Kích cầu tiêu dùng: Chuyên gia đề xuất quay lại thuế khoán với hộ kinh doanh và mạnh tay giảm thuế, phí

Phát biểu tại Hội thảo "Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng" do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 22/5, TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện kinh tế Tài nguyên và Môi trường, nhấn mạnh Chính phủ nên có biện pháp tháo gỡ chính sách cho hộ kinh doanh - khu vực tạo 30 triệu việc làm và tác động lớn trong việc giải quyết an sinh xã hội.

Ông nhấn mạnh, đây là khu vực tuy không nộp ngân sách nhiều như doanh nghiệp nhưng giúp an sinh xã hội rất lớn, tạo công ăn việc làm cho khoảng 30 triệu lao động. "Một tiệm tạp hóa có thể tạo ra việc làm cho 5 người giao hàng. 5 người này ít nhất nuôi 5 người nữa. Vì vậy, chính sách cho hộ kinh doanh cần xem xét lại bởi nó có tác động rất lớn đến an sinh xã hội", TS Phạm Viết Thuận nêu vấn đề.

Theo chuyên gia, từ 2024 đến nay, tiêu dùng nội địa liên tục sụt giảm đà tăng trưởng, sức mua yếu mà nguyên nhân đầu tiên là chính sách thuế, hóa đơn, kê khai làm tăng chi phí đầu vào của hộ kinh doanh.

"Chi phí tuân thủ tăng khiến không ít doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh rút khỏi thị trường, ảnh hưởng tới thu nhập của nhiều người lao động, ảnh hưởng đến tiêu dùng", Viện trưởng Viện kinh tế Tài nguyên và Môi trường cho hay.

Đề xuất quay trở lại thuế khoán với hộ kinh doanh

Theo ông, các chính sách hiện nay về chứng từ điện tử, chứng minh nguồn gốc hàng hóa và các chế tài xử phạt đang tạo ra áp lực tâm lý nặng nề, khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh có xu hướng rút lui khỏi thị trường, có xu hướng rút về giữ tiền mặt.

Hệ quả là một lượng tiền mặt khổng lồ (ước tính khoảng 4,2 triệu tỷ đồng) đã hụt khỏi lưu thông, khiến thị trường trở nên khan hiếm tiền tệ.

Thứ hai là, tác động kép bởi biến động giá trên thị trường quốc tế. Biến động giá xăng dầu và vật tư khiến giá cả tất cả mặt hàng tiêu dùng và dịch vụ tăng bình quân 20 - 22%. 

Khi chi phí đầu vào không được giải quyết, sự trì trệ sẽ lan tỏa đến 42 ngành nghề liên quan, trong đó các mặt hàng nhu yếu phẩm chịu ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ nhất. Điều này buộc người tiêu dùng phải thắt lưng buộc bụng, tạo nên vòng xoáy suy giảm sức mua.

Sức mua hàng hóa nội địa tuy tăng so với cùng kỳ năm trước 10,1% nhưng nếu trừ đi lạm phát thì thấp hơn nhiều so với mức tăng trưởng tiêu dùng của những năm trước.

Để kích cầu tiêu dùng, góp phần vào tăng trưởng GDP hai con số một cách bền vững, TS Phạm Viết Thuận đề xuất, với hộ kinh doanh nên có chính sách thuế khoán với các hộ doanh thu từ 1- 5 tỷ đồng một năm, cho đóng thuế môn bài với ba mức.

Thay vì siết chặt các thủ tục hành chính rườm rà, Nhà nước nên khuyến khích doanh nghiệp tự khai, tự nộp và đặc biệt là "không hình sự hóa các quan hệ kinh tế" để tạo môi trường kinh doanh an tâm, tự do, chuyên gia khuyến nghị.

Đề xuất giảm thuế phí đến hết năm 2027

Thứ hai, để kích cầu tiêu dùng trong những tháng còn lại của năm 2026, các cơ quan quản lý, Chính phủ cần nghiên cứu miễn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa thiết yếu tại các siêu thị, cửa hàng để hỗ trợ trực tiếp vào túi tiền người dân mà không gây áp lực lạm phát. 

Với thuế phí xăng dầu, thay vì chỉ áp dụng đến giữa năm 2026, cần kéo dài chính sách giảm phí môi trường và các loại thuế phí trong giá xăng dầu đến hết năm 2027. Hiện nay, thuế và phí vẫn chiếm tỷ trọng quá lớn (gần 50%) trong cơ cấu giá xăng, gây áp lực trực tiếp lên chi phí vận chuyển và giá thành hàng hóa.

Ngoài ra, cần xem xét loại bỏ các chi phí không cần thiết như phí bến cảng nội địa (như TP HCM vừa qua đã tạm ngưng thu một số loại phí để hỗ trợ doanh nghiệp), ông Thuận gợi ý.

Bên cạnh việc kích cầu, chuyên gia cũng đề nghị Bộ Công Thương cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ giá cả, tránh tình trạng "tát nước theo mưa", khi giá xăng dầu tăng thì hàng hóa tăng theo, nhưng khi xăng giảm thì giá hàng hóa không giảm.

Trong giai đoạn then chốt từ nay đến cuối năm 2026 và năm 2027, thay vì chờ đợi các quy trình sửa luật kéo dài, Chính phủ cần linh hoạt sử dụng các chỉ thị, nghị quyết để kịp thời "tiếp máu" cho thị trường, hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể, tìm mọi giải pháp để hạ giá vốn, từ đó kích thích tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, ông Thuận nhìn nhận.