưới bám tải, giúp giảm vốn đầu tư và tận dụng trực tiếp sản lượng điện mặt trời.

Ngược lại, hộ gia đình chủ yếu dùng điện vào ban đêm sẽ khó sử dụng ngay lượng điện tạo ra vào ban ngày. Pin lưu trữ giúp chuyển phần điện này sang buổi tối nhưng làm vốn đầu tư tăng lên. Vì vậy, theo ông Ánh, cần cân nhắc cả nhu cầu sử dụng lẫn hiệu quả của thiết bị thay vì chỉ chọn hệ thống có công suất lớn.

Ông cũng lưu ý pin lưu trữ là thiết bị có giá trị lớn trong hệ thống, nên khi so sánh các báo giá, người dùng cần xem cả chủng loại thiết bị, dung lượng pin, inverter, tiêu chuẩn lắp đặt và chính sách bảo hành, thay vì chỉ nhìn vào tổng chi phí.

Theo TS Khiêm, thời gian thu hồi vốn phụ thuộc chủ yếu vào ba yếu tố: nhu cầu sử dụng điện, loại thiết bị và tỷ lệ tiêu thụ điện giữa ban ngày và ban đêm. Hệ thống có vòng đời khoảng 20-25 năm, nhưng khi tính hiệu quả đầu tư cũng cần tính đến chi phí bảo trì và thay thế thiết bị trong quá trình sử dụng.

Như vậy, với các mức tham khảo của hai chuyên gia, hệ hòa lưới có thể thu hồi vốn trong khoảng 2-3 năm, còn hệ có lưu trữ khoảng 3-5 năm. Tuy nhiên, đây không phải công thức áp dụng cho mọi gia đình. Trước khi lắp, người dùng nên dựa trên lịch sử tiêu thụ để xác định lượng điện dùng ban ngày, ban đêm, từ đó chọn công suất và dung lượng lưu trữ phù hợp.