HEAD Honda tồn tại hơn một thập niên bị thay thế bằng cửa hàng Katinat, chuyện gì đang diễn ra?

Đầu năm 2026, một đại lý uỷ quyền của Honda có hơn 10 năm kinh doanh nằm trên đường Điện Biên Phủ, Hà Nội đã biến mất. Thay vào đó là một cửa hàng cà phê Katinat với ánh điện, cửa kính sáng choang.

Chỉ bằng một vài thao tác tìm kiếm đơn giản trên Google dễ thấy riêng trong tháng 1/2026, đã có ít nhất hai cửa hàng uỷ quyền của Honda thông báo sang nhượng cửa hàng. Trong khi đó, theo báo cáo công bố công khai của Honda, số lượng các HEAD gần như đi ngang trong ba năm từ 2023 tới 2025.

Những lát cắt trên không phải là ví dụ đơn lẻ. Nó nằm trong một câu chuyện lớn hơn, đó là xu hướng chuyển đổi sang xe máy điện của người tiêu dùng và sự tái cấu trúc của thị trường xe hai bánh tại Việt Nam.

Dữ liệu thị trường năm 2025 đã cho thấy một bức tranh tương phản giữa hai mảng xe xăng và xe điện. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), bao gồm 5 thành viên là Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM, tổng doanh số xe máy xăng trong năm 2025 đạt 2,62 triệu chiếc, giảm 1,5% so với mức 2,65 triệu chiếc của năm trước đó.

Trong bối cảnh thị trường xe truyền thống có dấu hiệu chững lại, mảng xe điện lại ghi nhận sự tăng trưởng đột biến. VinFast, hãng xe điện nội địa, đã báo cáo doanh số kỷ lục 406.453 xe máy điện trong năm 2025, tương ứng mức tăng trưởng 473% so với cùng kỳ. 

Thành tích này đã đưa VinFast vượt qua Yamaha (hãng ghi nhận doanh số giảm 17,3%) để vươn lên vị trí thứ hai toàn thị trường xe hai bánh, phá vỡ cấu trúc thị phần đã tồn tại nhiều năm.

Honda, dù vẫn giữ vị thế dẫn đầu thị trường sau hơn 7 thập kỷ với doanh số hơn 2,2 triệu xe và chiếm hơn 85% thị phần tổng thể, nhưng chỉ ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn (dữ liệu từ Motorcycles Data ghi nhận mức 1,3%, trong khi theo hãng công bố ghi nhận mức 4,6%). 

Sự chênh lệch lớn về tốc độ tăng trưởng của VinFast so với mức một con số của Honda cho thấy sức mua đang dịch chuyển nhanh chóng sang các dòng xe năng lượng mới.

Động lực chính cho sự tăng trưởng của VinFast đến từ dòng xe phổ thông Evo. Với mức giá dao động từ 19 triệu đến 25 triệu đồng, dòng xe này đã trở thành mẫu xe máy điện bán chạy nhất Việt Nam năm 2025 với hơn 250.000 chiếc được bàn giao. 

Ngoài VinFast, các thương hiệu khác cũng hưởng lợi từ xu hướng này: Yadea tăng trưởng 61,6%, Pega tăng 60% và Dibao tăng 75%.

Sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng không chỉ đến từ yếu tố thị trường tự nhiên mà còn chịu tác động trực tiếp từ các chính sách quản lý vĩ mô nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí.

Tại Hà Nội, chính quyền thành phố đã công bố kế hoạch hạn chế xe máy xăng dựa trên thời gian và khu vực bên trong Vành đai 1, bắt đầu áp dụng từ tháng 7/2026. 

Trong khi đó, TP HCM đang theo đuổi một lộ trình thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) vào đầu năm 2027, tiến tới cấm hoàn toàn xe máy xăng tại các khu vực trung tâm vào năm 2028. Thành phố này cũng đặt mục tiêu chuyển đổi 100% xe ôm công nghệ sang xe điện vào năm 2029, với các mục tiêu trung gian là 30% vào cuối năm 2025 và 50% vào năm 2026.

Những quy định về kiểm soát khí thải và lộ trình hạn chế xe động cơ đốt trong đã buộc các nền tảng gọi xe như Grab và Be phải đẩy nhanh quá trình hợp tác chuyển đổi sang xe điện, đồng thời tạo ra áp lực buộc các hãng sản xuất xe truyền thống phải thay đổi chiến lược.

Thị trường xe máy Việt Nam hiện tại đang hình thành thế "song mã" giữa Honda và VinFast với hai tư duy tiếp cận trái ngược.

VinFast chọn chiến lược đánh nhanh và phủ rộng. Hãng xe này hiện vận hành dải sản phẩm gồm 12 mẫu xe thuần điện, từ phổ thông đến cao cấp. Ngoài ra, VinFast đang phát triển mẫu mô tô điện hiệu năng cao với công suất lên tới 50.000W, tương đương các dòng xe xăng phân khối lớn từ 600cc đến 1.000cc.

Để giải quyết bài toán năng lượng, VinFast đã thiết lập mạng lưới trạm sạc và đổi pin dày đặc. Tính đến quý I/2026, hãng đặt mục tiêu hoàn thiện 45.000 tủ đổi pin tại 34 tỉnh thành. Chính sách ưu đãi cũng được tung ra mạnh mẽ, bao gồm miễn phí sạc tại trạm V-Green đến giữa năm 2027 và hỗ trợ tài chính trả trước 0 đồng.

Ở phía bên kia, Honda tiếp cận thị trường xe điện với sự thận trọng đặc trưng của các hãng xe Nhật Bản. Hiện tại, Honda mới chỉ có 3 mẫu xe điện trong tổng số 33 mẫu xe đang kinh doanh. Mẫu xe điện CUV e: được chào bán với mức giá 65 triệu đồng (bao gồm pin và sạc), có phạm vi di chuyển khoảng 76km - một thông số khiêm tốn so với các đối thủ có thể di chuyển gần 200km mỗi lần sạc.

Tuy nhiên, Honda đang bắt đầu tận dụng lợi thế khổng lồ từ hệ thống phân phối sẵn có. Hãng đã công bố lộ trình chuyển đổi các đại lý ủy nhiệm (HEAD) thành các điểm tiếp năng lượng. Hệ thống trạm đổi pin của Honda dự kiến bắt đầu vận hành từ tháng 4/2026, và các trạm sạc công suất lớn sẽ được triển khai tại các đại lý từ tháng 6/2026.

Về sản phẩm, Honda dự kiến sản xuất mẫu xe trung cấp UC3 tại Việt Nam từ giữa năm 2026 và tung ra các mẫu xe điện phổ thông vào đầu năm 2027.

Giai đoạn 2026-2027 được dự báo là thời điểm bản lề cho quá trình chuyển đổi xanh của ngành giao thông Việt Nam.

Với VinFast, lãnh đạo mảng xe máy điện của hãng nhận định 2025 là năm bản lề và 2026 sẽ là năm bùng nổ hơn nữa. Hãng dự kiến tung ra các phiên bản thương mại của dòng xe cao cấp vào cuối năm 2026 và mở bán xe thể thao vào quý II/2027.

Với Honda, chiến lược "chậm mà chắc" nhằm bảo vệ thị phần và giá trị bán lại của tài sản đang được thực hiện song song với lộ trình nội địa hóa sản phẩm. Sự tham gia tích cực hơn của Honda vào hạ tầng trạm sạc từ năm 2026 sẽ gia tăng mức độ cạnh tranh, mang lại nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng.

Việc một HEAD Honda chuyển thành cửa hàng Katinat có thể chỉ là một hiện tượng cục bộ về mặt bằng kinh doanh, nhưng trong bối cảnh rộng lớn hơn, nó phản ánh sự tái cấu trúc của thị trường xe máy Việt Nam: nơi xe điện đang dần chiếm lĩnh không gian, và các mô hình kinh doanh cũ buộc phải thích ứng hoặc nhường chỗ cho những xu hướng mới.