Khối ngoại có thể còn bán ròng tới 182.000 tỷ đồng

Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, diễn biến giao dịch sau sự kiện này vẫn ghi nhận áp lực bán ròng kéo dài.

Theo báo cáo phân tích mới nhất của CTCP Chứng khoán VietinBank (VBSE - Mã: CTS), thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua chu kỳ bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài có quy mô và thời gian kéo dài chưa từng ghi nhận trong 6 năm trở lại đây.

Kể từ tháng 4/2023, khối ngoại đã bán ròng lũy kế khoảng 365.200 tỷ đồng trên HOSE, cao gấp 4,6 lần chu kỳ bán ròng giai đoạn 2021 - 2022.

Riêng 15 tháng từ tháng 8/2025 đến tháng 10/2026 (19/10), giá trị bán ròng đạt 213.100 tỷ đồng, chiếm 58,4% tổng lượng bán ròng của cả chu kỳ, với 14/15 tháng ghi nhận trạng thái bán ròng.

VBSE cho rằng áp lực bán kéo dài chủ yếu phản ánh xu hướng tái phân bổ dòng vốn toàn cầu, thay vì xuất phát từ những bất ổn mang tính hệ thống của thị trường Việt Nam.

Mặt bằng lãi suất Mỹ cao làm tăng sức hấp dẫn của tài sản định giá bằng USD, trong khi dòng vốn quốc tế tập trung vào nhóm cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI). Dòng vốn liên quan đến nâng hạng FTSE cũng chưa thể giải ngân ngay do phụ thuộc vào lộ trình tái cơ cấu danh mục của các quỹ.

Sau hơn ba năm bán ròng, câu hỏi đặt ra là khối ngoại còn có thể bán thêm bao nhiêu và chu kỳ này có thể kéo dài đến khi nào. 

Bao nhiêu vốn ngoại còn có khả năng giao dịch?

Không phải toàn bộ giá trị cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ đều có khả năng trở thành nguồn cung trên thị trường.

Thông qua việc bóc tách 67 cổ đông chiến lược tại 59 doanh nghiệp, đơn vị phân tích ước tính khoảng 34,8% tổng giá trị sở hữu nước ngoài thuộc nhóm đầu tư chiến lược, dài hạn và ít có khả năng tham gia bán khớp lệnh thông thường.

Các khoản đầu tư tiêu biểu gồm Mizuho tại Vietcombank (VCB), MUFG tại VietinBank (CTG), F&N tại Vinamilk (VNM), GIC tại Masan (MSN), SBI tại TPBank (TPB), Vietnam Beverage tại Sabeco (SAB) và ENEOS tại Petrolimex (PLX).

Sau khi loại trừ nhóm sở hữu chiến lược, VBSE ước tính quy mô danh mục nước ngoài có khả năng giao dịch, được báo cáo gọi là "tiền nóng", khoảng 726.900 tỷ đồng, trong đó riêng HOSE chiếm 671.900 tỷ đồng.

Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy chu kỳ bán ròng có thể đảo chiều tương đối nhanh khi áp lực thoái vốn được giải tỏa. Năm 2022, dòng vốn ngoại mất khoảng 1 - 2 tháng để chuyển từ bán ròng sang cân bằng, sau đó mua ròng 34.700 tỷ đồng trong 5 tháng từ tháng 11/2022 đến tháng 3/2023.

Bốn kịch bản bán ròng còn lại

Trên cơ sở dữ liệu lịch sử và quy mô danh mục có khả năng giao dịch, VBSE xây dựng bốn kịch bản về lượng bán ròng còn lại của khối ngoại trên HOSE, tính từ ngày 20/10/2026.

Ở kịch bản tích cực, có xác suất 25%, khối ngoại dự kiến bán ròng thêm khoảng 15.700 tỷ đồng và chu kỳ có thể kết thúc vào tháng 12/2026. Kịch bản này gắn với việc bán ròng qua khớp lệnh giảm xuống dưới 5.000 tỷ đồng mỗi tháng, Fed ngừng tăng lãi suất và các quỹ liên quan đến FTSE giải ngân sớm.

Trong kịch bản cơ sở, được VBSE đánh giá có xác suất cao nhất là 50%, giá trị bán ròng còn lại ước khoảng 51.500 tỷ đồng, với thời điểm kết thúc chu kỳ vào cuối quý I/2027.

Theo kịch bản này, hoạt động bán ròng duy trì quanh 10.000 tỷ đồng mỗi tháng, chủ yếu thông qua giao dịch thỏa thuận, trước khi đảo chiều quanh đợt cơ cấu danh mục FTSE vào tháng 3/2027.

Với kịch bản tiêu cực, có xác suất 25%, khối ngoại có thể bán ròng thêm khoảng 123.500 tỷ đồng và kéo dài đến quý IV/2027 nếu lãi suất Mỹ tiếp tục tăng, đồng thời hoạt động bán ròng qua khớp lệnh vượt 12.000 tỷ đồng mỗi tháng trong thời gian dài.

Trong khi đó, ở kịch bản căng thẳng, dự báo lượng bán ròng còn lại lên tới 182.400 tỷ đồng, kéo dài đến quý IV/2027. Kịch bản này giả định áp lực bán tương tự giai đoạn tháng 8 - 10/2025 tái diễn, với quy mô khoảng 30.000 tỷ đồng mỗi tháng.

Theo VBSE, ngay cả trong kịch bản căng thẳng nhất, khối ngoại vẫn nắm giữ khoảng 490.000 tỷ đồng danh mục có khả năng giao dịch trên HOSE.

Do đó, đơn vị phân tích nhìn nhận chu kỳ bán ròng hiện tại chủ yếu phản ánh quá trình giảm tỷ trọng đầu tư của dòng vốn ngoại, thay vì sự rút lui hoàn toàn khỏi thị trường chứng khoán Việt Nam.