Honda sẵn sàng vận hành 33 tủ đổi pin và 100 trạm sạc tại Hà Nội

Tại hội thảo về phát triển phương tiện giao thông cá nhân xanh sáng 31/3 ở TP HCM, ông Lê Văn Vệ - Tổng thư ký Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) công bố thông tin một số doanh nghiệp thành viên đã bắt đầu triển khai hạ tầng tại Hà Nội và TP HCM nhưng đang gặp vướng mắc ở khâu xin phép xây dựng, dẫn đến sự lúng túng cho các địa phương trong quá trình xử lý.

Ông Vệ nêu rõ: "Các thành viên VAMM đều là doanh nghiệp FDI, nên việc tiếp cận và xin giấy phép xây dựng hạ tầng phải tuân thủ các quy định phức tạp hơn. Quy trình cấp phép, cấp đất cho việc xây dựng trạm sạc hiện chưa rõ ràng. Ví dụ tại Hà Nội, dù có quy hoạch đất công cộng, doanh nghiệp vẫn không thể tiếp cận do thủ tục phức tạp. Cơ chế thu hồi và giao đất công cộng cho doanh nghiệp nước ngoài xây dựng trạm sạc hiện chưa có".

Từ thực tế trên, đại diện VAMM đưa ra đề xuất: "Một số doanh nghiệp trong VAMM như Honda đã bắt đầu triển khai tại Hà Nội và TP HCM nhưng đang vướng mắc ở khâu xin phép. Chúng tôi mong cơ quan quản lý xem xét chính sách hỗ trợ doanh nghiệp FDI tiếp cận nguồn đất và nhận ưu đãi về nguồn điện để triển khai xây dựng hạ tầng trạm sạc cho xe hai bánh".

Sau bài tham luận của đại diện VAMM, phản hồi liên hệ của phóng viên về vấn đề này, đại diện Honda Việt Nam (HVN) xác nhận doanh nghiệp đang tiến hành lộ trình phát triển hạ tầng một cách thận trọng và cung cấp số liệu cụ thể về mức độ sẵn sàng của hệ thống.

"Về mức độ triển khai, chúng tôi đã sẵn sàng đưa vào vận hành 33 trạm đổi pin và khoảng 100 trạm sạc, trong đó tập trung trước hết tại Hà Nội - khu vực có nhu cầu và tốc độ chuyển đổi sang xe điện đang gia tăng nhanh. Trong thời gian tới, hệ thống sẽ được mở rộng từng bước sang các địa phương khác dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường", phía HVN cho biết.

Để giải quyết bài toán mặt bằng trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp cho hay: "Ở giai đoạn hiện tại, chúng tôi ưu tiên tận dụng hệ thống HEAD trên toàn quốc để đảm bảo chất lượng vận hành, đồng thời trực tiếp lắng nghe, tư vấn và hỗ trợ khách hàng - đặc biệt là nhóm đang chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện. 

Song song với đó, HVN cũng đang nghiên cứu mở rộng việc triển khai trạm sạc tại các khu vực công cộng và địa điểm kinh doanh của đối tác nhằm gia tăng độ phủ và nâng cao sự thuận tiện cho người dùng".

Sự dịch chuyển của thị trường và ba mô hình hạ tầng

Động thái chuẩn bị hạ tầng của Honda và các thành viên VAMM diễn ra trong bối cảnh thị trường nội địa đang phân hóa về cơ cấu sản phẩm. Dữ liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất xe hai bánh châu Á (FAMI) năm 2025 cho thấy sự đối lập giữa Việt Nam và khu vực.

"Tại khu vực Đông Nam Á,trong năm 2025 vừa qua, đa phần các nước như Indonesia, Thái Lan, Malaysia có thị trường xe điện đang đi xuống. Tuy nhiên, Việt Nam lại phát triển rất mạnh, gần như tăng gấp đôi so với năm trước.

Năm 2025, tại Việt Nam, thị trường xe hai bánh điện bao gồm cả xe moped (xe gắn máy cỡ nhỏ, lai giữa xe đạp và xe máy) và mô tô đạt khoảng 485.000 xe", ông Vệ dẫn số liệu và cho biết thêm, thị phần xe động cơ đốt trong (ICE) đang giảm nhẹ trong khi xe điện tăng trưởng mạnh. 

Theo Tổng thư ký VAMM, do Việt Nam chưa có hệ quy chuẩn cho trạm sạc xe hai bánh, các nhà sản xuất đang phải xây dựng theo ba mô hình kỹ thuật khác nhau, kéo theo những hạn chế riêng. 

Mô hình sạc xoay chiều (AC) tại nhà có thời gian sạc dài. Mô hình sạc một chiều (DC) công suất lớn rút ngắn một nửa thời gian nhưng đòi hỏi hạ tầng trạm như ô tô. Mô hình trạm đổi pin chỉ mất 3-5 phút thao tác nhưng có nhược điểm là trạm của hãng nào chỉ phục vụ xe của hãng đó.

Sự thiếu hụt tiêu chuẩn chung có nguy cơ gây phân mảnh hạ tầng. "Khi phát triển theo hướng sạc DC, mỗi nhà sản xuất sẽ áp dụng tiêu chuẩn và mẫu sản phẩm khác nhau, rất khó để hài hòa khi dùng chung", ông Vệ lập luận. "Quy chuẩn trạm sạc cho xe bốn bánh đang được xây dựng, nhưng đối với xe hai bánh thì chưa có cơ quan nào triển khai. Nếu không có quy chuẩn chung, các doanh nghiệp sẽ phát triển tự phát, dẫn đến khó khăn trong việc dùng chung hạ tầng sau này".

Điểm nghẽn chuỗi cung ứng, thử nghiệm và tái chế

Không chỉ vướng mắc về hạ tầng, các doanh nghiệp đang đối mặt với rào cản về tỷ lệ nội địa hóa và năng lực kiểm định của cơ quan nhà nước. Đối với việc sản xuất xe điện tại thị trường nội địa, ông Vệ chỉ rõ: "Chúng ta chưa nội địa hóa được một số bộ phận chính là pin (battery) và mô tơ. Bộ điều khiển có thể sản xuất được, nhưng hai bộ phận chính kia thì chưa. Đây là thách thức lớn trong việc kéo giảm giá thành sản xuất".

Trong khâu kiểm định chất lượng, sự thiếu hụt thiết bị từ cơ quan quản lý đang gây độ trễ cho kế hoạch ra mắt sản phẩm của doanh nghiệp.

"Hiện tại, một số doanh nghiệp sản xuất xe điện khi đưa mô tơ đi thử nghiệm kiểm tra, thì cơ quan quản lý chưa có trang thiết bị để thử nghiệm những thiết kế mới nhất với công suất lớn. Ví dụ, Honda có những sản phẩm phải đợi Nhà nước đầu tư trang thiết bị xong mới có thể tiến hành thử nghiệm", Tổng thư ký VAMM nêu thực tế.

Vấn đề xử lý vòng đời cuối của pin cũng đang bế tắc do quy định pháp luật. Việt Nam hiện chưa có hạ tầng thu hồi, tái chế pin lithium nội địa.

"Các doanh nghiệp thuộc VAMM muốn thu hồi, tái chế buộc phải xuất khẩu, nhưng luật hiện hành lại không cho phép. Chúng tôi đã kiến nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường cho phép doanh nghiệp xuất khẩu trong thời gian đầu chưa xây dựng được hạ tầng thu hồi, tái chế. Nội dung này đang được phản ánh vào dự thảo sửa đổi Nghị định 08", ông Vệ thông tin.

Nhằm tháo gỡ khó khăn về chi phí sản xuất, VAMM mong muốn Cục Công nghiệp xem xét áp dụng chính sách tương tự xe bốn bánh (Nghị định 26) cho xe hai bánh, cụ thể là cho phép miễn thuế nhập khẩu với các linh kiện chưa thể nội địa hóa như pin, mô tơ và bộ điều khiển. Về mặt kỹ thuật, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ nhanh chóng ban hành quy chuẩn kỹ thuật an toàn hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế.

Trong thời gian chờ đợi hạ tầng và chính sách xe điện hoàn thiện, VAMM đề xuất duy trì lộ trình cung cấp hai lựa chọn cho người dân, bao gồm việc sử dụng xe xăng sạch hơn. 

"Quy định nêu rõ từ ngày 1/7/2027, 100% xe sản xuất, lắp ráp bán ra thị trường phải đáp ứng quy chuẩn Euro 4. Mức phát thải của Euro 4 giảm một nửa so với Euro 3 hiện tại. Vì vậy, lựa chọn thứ nhất là khuyến khích người dân sử dụng xe xăng sạch hơn, đáp ứng tiêu chuẩn Euro 4. Để xe xăng sạch hơn, cần kiểm soát khí thải xe đang lưu hành", đại diện VAMM kết luận.