Iran kiếm 140 triệu USD mỗi ngày từ bán dầu, 24 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển Hormuz

Theo Financial Times, bất chấp căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông và các lệnh trừng phạt kéo dài của Mỹ, Iran vẫn đang duy trì nguồn thu đáng kể từ xuất khẩu dầu.

Theo các ước tính mới nhất của giới phân tích, quốc gia này đang kiếm hơn 140 triệu USD mỗi ngày nhờ bán dầu trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Đáng chú ý, Washington dường như đang tạm thời “làm ngơ” trước các chuyến hàng dầu của Iran, nhằm tránh khiến thị trường dầu mỏ vốn đã bất ổn thêm chao đảo.

Dữ liệu theo dõi từ ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất 13 siêu tàu chở dầu đã bốc hàng tại đảo Kharg, cảng xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran, kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào cuối tháng trước.

Công ty phân tích năng lượng Kpler ước tính khoảng 24 triệu thùng dầu Iran đã được vận chuyển qua eo biển Hormuz trong thời gian này.

Điều đáng chú ý là trong khi các tàu chở dầu của Iran vẫn tiếp tục lưu thông, Tehran lại siết chặt việc qua lại của các tàu thuyền khác tại eo biển Hormuz, một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Theo nhiều báo cáo, lực lượng Iran đã bắn cảnh cáo các tàu chở dầu trên vùng Vịnh, khiến hoạt động vận chuyển tại khu vực này bị gián đoạn nghiêm trọng.

Eo biển Hormuz vốn là tuyến đường chiến lược, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua mỗi ngày. Việc dòng chảy năng lượng tại khu vực này bị hạn chế đã khiến giá dầu quốc tế tăng vọt, vượt mốc 100 USD/thùng, kéo theo nguy cơ lạm phát năng lượng trên toàn cầu.

Sự gián đoạn này cũng buộc nhiều quốc gia Trung Đông cắt giảm mạnh sản lượng dầu và khí đốt, do thiếu khả năng xuất khẩu hoặc lưu trữ dầu thô trong bối cảnh các tuyến vận chuyển bị tắc nghẽn.

Mỹ tạm chấp nhận dòng dầu Iran

Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thừa nhận Washington hiện chấp nhận để dầu Iran tiếp tục được xuất khẩu, dù các lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực.

“Iran vẫn đang đưa dầu ra thị trường và chúng tôi để điều đó xảy ra nhằm đảm bảo nguồn cung cho phần còn lại của thế giới,” ông Bessent nói trong cuộc phỏng vấn với CNBC.

Theo ông, Iran gần đây cũng đã cho phép nhiều tàu của Ấn Độ và có thể cả Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz, tạo ra một “khoảng mở tự nhiên” trong hoạt động vận tải năng lượng.

“Điều quan trọng là thị trường toàn cầu vẫn được cung cấp đủ dầu,” ông Bessent nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Mỹ cũng đã nới lỏng các hạn chế đối với dầu Nga nhằm giúp thị trường năng lượng ổn định hơn – một động thái có thể khiến dầu Iran phải cạnh tranh mạnh hơn tại thị trường Trung Quốc.

Tranh cãi tại Washington về cách đối phó Iran

Tuy nhiên, cách tiếp cận mềm mỏng này đang gây tranh cãi trong nội bộ Washington. Nhiều nghị sĩ và chuyên gia an ninh cho rằng Mỹ nên cắt đứt hoàn toàn nguồn thu từ dầu của Iran để gây áp lực lên Tehran.

Theo Helima Croft, chuyên gia năng lượng tại RBC Capital, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, việc siết chặt xuất khẩu dầu Iran có thể sớm được Nhà Trắng cân nhắc nghiêm túc.

Trong diễn biến quân sự gần đây, Mỹ cho biết đã tấn công hơn 90 mục tiêu trên đảo Kharg, bao gồm các kho chứa thủy lôi của hải quân Iran. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng xuất khẩu dầu tại đây vẫn được giữ nguyên, cho thấy Washington chưa muốn làm gián đoạn hoàn toàn nguồn cung dầu từ khu vực.

Một số quan chức “diều hâu” tại Mỹ thậm chí đề xuất chiếm quyền kiểm soát đảo Kharg nhằm tạo đòn bẩy chiến lược trước Iran. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo kế hoạch này tiềm ẩn rủi ro lớn.

Theo ông Michael Doran của Viện Hudson, việc triển khai quân đội Mỹ tới đảo Kharg có thể khiến binh sĩ trở thành mục tiêu trực tiếp của tên lửa Iran, trừ khi Washington có thể vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống phòng thủ của Tehran.

Xuất khẩu dầu Iran vẫn ổn định

Dù thường xuyên phải che giấu hành trình để né tránh lệnh trừng phạt, các tàu chở dầu của Iran vẫn được giới phân tích theo dõi thông qua ảnh vệ tinh.

Trước khi xung đột bùng phát, Iran đã tăng tốc xuất khẩu lên gần 4 triệu thùng mỗi ngày nhằm đưa dầu ra khỏi khu vực Vịnh Ba Tư càng nhanh càng tốt.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, các công ty phân tích Kpler và Vortexa ước tính Iran vẫn duy trì mức xuất khẩu khoảng 1,5-1,6 triệu thùng mỗi ngày. Với mức giá bán thấp hơn khoảng 10 USD so với dầu Brent do các lệnh trừng phạt, khối lượng này tương đương khoảng 140 triệu USD doanh thu mỗi ngày.

Theo chuyên gia Jashan Prema của Kpler, phần lớn các chuyến hàng được vận chuyển bằng siêu tàu chở dầu có sức chứa tới 2 triệu thùng. Ngay cả sau các cuộc không kích của Mỹ, hoạt động xuất khẩu tại đảo Kharg vẫn diễn ra gần như bình thường.

Một phần lớn dầu Iran được vận chuyển bởi cái gọi là “hạm đội bóng tối” - mạng lưới tàu chở dầu hoạt động ngoài hệ thống bảo hiểm và giám sát của phương Tây, thường che giấu hành trình để tránh bị trừng phạt.

Theo chuyên gia Claire Jungman của Vortexa, 7 trong số 13 tàu chở dầu được Iran sử dụng gần đây thuộc mạng lưới này. Tuy nhiên, gần đây nhiều tàu thuộc công ty dầu khí quốc gia Iran cũng trực tiếp tham gia vận chuyển, có thể do một số tàu trong “hạm đội bóng tối” lo ngại nguy cơ bị tấn công.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng hoạt động buôn bán dầu của Iran khó có khả năng dừng lại.

“Các doanh nghiệp trong lĩnh vực này đã quen với việc chấp nhận rủi ro. Đó chính là lý do mạng lưới tàu này tồn tại”, Jungman nói.

Trung Quốc vẫn là khách hàng lớn nhất

Hiện hơn 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran được bán sang Trung Quốc, chủ yếu cho các nhà máy lọc dầu tư nhân quy mô nhỏ - những đơn vị sẵn sàng mua dầu Iran nhờ mức chiết khấu sâu.

Trong bối cảnh giá dầu toàn cầu tăng mạnh, nguồn thu từ dầu của Iran cũng được dự báo tăng đáng kể. Tính đến đầu tuần, dầu Brent giao dịch quanh mức hơn 101 USD/thùng tại London, mức cao nhất trong nhiều năm.

Điều này đồng nghĩa với việc, ngay cả khi bị cô lập bởi các lệnh trừng phạt, Iran vẫn đang tận dụng cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu để duy trì nguồn thu hàng trăm triệu USD mỗi ngày từ dầu mỏ.