Hơn 88.000 người bị lừa đảo bởi các công ty đa cấp bất hợp pháp tại Việt Nam

Trong năm 2025, hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại Việt Nam tiếp tục cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa hai mảng sáng tối. Một mặt, số lượng doanh nghiệp được cấp phép chính thức tiếp tục thu hẹp, mặt khác, quy mô thiệt hại từ các mô hình đa cấp bất hợp pháp, lừa đảo bị triệt phá đã lên tới con số hàng chục nghìn tỷ đồng.

Thông tin được cung cấp bởi Báo cáo Thường niên năm 2025 của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (UBCTQG) thuộc Bộ Công Thương.

Hơn 88.000 người bị hại và khối tài sản 13.000 tỷ đồng bốc hơi

Số liệu năm 2025 ghi nhận một mốc thống kê về quy mô thiệt hại do các mô hình đa cấp bất chính gây ra. UBCTQG đã phối hợp với cơ quan công an nhiều địa phương cung cấp thông tin và xác minh mô hình hoạt động kinh doanh của 41 trường hợp trên cả nước. 

Hoạt động phối hợp diễn ra tại hàng loạt tỉnh, thành phố bao gồm: Lạng Sơn, Phú Thọ, Lào Cai, Sơn La, Thái Nguyên, Khánh Hòa, Ninh Bình, Quảng Trị, Bắc Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Đắk Lắk, Hà Nội và Tuyên Quang.

Theo thông tin phản hồi từ cơ quan công an địa phương, đã có 11 trường hợp bị tiến hành khởi tố. Các tội danh liên quan bao gồm: Vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp; sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản và Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Qua các vụ việc này, cơ quan chức năng đã khởi tố 95 đối tượng. Thống kê ghi nhận có tới 88.050 người bị hại. Tổng thiệt hại ước tính từ các vụ án này lên tới hơn 13.000 tỷ đồng.

Song song với đó, UBCTQG cũng đã chủ động rà soát, thu thập thông tin và chuyển 9 trường hợp có dấu hiệu tội phạm liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp đến các cơ quan công an để xem xét, xử lý. 

Sàng lọc thị trường đa cấp được cấp phép: Chỉ còn 15 doanh nghiệp

Đối với thị trường đa cấp được pháp luật công nhận, năm 2025 tiếp tục phản ánh xu hướng thu hẹp số lượng doanh nghiệp. Tính đến hết năm 2025, trên cả nước chỉ còn 15 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, giảm một doanh nghiệp so với thời điểm 6 tháng đầu năm.

Trong công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ, UBCTQG đã tổ chức 6 đoàn kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật đối với 6 doanh nghiệp bán hàng đa cấp. Kết quả, cơ quan quản lý đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với cả 6 doanh nghiệp này, với tổng số tiền phạt là 1,31 tỷ đồng.

Bên cạnh các vi phạm hành chính, thị trường cũng xuất hiện các rủi ro liên quan đến chất lượng hàng hóa. Cơ quan chức năng ghi nhận một số vụ việc liên quan đến sản xuất, phân phối hàng giả, hàng kém chất lượng và quảng cáo sai sự thật có sự tham gia của người có ảnh hưởng trong xã hội.

UBCTQG đã ban hành văn bản yêu cầu các doanh nghiệp đa cấp rà soát các sản phẩm thực phẩm, mỹ phẩm kinh doanh theo phương thức này để kiểm soát chất lượng lưu hành.