Hiệp hội logistics: Kim ngạch xuất nhập khẩu năm nay có thể lên tới 1.100 tỷ USD

Phát biểu Diễn đàn Logistics Vùng lần thứ VII năm 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics Vùng Đồng bằng sông Hồng”, chiều 21/9, ông Trần Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng (HPLA), Phó Chủ tịch VLA, dự báo năm nay kim ngạch xuất nhập khẩu có thể lên tới 1.100 tỷ USD.

Tuy nhiên, dù kim ngạch xuất nhập khẩu khá lớn nhưng tỷ trọng vận chuyển của doanh nghiệp Việt lại rất thấp, thực tế chỉ khoảng 4 - 5% trong tổng kim ngạch đó.

Việt Nam rất thiếu đội tàu biển quốc tế

Phó Chủ tịch VLA chỉ ra nguyên nhân khiến tỷ trọng của các hãng vận tải nội địa còn thấp là do đội tàu Việt Nam chưa tham gia vào vận chuyển hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đi quốc tế.

Điều này dẫn tới tình trạng doanh nghiệp Việt không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài.

Trong bối cảnh vận tải biển khủng hoảng vì xung đột tại Trung Đông, sự phụ thuộc này càng gây bất lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt.

Xung đột Trung Đông khiến giá cước tàu biển tăng cao, hiện giá cước các tuyến vận tải biển từ Việt Nam đi bờ Đông và bờ Tây của Mỹ đã tăng gấp đôi so với quý II/2024.

"Giá cước vận tải biển từ Việt Nam đi bờ Tây nước Mỹ khoảng 7.000 USD/container 40 feet và 8.000 USD/container 40 feet đi bờ Đông. Có những hãng tàu thông báo tăng giá cước từ tháng 10 tăng thêm 4.000 USD/container nữa lên 11.000 USD - 12.000 USD. Trong khi trước đây, có những thời điểm giá cước chỉ khoảng 2.000 - 3.000 USD", ông Dũng thông tin.

Vì vậy, Phó Chủ tịch VLA cho rằng, việc phát triển đội tàu quốc gia là vô cùng quan trọng nhất là đội tàu quốc tế.

Ông chia sẻ, hiện một số doanh nghiệp Việt Nam đang tiên phong về tàu vỏ xanh, tàu chạy bằng khí hóa lỏng (LNG), Hydro xanh. Dự kiến một chiếc tàu hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn xanh hoá có tổng mức đầu tư lên tới trên 100 triệu USD.

Vì vậy, cần phải có sự hợp tác của nhiều doanh nghiệp khác nhau, cùng đầu tư thì mới giải được bài toán phụ thuộc của ngành vận tải.

1h hàng hóa phải chờ là chi phí của doanh nghiệp 

Nhìn nhận từ góc độ vĩ mô ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho hay ngành Logistics Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, tăng bình quân tới 14 - 16%/năm (gấp hơn 2 lần tăng trưởng bình quân GDP). Quy mô thị trường logistics Việt Nam khoảng 45 đến 50 tỷ USD, tương đương 10% GDP và 5% của khu vực dịch vụ.

Tuy nhiên, thế giới đang chứng kiến sự tái cấu trúc rất mạnh của các chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp ngày nay lựa chọn không chỉ dựa trên chi phí lao động hay đất đai, mà nhà đầu tư đang bắt đầu ngày càng quan tâm hơn đến chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối, độ tin cậy của cung ứng, năng lực số, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng thể chế.

"Điều đó đặt ra những yêu cầu mới đối với logistics, đó không chỉ là chi phí cho các chuỗi hoạt động hay chi phí vận chuyển, mà logistics đã trở thành một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia”, Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, một giờ hàng hóa phải chờ là chi phí, một thủ tục chồng chéo cũng là chi phí, một kết nối đứt quãng giữa đường bộ với đường sắt hay đường thủy, đường biển cũng trở thành chi phí của doanh nghiệp.

Và cuối cùng, tất cả những chi phí này đều dồn lên chi phí của nền kinh tế. Vì vậy, cải thiện môi trường kinh doanh trong lĩnh vực logistics cần được nhìn trên toàn chuỗi: từ quy hoạch, đầu tư, cảng biển, vận tải, hải quan, kiểm tra chuyên ngành, kho bãi cho tới giao dịch điện tử và các hoạt động thanh toán.

Bên cạnh đó, logistics xanh hiện nay không còn là sự lựa chọn mà đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, đây đang dần trở thành một điều kiện tiên quyết của tất cả các thị trường lớn tham gia vào chuỗi quốc tế. Các yêu cầu liên quan đến carbon, năng lượng, hiệu quả nguồn lực, ESG và minh bạch trong chuỗi ngày càng được đặt ra cao hơn và minh bạch hơn. Logistics là một trong những thành phần quan trọng của quá trình này.

Một chuỗi cung ứng xanh đòi hỏi vận tải xanh hơn, kho bãi hiệu quả hơn, cảng biển xanh hơn, tối ưu hóa hành trình tốt hơn và đặc biệt là có khả năng đo lường mức phát thải. Từ đó, việc tham gia vào các chuỗi xanh sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiến lên được các phân khúc giá trị cao hơn trong xu hướng quốc tế, Chủ tịch VCCI cho hay.

Theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, logistics không thể phát triển nếu tách rời sản xuất, thương mại. Và để giải bài toán logistics thì cần đi sâu vào từng chuỗi ngành hàng, phải phản ánh được đặc điểm của từng ngành hàng và cao hơn nữa là có thể phát triển thành các mô hình logistics chuyên nghiệp, chuyên sâu cho đặc điểm của các ngành hàng.

Đồng thời, logistics phải trở thành công cụ giúp cho doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu hơn và tận dụng tốt hơn các FTA (Hiệp định thương mại tự do).

Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng cho rằng, Việt Nam hiện có mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rất rộng, nhưng việc ký kết các FTA mới chỉ là mở những cánh cửa.

"Doanh nghiệp có bước qua được những cánh cửa này hay không phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như năng lực sản xuất, tiêu chuẩn, kỹ năng thâm nhập thị trường và đặc biệt là hạ tầng logistics", Người đứng đầu VCCI nhìn nhận.