iDEA đề nghị các doanh nghiệp rà soát chính sách phí, sau nhiều phản ánh về việc cả hai đồng loạt đẩy giá phí tăng cao

Đối tác bán hàng trên sàn Shopee - TikTok Shop chịu áp lực rất lớn

Theo phản ánh của nhiều nhà bán hàng trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop…, thời gian gần đây, các nền tảng này liên tục đưa ra áp dụng biểu phí mới, đẩy tổng chi phí vận hành (bao gồm cả các gói dịch vụ phụ trợ) của nhà bán hàng lên mức kỷ lục, gần chiếm 25 - 30% tỷ trọng doanh thu một đơn hàng.

Tìm hiểu chính sách của TikTok Shop, có thể thấy đối tác bán hàng của nền tảng này đang phải gánh chịu rất nhiều chi phí, bao gồm cả phí cố định và phí theo tỷ lệ phần trăm, được khấu trừ trực tiếp vào khoản quyết toán của đơn hàng.

Thứ nhất, phí xử lý đơn hàng: Đây là khoản phí nền tảng phục vụ cho các dịch vụ kho vận, trợ lý AI... Khoản phí này bắt đầu được áp dụng từ ngày 27/10/2025 với mức thu cố định là 3.000 đồng (đã bao gồm thuế) cho mỗi đơn hàng đã giao thành công, áp dụng cho tất cả giá trị đơn và số lượng hàng trong đơn. 

Đáng chú ý, các đơn đã giao thành công nhưng sau đó phát sinh hoàn tiền hoặc trả hàng vẫn bị thu khoản phí này.

Thứ hai, phí giao dịch: Kể từ ngày 9/5/2026, TikTok Shop áp dụng mức phí giao dịch là 6% tính trên số tiền khách hàng thanh toán (khấu trừ phần hoàn tiền). 

Khoản phí này đã bao gồm thuế, ngoại trừ trường hợp nhà bán hàng là pháp nhân có mã số thuế đã đăng ký và được xác minh, khi đó phí thu sẽ không bao gồm thuế và nhà bán hàng tự có trách nhiệm nộp thuế.

Thứ ba, phí hoa hồng nền tảng: Đây là khoản phí có sự điều chỉnh tăng mạnh mẽ nhất, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 9/5/2026. Phí hoa hồng được tính dựa trên giá gốc của sản phẩm trừ đi chiết khấu của nhà bán hàng. 

Theo bảng biểu phí mới, mức phí này được tăng đồng loạt trên mọi nhóm ngành hàng và phân hóa theo loại hình gian hàng (Tiêu chuẩn và Mall). 

Ví dụ, ngành sức khỏe & làm đẹp: Gian hàng Tiêu chuẩn tăng phí từ 10,31% - 11,87% lên 12,5% - 14%. Gian hàng Mall tăng từ 11,5% - 15,8% lên 13,5% - 17,8%. Ngành mẹ & bé: Gian hàng Tiêu chuẩn tăng từ 8,84% - 12,5% lên 10% - 13,5%. Gian hàng Mall tăng từ 10,5% - 14,5% lên 11,5% - 17,8%.

Thứ tư, các khoản phí và điều chỉnh khác: Bên cạnh 3 loại phí cốt lõi, hệ thống của TikTok Shop còn có sự xuất hiện của Phí vận chuyển (nhà bán hàng phải chi trả nếu kích thước thực tế vượt quá kích thước niêm yết), Hoa hồng Affiliate (trả cho nhà sáng tạo nội dung), Phí dịch vụ SFP, cùng các khoản phạt nền tảng và khoản khấu trừ do nhà bán hàng chi trả nếu gây ra trải nghiệm tiêu cực.

Mặt khác, Một Thế Giới đưa tin đầu năm 2026, Shopee cũng đã nâng mức phí xử lý giao dịch đối với các hình thức thanh toán bằng thẻ tín dụng/ghi nợ hoặc trả góp từ 4,91% lên 6% trên mỗi đơn hàng thành công.

Rồi từ tháng 5/2026, Shopee đã áp dụng biểu phí cố định mới với mức phí dao động 8,8-11,7% tùy ngành hàng đối với shop thường. Đối với những nhóm ngành có độ cạnh tranh và biên lợi nhuận cao (thời trang, mỹ phẩm, sức khỏe và làm đẹp, mẹ và bé), phí cố định mới bị đẩy lên mức phổ biến 15-17,8%. Mức phí mà Shopee đưa ra cho các đối tác từng ngành hàng cũng gần ngang ngửa TikTok Shop.

Một loại phí mới là phí duy trì hiển thị. Shopee đưa vào áp dụng cơ chế tự động trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp thẳng vào tài khoản quảng cáo của shop nhằm “duy trì hiển thị” cho gian hàng, khiến nhà bán hàng phải gồng thêm chi phí. 

Cùng với đó, phí dịch vụ và gói thúc đẩy bán hàng cũng tiếp tục được duy trì để các nhà bán hàng (shop) tham gia những chương trình như Voucher Xtra, Freeship Xtra, Hoàn Xu, tiếp thị liên kết (Affiliate/KOL). Ngoài ra, chi phí chạy quảng cáo đấu thầu từ khóa nội sàn ngày càng đắt đỏ, song các nhà bán hàng buộc phải tham gia để tối ưu hóa tỷ lệ chuyển đổi ra đơn hàng. 

Hệ lụy là biên lợi nhuận của các shop bị bào mòn. Nhiều nhà bán hàng nhỏ lẻ sau khi trừ đi tất cả các loại phí sàn, chi phí đóng gói, hoàn trả hàng và logistics, biên lợi nhuận thực tế chỉ còn khoảng 5% - 8%, thậm chí nhiều shop rơi vào tình cảnh càng bán nhiều càng lỗ lớn. 

Và vì sao các nhà bán hàng của TMĐT của Việt Nam phải kêu trời kêu đất, bởi nếu cả hai sàn này tăng giá quá cao thì đi sàn khác? Nhưng thực tế là, nếu không lên Shopee và TikTok Shop thì người bán không biết đi đâu nữa, vì cả Tiki và Lazada đang bị cặp đôi dẫn đầu bóp nghẹt, chỉ còn một chút “đất diễn”.

Cụ thể, theo báo cáo "Doanh thu & Tiêu dùng thương mại điện tử Việt Nam 2025" của YouNet ECI, trong năm 2025, tổng giá trị giao dịch (GMV) trên 4 sàn thương mại điện tử (TMĐT) đạt 458.160 tỷ đồng, tăng 26% so với năm trước. 

Tuy nhiên, thị trường tập trung 98% giá trị vào hai nền tảng với Shopee dẫn đầu với 57,5% thị phần và TikTok Shop chiếm 39,6% thị phần. Các đối thủ truyền thống bị thu hẹp đáng kể, Lazada chỉ còn 5,7% và Tiki ở mức 1%.

Bộ Công thương đề nghị các doanh nghiệp rà soát lại chính sách phí 

Trao đổi với Tiền Phong, ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (iDEA), Bộ Công Thương - cho biết cơ quan quản lý đã ghi nhận phản ánh của nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người bán liên quan đến việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh tăng các khoản phí dịch vụ thời gian gần đây.

Theo ông Ninh, việc gia tăng chi phí vận hành gian hàng, quảng bá sản phẩm, logistics hoặc hiển thị sản phẩm có thể tạo áp lực đáng kể với nhà bán hàng, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các chủ thể mới tham gia thương mại điện tử.

Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng cho rằng việc điều chỉnh phí diễn ra trong bối cảnh các nền tảng đang tái cơ cấu mô hình vận hành, tối ưu chi phí và chuyển dần từ cạnh tranh bằng trợ giá sang hướng phát triển bền vững hơn. 

“Về nguyên tắc, việc xây dựng giá dịch vụ là quyền của doanh nghiệp theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, các nền tảng thương mại điện tử phải bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; phải công khai, minh bạch chính sách phí và các thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của người bán”, ông Hoàng Ninh phân tích. 

Theo ông Hoàng Ninh, Luật Thương mại điện tử 2025 cùng các văn bản hướng dẫn đã bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính minh bạch của nền tảng thương mại điện tử, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh và ngăn ngừa các hành vi gây ảnh hưởng bất hợp lý tới hoạt động kinh doanh của người bán.

Ông cũng cho biết thêm, cơ quan này cũng đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, làm việc với các nền tảng để nắm bắt phản ánh thực tế từ cộng đồng người bán.

"Cục cũng đề nghị các doanh nghiệp rà soát chính sách phí theo hướng minh bạch, hợp lý, có lộ trình phù hợp; tăng cường trao đổi với cộng đồng người bán trước khi áp dụng các thay đổi lớn; nhằm hạn chế phát sinh các khoản thu thiếu minh bạch hoặc gây ảnh hưởng bất hợp lý tới người bán", vị Phó Cục trưởng khuyến nghị. 

Ở khía cạnh khác, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia cho biết sẽ tiếp tục làm việc với Shopee, TikTok Shop và các bên liên quan để làm rõ cơ sở điều chỉnh phí, đồng thời đánh giá tác động của chiến lược kinh doanh mới của hai nền tảng đối với môi trường cạnh tranh, doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng trên môi trường số.

Theo phản ánh và thông tin thị trường, việc điều chỉnh tăng các loại phí cố định, phí xử lý giao dịch và một số loại phí dịch vụ có thể tác động đáng kể đến chi phí vận hành chung của các nhà bán hàng trên nền tảng. Từ đó, gián tiếp ảnh hưởng đến giá bán dành cho người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã đề nghị các doanh nghiệp liên quan cung cấp thông tin, tài liệu nhằm phục vụ công tác rà soát, giám sát theo quy định của pháp luật về cạnh tranh. Đồng thời, Ủy ban cũng đề nghị doanh nghiệp cử đại diện làm việc với Ủy ban Cạnh tranh quốc gia để trao đổi, làm rõ một số nội dung liên quan đến việc áp dụng và điều chỉnh các chính sách phí đối với người bán hàng trên nền tảng.