Hé lộ cách Nga kiếm hàng tỷ USD từ cuộc xung đột Trung Đông

Nguồn thu từ thuế dầu mỏ của Nga sẽ tăng gấp đôi lên khoảng 9 tỷ USD trong tháng 4, phần lớn nhờ cuộc khủng hoảng năng lượng đang bùng phát. Đây là một trong những bằng chứng cụ thể cho thấy Nga - quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ hai thế giới - đang hưởng lợi đáng kể từ cuộc chiến với Iran.

Nguồn thu chính của Nga từ ngành dầu khí chủ yếu dựa trên sản lượng khai thác. Thuế xuất khẩu dầu thô đã được xóa bỏ từ đầu năm 2024 trong khuôn khổ cải cách thuế dài hạn của ngành. Ngân sách hiện chỉ phụ thuộc nhiều vào thuế khai thác tài nguyên.

Thu thuế khai thác dầu 9 tỷ USD trong tháng 4

Dựa trên dữ liệu sản lượng sơ bộ và giá dầu, Reuters ước tính thuế khai thác dầu của Nga trong tháng 4 sẽ tăng lên khoảng 700 tỷ rúp (tương đương 9 tỷ USD), so với 327 tỷ rúp của tháng 3. Con số này cao hơn khoảng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong cả năm 2026, Nga dự kiến thu về khoảng 7.900 tỷ rúp từ loại thuế này.

Giá dầu Urals - loại dầu chuẩn dùng để tính thuế của Nga - đã tăng lên mức trung bình 77 USD/thùng trong tháng 3, cao nhất kể từ tháng 10/2023, theo dữ liệu của Bộ Kinh tế Nga. Mức giá này tăng tới 73% so với tháng 2 và vượt xa mức 59 USD/thùng được dự tính trong ngân sách năm nay.

Điện Kremlin cho biết, trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang làm rung chuyển thị trường dầu khí, nhu cầu đối với năng lượng Nga đang gia tăng mạnh từ nhiều khu vực trên thế giới.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng mức “lợi nhuận bất ngờ” này vẫn có giới hạn và năm 2026 có thể là một năm đầy thách thức đối với Nga. Bộ Tài chính nước này cho biết ngân sách đã thâm hụt 4.580 tỷ rúp (tương đương 1,9% GDP) trong quý I/2026. Bên cạnh đó, các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga cũng đang làm suy giảm nguồn thu và có thể buộc nước này phải cắt giảm sản lượng dầu.

Theo Reuters, quy mô lợi ích mà Nga thu được từ cuộc khủng hoảng sẽ phụ thuộc lớn vào việc xung đột với Iran kéo dài trong bao lâu. Hiện Ấn Độ đang nhanh chóng nhập khẩu dầu Nga với số lượng gần như gấp đôi lên 1,8 triệu thùng/ngày. Trung Quốc, vốn đã là khách hàng lớn nhất của Moscow, tiếp tục duy trì dòng chảy, trong khi các quốc gia Đông Nam Á như Thái Lan, Philippines hay Indonesia bắt đầu cân nhắc quay lại với nguồn cung từng bị né tránh vì yếu tố chính trị.

Được biết, Ấn Độ và Trung Quốc là hai nước mua dầu lớn nhất từ ​​vùng Vịnh, vậy nên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi việc eo biển Hormuz tắc nghẽn. Trong hoàn cảnh đó, dầu của Nga, một phần quan trọng trong danh mục đầu tư của cả hai nước, trở thành thứ không thể thiếu.

“Chúng ta đang chứng kiến một cuộc săn lùng nguồn cung thực sự”, một chuyên gia trong ngành nhận định. “Và lần này, Trung Quốc và Ấn Độ sẽ cạnh tranh trực diện cho cùng một lượng dầu”.

Sự dịch chuyển này cho thấy một xu hướng lớn hơn: trong bối cảnh bất ổn, các quốc gia sẵn sàng linh hoạt hơn trong chính sách năng lượng, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc “nới lỏng” các rào cản chính trị trước đây.

Trước đó, theo The Guardian, Nga đã thu được 6 tỷ euro từ việc bán nhiên liệu hóa thạch trong hai tuần kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran bắt đầu. Nước này đã thu thêm 672 triệu euro từ việc bán dầu, khí đốt và than đá trong tháng 3, khi giá trung bình hàng ngày của các nguồn cung đã tăng 14% so với tháng 2.

Phần lớn sự gia tăng đó, khoảng 625 triệu euro, dường như đến từ hoạt động giao dịch dầu mỏ, theo dữ liệu từ trung tâm nghiên cứu Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA).

Alexander Kirk, thuộc tổ chức phi chính phủ Urgewald, cho biết: “Khi thị trường hoảng loạn, các nhà xuất khẩu độc tài sẽ kiếm lời. Chỉ trong chưa đầy hai tuần, Nga đã thu về ước tính 6 tỷ euro từ xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch. Số tiền này cuối cùng sẽ quay về nuôi dưỡng Điện Kremlin”.

Luke Coffey, một chuyên gia cấp cao tại Viện Hudson, cũng nói với tờ The Hill rằng “có thể khẳng định chắc chắn” là Moscow đang kiếm thêm hàng tỷ USD nhờ giá dầu tăng và các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ.

Trong khi đó, các quan chức châu Âu đang chú ý đến những lợi ích mà Nga đạt được. Tướng Michael Claesson, chỉ huy lực lượng vũ trang Thụy Điển, nói với tờ The Hill rằng Moscow đang hưởng lợi từ cuộc chiến ở Iran bằng cách đổ nguồn thu dầu mỏ gia tăng vào ngân sách cho quốc phòng.

Phản bác từ phía Nga

Dù vậy, dầu Nga không phải là “lời giải hoàn hảo”. Về kỹ thuật, nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á có thể xử lý loại dầu chua trung bình này. Nhưng trên thực tế, các rào cản về logistics, pha trộn và đặc biệt là rủi ro pháp lý vẫn khiến quá trình nhập khẩu không hề đơn giản.

Quan trọng hơn, phần lớn lượng dầu Nga hiện tại là nguồn đã tồn tại, không phải sản lượng mới. Điều này đồng nghĩa với việc nó chỉ giúp “giảm nhiệt” thị trường, chứ không thể đảo ngược xu hướng giá tăng.

Trước đó, phản ứng lại những tin tức cho rằng Nga đang hưởng lợi từ cuộc chiến Trung Đông, Ngoại trưởng Sergey Lavrov cho biết, Nga không hài lòng với những gì đang diễn ra, đồng thời cũng không tìm cách trục lợi từ các vấn đề của quốc gia khác.

Quan chức này trả lời: “Chúng tôi không bao giờ vui khi thấy xung đột do người khác hoặc các quốc gia khác gây ra dẫn đến những biến động trên thị trường toàn cầu, đẩy giá năng lượng và các mặt hàng xuất khẩu khác của Liên bang Nga lên cao. Tuy nhiên, ngay cả khi cuộc xung đột gây ra những chấn động trên thị trường toàn cầu, Moscow sẽ luôn duy trì quan hệ kinh tế với tất cả những ai quan tâm đến việc giao dịch với chúng tôi, trong bất kể hoàn cảnh nào”.

Những phát biểu của ông Lavrov được đưa ra sau khi tờ Financial Times gọi Nga là “nước thắng lớn nhất từ ​​cuộc xung đột ở Trung Đông” với ước tính rằng Moscow đang thu về thêm tới 150 triệu USD mỗi ngày.