Hai tháng vừa qua, vàng thế giới tăng, người mua vàng trong nước vẫn lỗ: Nghịch lý nằm ở đâu?

Những ngày gần đây, thị trường vàng thế giới liên tục tăng qua các mốc quan trọng, thậm chí có thời điểm vượt 4.500 USD/ounce. Diễn biến này tưởng như sẽ khiến người sở hữu vàng vui mừng, nhưng thực tế không hẳn vậy.

“Khi tôi mua, vàng thế giới khoảng 4300 USD, nhà vàng để giá 151 triệu đồng. Nay vàng thế giới tăng, tôi chẳng những không lãi mà còn đang lỗ”, chị Hoa, nhân viên văn phòng tại Hà Nội trình bày.

Chiều 18/6, khi vàng thế giới quanh vùng 4.300 USD/ounce, các thương hiệu vàng lớn trong nước như SJC, Doji, Bảo Tín Minh Châu, Bảo Tín Mạnh Hải đồng loạt niêm yết giá vàng nhẫn mốc mua vào, bán ra quanh vùng 148,8 – 151,3 triệu đồng/lượng.

Trong khi đó, sáng 20/8, giá vàng thế giới gần chạm ngưỡng 4.500 USD/ounce, nhưng các nhà vàng chỉ để mức mua vào quanh mốc 143 triệu đồng/lượng và bán ra quanh mốc 146, 147 triệu đồng/lượng.

Điều này đồng nghĩa với việc trong khoảng thời gian trên, giá vàng quốc tế tăng khoảng 200 USD/ounce, nhưng giá vàng trong nước không những không tăng mà còn giảm vài triệu đồng mỗi lượng.

Nguyên nhân quan trọng nằm ở mức chênh lệch giữa vàng trong nước và thế giới.

Có thể hình dung đơn giản, giá vàng trong nước được hình thành từ giá vàng thế giới quy đổi cộng với một khoản chênh lệch nội địa (premium). Khi premium lớn, giá vàng trong nước cao hơn đáng kể so với giá quốc tế. Ngược lại, khi premium thu hẹp, giá vàng trong nước kéo sát giá vàng thế giới, thậm chí từng có những lần giá vàng trong nước thấp hơn giá vàng thế giới.

Ví dụ ngay tại thời điểm ngày 18/6, vàng thế giới ở 4.300 USD/ounce, giá vàng quy đổi khoảng 141 triệu đồng/lượng và mức premium lên tới 10 triệu đồng. Giá vàng miếng SJC khi đó ở vùng 151 triệu đồng.

Nhưng khi vàng thế giới tăng lên 4.500 USD/ounce, giá quy đổi tăng lên khoảng 143 triệu đồng, trong khi premium giảm xuống 3,5 triệu đồng; lúc này, giá SJC chỉ còn khoảng 146,5 triệu đồng.

Như vậy, điều khiến giá vàng trong nước giảm không phải là vàng thế giới đi xuống, mà là phần premium đã giảm mạnh hơn mức tăng của giá vàng quốc tế.

Diễn biến hiện nay cũng cho thấy premium giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới đã thu hẹp về dưới 5 triệu đồng/lượng, trong khi trước đây, mức premium từng được các nhà vàng neo ở 20, 25 thậm chí 30 triệu đồng/lượng, khiến giá vàng trong nước có những giai đoạn cao hơn đáng kể so với giá vàng thế giới.

Đây cũng là lý do nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào giá vàng thế giới để dự đoán giá vàng trong nước.

Trong trường hợp mua vàng khi giá nội địa đang có mức chênh lệch cao, nhà đầu tư thực tế không chỉ đặt cược vào diễn biến của vàng thế giới mà còn đặt cược vào việc mức chênh lệch đó sẽ được duy trì. Nếu sau đó giá vàng thế giới tiếp tục tăng nhưng chênh lệch trong nước thu hẹp, giá vàng Việt Nam hoàn toàn có thể đi ngang hoặc giảm. Đây chính là rủi ro "co premium" mà người mua vàng trong nước cần lưu ý.

Ngược lại, khi mức chênh lệch đã xuống thấp, nếu vàng thế giới tiếp tục tăng mạnh, dư địa để giá vàng trong nước tăng theo sẽ rõ ràng hơn, bởi tác động từ việc thu hẹp chênh lệch không còn đủ lớn để triệt tiêu mức tăng của giá quốc tế.

Vì vậy, câu hỏi "vàng thế giới lên 4.500 USD/ounce thì vàng trong nước lên bao nhiêu?" thực tế không có một đáp án cố định. Cùng một mức giá vàng thế giới, giá vàng trong nước có thể khác nhau đáng kể tùy thuộc vào mức premium tại từng thời điểm.

Với người đang nắm giữ vàng, đây là yếu tố đặc biệt đáng quan tâm. Việc vàng thế giới lập đỉnh mới không đồng nghĩa giá trị khoản đầu tư bằng vàng tại Việt Nam cũng tăng tương ứng. Ngoài biến động của vàng quốc tế, nhà đầu tư còn phải theo dõi tỷ giá, cung - cầu trong nước và quan trọng nhất là khoảng cách giữa giá vàng trong nước với giá thế giới.

Nói cách khác, trong giai đoạn hiện nay, không chỉ giá vàng thế giới quyết định giá vàng Việt Nam; mức chênh lệch mới là biến số có thể tạo ra những diễn biến tưởng như nghịch lý.