Hạn hán kỷ lục ở châu Âu: Cho nổ lòng sông cứu điện hạt nhân, kinh tế tổn thất hàng tỷ USD

Hạn hạn đe doạ nghiêm trọng tới kinh tế châu Âu

Hạn hán ở châu Âu đã trở nên nghiêm trọng đến mức đe dọa nền kinh tế khu vực, buộc nhiều nước phải tiến hành những biện pháp cực đoan như cho nổ lòng sông để khơi thông dòng chảy.

Gần đây, Romania đã phải dừng vận hành lò phản ứng hạt nhân duy nhất sử dụng nước từ sông Danube để làm mát. Chính phủ Romania thậm chí còn phải điều lực lượng hải quân để tiến hành các vụ nổ dưới lòng sông nhằm cải thiện lưu lượng nước.

Các hình ảnh công bố ngày 3/8 cho thấy hải quân Romania thực hiện các vụ nổ có kiểm soát để phá đá tại làng Izvoarele, nhằm nỗ lực điều hướng thêm nước về phía hệ thống làm mát của Nhà máy Điện hạt nhân Cernavoda.

Mực nước sông Danube xuống thấp cũng đe dọa khiến nhà máy điện hạt nhân Paks của Hungary - cơ sở cung cấp khoảng 40% lượng điện năng cả nước - phải đóng cửa, đồng thời buộc Serbia phải cắt giảm sản lượng điện từ các nhà máy thủy điện.

Đầu tàu kinh tế khốn đốn vì sông cạn nước

Tại Đức, mức nước tại sông Rhine đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần 150 năm, làm gián đoạn các chuỗi cung ứng và gây rủi ro cho nền kinh tế.

Bloomberg dẫn dữ liệu chính thức cho biết mực nước tại Kaub - một điểm nghẽn huyết mạch đối với tàu thuyền di chuyển qua miền nam nước Đức và Thụy Sĩ - đã giảm xuống còn 24 cm vào ngày 3/8, mức thấp nhất kể từ năm 1880.

Trong khi đó, mực nước cần thiết để hoạt động giao thương diễn ra bình thường là 78 cm.  Khi nước xuống thấp hơn, các sà lan chở hàng buộc phải giảm tải trọng, kéo cước phí và phụ phí vận chuyển tăng vọt.

Bà Liz Saccoccia, chuyên gia phụ trách mảng an ninh nguồn nước tại Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), chia sẻ với CNBC: “Các con sông lớn như Rhine và Danube là những hành lang thương mại và nguồn cung cấp nước thiết yếu cho hoạt động công nghiệp cũng như sản xuất năng lượng. Vì vậy, khi mực nước sụt giảm, ảnh hưởng sẽ vượt xa phạm vi của riêng các tuyến đường thủy này”.

Bà Saccoccia nói tiếp: “Các nhà máy điện hạt nhân ở Hungary Romania và Pháp, cùng với các nhà máy thủy điện ở Serbia đã phải giảm sản lượng điện vì thiếu nước làm mát hoặc nước vận hành tua-bin. Việc này làm tăng nguy cơ mất điện và chi phí nhập khẩu năng lượng.

Dọc theo sông Danube, mực nước xuống thấp đang ngăn cản nông dân vận chuyển nông sản và khiến tàu du lịch không thể cập bến tại những thành phố như Budapest.

Đây là những ví dụ ban đầu cho thấy tình trạng nguồn cung nước ngày càng thiếu ổn định có thể gây ra tác động dây chuyền lên nền kinh tế, ảnh hưởng đến thương mại, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và các doanh nghiệp địa phương”.

Khan hiếm nước

Tình trạng trên đang làm nổi bật lên một vấn đề môi trường quan trọng, đó là khan hiếm nước. Miền nam châu Âu là khu vực chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề, với khoảng 30% cư dân thường xuyên chịu áp lực về nguồn nước - tức là nguồn cung không đáp ứng nổi nhu cầu.

Xét về mặt kinh tế, mực nước thấp trên sông Rhine có thể làm giảm 0,2% GDP của Đức trong quý III, theo ước tính của ông Stefan Kooths, Giáo sư kinh tế học tại Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW).

Ông dự đoán mực nước của sông Rhine khó có thể phục hồi nhanh chóng, gây cản trở tới thương mại. Vị giáo sư ước tính nền kinh tế sẽ mất khoảng 1 - 2 tỷ euro (tương đương 1,15 - 2,3 tỷ USD) giá trị gia tăng trong quý III.

Gia tăng áp lực lạm phát và tăng trưởng kinh tế

Ông Felix Schmidt, nhà kinh tế cấp cao tại ngân hàng Berenberg của Đức, cho biết việc mực nước sông Rhine xuống thấp vào mùa hè là tình trạng đã diễn ra nhiều năm. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã chuẩn bị trước bằng cách sớm tích trữ hàng tồn kho hoặc vận chuyển một số lô hàng bằng đường sắt hoặc đường bộ.

Dù vậy, vị chuyên gia thừa nhận cước phí vận tải đang “tăng thủng trần”, làm trầm trọng thêm các lo ngại về lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

“Do nền kinh tế Đức đang tăng trưởng rất chậm chạp, vì vậy nếu GDP [quý III] chỉ tăng trưởng 0,1% thay vì 0,2% như kỳ vọng, thì cũng có thể nói hạn hán khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế của chúng tôi giảm một nửa”, ông nói với CNBC.

Trong quý II, nền kinh tế Đức tăng trưởng 0,2% so với quý đầu năm.