Lãi suất qua đêm hạ nhiệt, lượng vay liên ngân hàng tăng 17%: Bài toán kỳ hạn phía sau dòng vốn của 28 ngân hàng

Lãi suất qua đêm giảm gần 2 điểm phần trăm trong quý III, trong khi dư nợ vay liên ngân hàng tăng 17%. Chênh lệch kỳ hạn khiến chi phí huy động và độ nhạy lãi suất phân hóa giữa các ngân hàng.

VPBank, MB và Techcombank chiếm gần nửa số dư vay liên ngân hàng cuối quý III

Kết thúc quý III/2026, tổng dư nợ vay từ các tổ chức tín dụng (TCTD) khác của 28 ngân hàng đạt 854.699 tỷ đồng, tăng 124.264 tỷ đồng (17,01%) so với cuối quý II và 59,08% so với cùng kỳ năm trước. VPBank dẫn đầu với 226.088 tỷ đồng, tiếp đến là MB (102.412 tỷ đồng) và Techcombank (93.296 tỷ đồng). Ba ngân hàng này chiếm 49,35% dư nợ vay của toàn nhóm.

Dư nợ vay liên ngân hàng tăng 17%, gần một nửa tập trung tại ba ngân hàng

Đáng chú ý, dư nợ vay tăng trong khi tổng tiền gửi và vay nhận từ các TCTD khác giảm 29.643 tỷ đồng, xuống 3.747.770 tỷ đồng. Riêng tiền gửi nhận từ các tổ chức này giảm 153.907 tỷ đồng, đưa tỷ trọng khoản vay trong tổng nguồn vốn liên ngân hàng từ 19,34% lên 22,81%.

Diễn biến giữa các ngân hàng cũng phân hóa rõ rệt. Tổng tiền gửi và vay nhận từ các TCTD khác tại BIDV, VietinBank và Vietcombank giảm cộng dồn 140.806 tỷ đồng, trong khi 25 ngân hàng còn lại tăng 111.163 tỷ đồng. Xét riêng cấu phần vay, HDBank tăng mạnh nhất với 29.244 tỷ đồng, tiếp đến là VPBank (27.528 tỷ đồng) và Techcombank (19.241 tỷ đồng).

Ở chiều tài sản, tổng tiền gửi và cho vay các TCTD khác của 28 ngân hàng đạt 3.822.391 tỷ đồng, cao hơn nguồn vốn nhận từ các tổ chức này 74.621 tỷ đồng. Vị thế liên ngân hàng ròng phân hóa đáng kể, từ mức âm 154.202 tỷ đồng tại VPBank đến mức dương 212.822 tỷ đồng tại Vietcombank. Sự khác biệt phản ánh cách phân bổ vốn của từng ngân hàng, trong khi khả năng đáp ứng thanh toán còn phụ thuộc vào thời điểm đáo hạn của các khoản mục.

Hoạt động vay liên ngân hàng tiếp tục mở rộng dù tiền gửi khách hàng tăng 4,95% và số dư giấy tờ có giá phát hành tăng 12,43% trong quý III. Diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn còn gắn với lịch thanh toán và chi phí huy động. Khi nghĩa vụ chi trả đến trước dòng tiền dự kiến thu về, chênh lệch kỳ hạn (maturity mismatch) có thể khiến ngân hàng phát sinh nhu cầu vay mượn dù tổng nguồn vốn đang tăng trưởng.

Lãi suất qua đêm hạ gần 2 điểm %, doanh số giao dịch vẫn tăng 12% trong quý III

Trái với đà tăng dư nợ vay, lãi suất giao dịch liên ngân hàng VND kỳ hạn qua đêm (O/N) giảm từ mức bình quân 5,71%/năm trong quý II xuống 3,90%/năm trong quý III, tương đương 1,81 điểm phần trăm. Tính bình quân gia quyền theo doanh số từng phiên, lãi suất O/N cũng giảm từ 5,79% xuống 3,93%/năm.

Trong khi đó, doanh số giao dịch O/N bình quân đạt 881.198 tỷ đồng/ngày, tăng 11,8% so với quý trước và 67,5% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức cao nhất trong bảy quý hoàn chỉnh kể từ đầu năm 2025. Diễn biến trái chiều giữa lãi suất và doanh số có thể phản ánh những thay đổi về cung cầu vốn, nhu cầu thanh toán và tốc độ quay vòng giao dịch.

Giao dịch O/N chiếm 92,6% tổng doanh số của năm kỳ hạn được theo dõi từ đầu năm 2025 đến ngày 17/11/2026. Với thời hạn chỉ một ngày, cùng một khoản vốn có thể được huy động nhiều lần qua các phiên, khiến doanh số phát sinh lớn hơn lượng vốn duy trì tại một thời điểm. Bởi vậy, doanh số toàn thị trường và dư nợ vay cuối quý của 28 ngân hàng phản ánh hai đại lượng khác nhau.

Đáng chú ý, lãi suất liên ngân hàng VND kỳ hạn 1 tuần (1W) giảm từ 6,35% xuống 5,09%/năm, chậm hơn mức giảm của kỳ hạn O/N. Chênh lệch lãi suất 1W–O/N theo đó nới rộng từ 0,64 lên 1,19 điểm phần trăm. Dù mặt bằng lãi suất cùng hạ nhiệt, chi phí vay kỳ hạn 1W vẫn cao hơn tương đối so với O/N.

Lãi suất qua đêm giảm 1,81 điểm phần trăm, doanh số giao dịch tăng 11,8% trong quý III

Từ ngày 1/10 đến 17/11/2026, lãi suất O/N bình quân đạt 4,04%/năm, kỳ hạn 1W ở mức 4,54%/năm, còn doanh số O/N bình quân đạt 860.671 tỷ đồng/ngày trong giai đoạn chưa trọn quý IV.

Khoảng chênh lệch lãi suất đặt các ngân hàng trước sự đánh đổi giữa chi phí và tính ổn định của nguồn vốn. Vay O/N có lợi thế về giá vốn tại thời điểm giao dịch nhưng phải huy động lại ngay khi đáo hạn. Ngược lại, vay kỳ hạn 1W giúp xác định trước chi phí trong thời gian cam kết, đổi lại mức lãi suất ban đầu cao hơn.

Khi lãi suất biến động mạnh hoặc đối tác thu hẹp hạn mức, việc liên tục vay O/N có thể làm tăng cả chi phí lẫn rủi ro tái huy động vốn (rollover risk). Khả năng tiếp cận nguồn vay, mức độ tín nhiệm và tài sản bảo đảm vì thế cũng ảnh hưởng đáng kể đến chi phí vốn thực tế của từng ngân hàng.

22 ngân hàng có khe hở dòng tiền ngắn hạn âm, chi phí huy động phụ thuộc thời điểm đáo hạn

Khác biệt về kỳ hạn còn thể hiện trên bảng cân đối kế toán. Cuối quý III, trong 27 ngân hàng có dữ liệu được tổng hợp, 22 ngân hàng (81,5%) ghi nhận khe hở dòng tiền đến 1 tháng âm, khi nghĩa vụ đến hạn lớn hơn dòng tiền vào trong cùng khoảng thời gian. Đồng thời, 18 ngân hàng (66,7%) có khe hở tái định giá lãi suất (repricing gap) dưới 1 tháng âm, phản ánh quy mô nguồn vốn nhạy cảm với lãi suất lớn hơn tài sản tương ứng.

Ngay trong nhóm dẫn đầu về dư nợ vay liên ngân hàng, trạng thái kỳ hạn đã khác biệt rõ rệt. VPBank có khe hở dòng tiền và tái định giá ngắn hạn lần lượt dương 4,16% và 16,06% tổng nợ phải trả. Techcombank cũng ghi nhận hai mức dương tương ứng 6,85% và 5,19%, trong khi MB lần lượt âm 3,41% và 2,31%.

Tại Vietcombank, dù tài sản liên ngân hàng lớn hơn nguồn vốn nhận từ các TCTD khác 212.822 tỷ đồng, khe hở dòng tiền và tái định giá ngắn hạn vẫn lần lượt âm 21,67% và 13,34% tổng nợ phải trả. Sự khác biệt bắt nguồn từ phạm vi đo lường: vị thế liên ngân hàng ròng phản ánh các khoản mục giữa các TCTD, còn khe hở kỳ hạn bao quát tài sản và nguồn vốn trên phạm vi rộng hơn.

22/27 ngân hàng có khe hở dòng tiền âm, trạng thái tái định giá ngắn hạn phân hóa

Khi chuẩn hóa theo tổng nợ phải trả, các ngân hàng phân bố ở những trạng thái khác nhau giữa hai khe hở. Khe hở dòng tiền phản ánh chênh lệch giữa dòng tiền vào và nghĩa vụ đến hạn, còn khe hở tái định giá cho thấy chiều nhạy cảm ban đầu của thu nhập lãi thuần (NII) trước biến động lãi suất.

Trong môi trường lãi suất giảm, ngân hàng có nguồn vốn tái định giá sớm hơn tài sản sinh lãi có thể được hỗ trợ về NII. Khi lãi suất tăng, tác động có thể đảo chiều. Theo đó, MB và Vietcombank có trạng thái nhạy cảm khác với VPBank và Techcombank, dù mức độ ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào điều khoản lãi suất và thời điểm tái định giá của từng khoản mục.

Độ nhạy chi phí vay còn được lượng hóa qua kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress test). Trên tổng dư nợ vay liên ngân hàng 854.699 tỷ đồng, với 30% số dư chịu cú sốc lãi suất tăng 3 điểm phần trăm mỗi năm trong 30 ngày, chi phí lãi tăng thêm khoảng 632 tỷ đồng.

Kết quả mô phỏng phản ánh mức tăng chi phí vay theo kịch bản. Tác động ròng đến NII và biên lãi ròng (NIM) còn phụ thuộc vào khả năng tái định giá tài sản sinh lãi, chênh lệch giữa chi phí huy động và lợi suất tài sản, cùng khả năng duy trì nguồn vốn khi các khoản vay đáo hạn.

Đường dẫn bài viết: https://vietnambiz.vn/lai-suat-qua-dem-ha-nhiet-luong-vay-lien-ngan-hang-tang-17-bai-toan-ky-han-phia-sau-dong-von-cua-28-ngan-hang-20261119225736517.htm

In bài biết

Bản quyền thuộc https://vietnambiz.vn/