Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz 30 ngày, không thu phí quá cảnh

Mỹ và Iran đang thảo luận về một kế hoạch mang tính bước ngoặt, cho phép mở lại Eo biển Hormuz khoảng 30 ngày sau khi hai bên đạt được thỏa thuận chấm dứt các hành động thù địch. Thông tin vừa được một nguồn tin ngoại giao Trung Đông chia sẻ với tờ Nikkei.

Theo dự thảo kế hoạch, Iran sẽ tiến hành rà phá bom mìn tại eo biển này trong vòng một tháng ngay sau khi thỏa thuận được ký kết. Sau giai đoạn này, tàu thuyền từ tất cả các quốc gia sẽ có thể lưu thông tự do và an toàn, khôi phục lại trạng thái ban đầu trước khi lệnh phong tỏa thực tế được áp đặt. Đặc biệt, phía Iran sẽ không thu bất kỳ khoản phí quá cảnh nào.

Thỏa thuận ngừng bắn mà Mỹ và Iran đạt được hồi đầu tháng 4 sẽ được gia hạn thêm 60 ngày. Kế hoạch của các bên là tận dụng quãng nghỉ hai tháng này để tiến hành các cuộc đàm phán sâu hơn về chương trình hạt nhân của Iran. Các biện pháp cụ thể liên quan đến cách xử lý lượng uranium đã làm giàu của Tehran cũng sẽ được đem ra mổ xẻ tại đây. Song song đó, lộ trình dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và giải băng tài sản cho Iran sẽ được triển khai theo từng giai đoạn.

Phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn lần này được mở rộng bao gồm cả lãnh thổ Lebanon. Phía Iran đã đưa ra điều kiện tiên quyết để chấm dứt xung đột là Israel phải dừng ngay lập tức các cuộc tấn công nhắm vào lực lượng Hezbollah. Ở chiều ngược lại, Tel Aviv kiên quyết yêu cầu Hezbollah phải hạ vũ khí và giải giáp quân bị.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định cái gật đầu phê duyệt của Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei mới là chiếc chìa khóa tối thượng quyết định số phận của thỏa thuận này. Do đó, việc hai bên có thể đi đến một văn bản ký kết cuối cùng hay không hiện vẫn là một dấu hỏi lớn.

Ở một diễn biến liên quan, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hôm thứ Hai đã có cuộc hội đàm với Thống chế Pakistan Asim Munir tại Bắc Kinh. Bộ Ngoại giao Trung Quốc dẫn lời ông Munir cho biết các bên liên quan hiện đã tiến rất gần đến một thỏa thuận.

Thực tế trái ngược từ các tuyên bố chính thức

Dẫu vậy, các thông điệp phát đi từ các thủ đô lớn lại đang cho thấy sự thận trọng cao độ. Cũng trong ngày thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei thừa nhận hai bên đã đạt được đồng thuận trên nhiều lĩnh vực, nhưng tuyên bố thẳng thắn rằng quốc gia này chưa sẵn sàng để đặt bút ký vào thỏa thuận.

Trước đó vào Chủ nhật, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã viết trên mạng xã hội rằng ông đã chỉ thị cho các đại diện cấp cao của Mỹ không được vội vã lao vào một thỏa thuận.

Canh bạc địa chính trị tại Trung Đông rõ ràng vẫn đang diễn ra hết sức căng thẳng trên bàn cân ngoại giao, nơi mỗi bước đi đều có thể đảo chiều toàn bộ cục diện năng lượng và an ninh toàn cầu.