Lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt, vì sao vốn vay chưa rẻ?

Lãi suất liên ngân hàng giảm sâu rồi nhanh chóng bật tăng

Thị trường tiền tệ bước vào tháng 10/2026 với những biến động mạnh về lãi suất. Sau khi tăng vọt vào cuối tháng 9, lãi suất vay mượn giữa các ngân hàng nhanh chóng hạ nhiệt trong tuần đầu tháng 10, trước khi quay đầu tăng trở lại.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm ở mức 6,95%/năm ngày 30/9, giảm xuống 4,29% ngày 1/10 và 2,73% ngày 2/10. Đến phiên 7/10, mức lãi suất này chỉ còn 0,72%/năm, giảm 6,23 điểm phần trăm so với cuối tháng trước.

Đà giảm không chỉ xuất hiện ở kỳ hạn qua đêm. Trong khoảng thời gian từ ngày 30/9 đến 7/10, lãi suất kỳ hạn một tuần giảm từ 6,88% xuống 2,23%/năm, kỳ hạn hai tuần giảm từ 6,26% xuống 3,43%, còn kỳ hạn một tháng hạ từ 6,37% xuống 4,8%/năm.

Tuy nhiên, mức lãi suất thấp không duy trì lâu. Đến phiên 12/10, lãi suất qua đêm được ghi nhận ở mức khoảng 4,8%/năm, trong khi lãi suất kỳ hạn một tuần cũng ở mức 4,8%, hai tuần đạt 5,5% và một tháng lên 5,7%/năm.

Cùng với đó, trên thị trường mở, NHNH cũng liên tục có các động thái điều hành bơm hút tiền nhằm điều tiết thanh khoản, hạ nhiệt lãi suất và căng thẳng tại một số thời điểm. Sau những biến động mạnh trong tháng 9, sang tháng 10, lượng hút ròng chiếm phần lớn cho thấy áp lực thanh khoản hệ thống đang được kiểm soát tương đối tốt.

Vì sao lãi suất liên ngân hàng giảm sâu nhưng lãi suất thị trường 1 vẫn ở mức cao?

Trong khi trên thị trường liên ngân hàng, mức lãi suất qua đêm, kỳ hạn chiếm phần lớn giao dịch, nhiều lần xuống dưới ngưỡng 1%/năm, lãi suất các kỳ hạn khác cũng cho xu hướng giảm, mặt bằng lãi suất trên thị trường 1 vẫn chưa cho thấy sự hạ nhiệt, lãi suất cho vay lại nhích tăng.

Tại cuộc họp báo ngày 7/10, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết lãi suất tiền gửi bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới đến ngày 20/9 ở mức 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Theo lãnh đạo NHNN, lãi suất ngân hàng vẫn chịu áp lực tăng, nhưng tốc độ tăng đang chậm lại.

Ở chiều cho vay, số liệu NHNN công bố cho tháng 8/2026 cho thấy lãi suất cho vay VND bình quân tại các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần dao động 8,4–10,7%/năm, tăng 0,1–0,2 điểm phần trăm so với tháng trước.

Nguyên nhân của sự khác biệt này đến từ bản chất của hai thị trường. Thị trường liên ngân hàng là nơi các tổ chức tín dụng vay mượn vốn lẫn nhau, chủ yếu phục vụ nhu cầu thanh khoản ngắn hạn. Trong đó, các giao dịch qua đêm thường chiếm tỷ trọng lớn và lãi suất có thể thay đổi theo cung – cầu vốn từng ngày.

Trong khi đó, tại thị trường 1, được hiểu là thị trường giao dịch giữa ngân hàng và các cá nhân, doanh nghiệp, chênh lệch huy động tín dụng liên tục được nới rộng, đặc biệt khi nhu cầu vốn cho tăng trưởng tín dụng dự kiến sẽ tiếp tục ở mức cao khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số. Lãi suất huy động tăng là nguyên nhân chính dẫn đến lãi suất đầu ra phải điều chỉnh theo.

Theo NHNN, đến ngày 30/9/2026, dư nợ tín dụng đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm trước.

Hoạt động cho vay doanh nghiệp và cá nhân có kỳ hạn đa dạng, từ vài tháng đến nhiều năm. Để duy trì các khoản tín dụng này, ngân hàng phải cân đối nhiều nguồn vốn, đồng thời đáp ứng những yêu cầu về khả năng thanh khoản và an toàn hoạt động.

Trong nửa đầu năm 2026, theo thống kê của Techcom Securities (TCBS), tiền gửi khách hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất tuy nhiên tăng chậm (chỉ tăng chưa đầy 6%), vốn liên ngân hàng (chiếm 18,6%) tăng 5,9% trong khi đó các cấu phần khác như giấy tờ có giá (chiếm 9,8%) tăng gần gấp đôi và tiền gửi Kho bạc Nhà nước tăng 45%.

"Liên ngân hàng là kênh bù đắp nhanh nhất cho khoảng cách tín dụng – tiền gửi, nhưng đà tăng đã chậm lại trong nửa đầu 2026", TCBS cho hay.

Vì vậy, lãi suất qua đêm giảm sâu trong một số phiên không đồng nghĩa chi phí vốn bình quân của ngân hàng sẽ giảm tương ứng. Nguồn vốn vay qua đêm không thể thay thế hoàn toàn tiền gửi có kỳ hạn và các nguồn vốn được sử dụng để tài trợ cho hoạt động tín dụng trung, dài hạn.