Iran bất ngờ tái phong tỏa eo biển Hormuz, thách thức tối hậu thư của Mỹ

Iran vừa nhanh chóng đảo ngược quyết định mở cửa lại Eo biển Hormuz, tái áp đặt các biện pháp hạn chế lên tuyến hàng hải huyết mạch này. Động thái diễn ra ngay sau khi Mỹ tuyên bố sẽ không chấm dứt lệnh phong tỏa đối với các tàu vận tải liên quan đến Iran.

Bộ Chỉ huy Quân sự Hợp nhất của Iran cho biết: “Quyền kiểm soát Eo biển Hormuz đã trở lại trạng thái trước đây... dưới sự quản lý và giám sát chặt chẽ của lực lượng vũ trang.” Tehran cảnh báo sẽ tiếp tục chặn đường lưu thông qua eo biển chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển của Iran còn hiệu lực.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định rằng bất kể Iran có thông báo mở cửa eo biển, lệnh phong tỏa của Mỹ “vẫn sẽ duy trì hiệu lực tối đa” cho đến khi Tehran đạt được thỏa thuận với Washington, bao gồm cả các vấn đề về chương trình hạt nhân.

Sự đảo ngược chóng vánh này cho thấy niềm tin giữa các bên vô cùng mong manh. Khi Mỹ không nhượng bộ về lệnh cấm vận cảng biển, Iran chọn cách phô diễn quyền lực thực địa thay vì đàm phán. Điều này đẩy Trung Đông vào một vòng xoáy bất ổn mới, nơi hòa bình tại Lebanon được cho là khó có thể xoa dịu cơn thịnh nộ tại vùng Vịnh. 

Nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu

Cuộc xung đột tại yết hầu giao thông đang đe dọa làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng đang gây xáo trộn nền kinh tế toàn cầu. Trước đó, giá dầu đã bắt đầu giảm vào thứ Sáu nhờ hy vọng Mỹ và Iran đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận.

Hiện nay, khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới đi qua eo biển này; mọi hạn chế mới sẽ thắt chặt nguồn cung vốn đã hạn hẹp, khiến giá dầu có nguy cơ tăng vọt trở lại.

Việc kiểm soát eo biển đã chứng minh là một trong những đòn bẩy chính của Iran. Điều này thúc đẩy Mỹ triển khai lực lượng và thiết lập lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm ép nước này chấp nhận lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, mục tiêu là chấm dứt gần 7 tuần chiến tranh giữa Israel, Mỹ và Iran.

Diễn biến phức tạp về thỏa thuận ngừng bắn

Trước đó, Iran cho biết đã mở cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz cho các tàu thương mại sau khi lệnh ngừng bắn 10 ngày được công bố giữa Israel và Hezbollah (nhóm vũ trang tại Lebanon được Iran hậu thuẫn). Tuy nhiên, sau phát biểu của ông Trump, các quan chức cấp cao của Iran cáo buộc tuyên bố này đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tuần trước giữa Iran và Mỹ.

Công ty dữ liệu Kpler cho biết, hoạt động di chuyển qua eo biển hiện vẫn bị giới hạn trong các hành lang hành hải cần có sự phê duyệt của phía Iran. Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu vào thứ Hai, lực lượng Mỹ đã buộc 21 tàu phải quay trở lại Iran.