Hai nhóm sản phẩm điện tử chủ lực nhập siêu 13 tỷ USD vì giá chip tăng đến 20%, doanh nghiệp phải tích trữ từ sớm

Số liệu 7 tháng đầu năm cho thấy ngành điện tử tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế khi đạt kim ngạch xuất khẩu trên 127 tỷ USD. Với kết quả này, điện tử vẫn là ngành dẫn đầu trong cơ cấu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo về giá trị xuất khẩu.

Trao đổi bên lề Diễn đàn kinh doanh 2026: "Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới" do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức chiều 14/8, bà Đỗ Thị Thuý Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam đã có những chia sẻ quan trọng về bức tranh toàn cảnh của ngành.

Xuất khẩu máy tính, linh kiện tăng tới 65%

Chia sẻ về kết quả xuất khẩu của ngành điện tử 7 tháng đầu năm, bà Hương cho biết, ngành có mức tăng trưởng xuất khẩu rất tốt. Tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành điện tử 7 tháng đầu năm là trên 127 tỷ USD, tiếp tục dẫn đầu trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo.

Tuy nhiên, sức tăng trưởng phân hoá tùy theo từng nhóm ngành. Ví dụ, nhóm ngành máy tính và linh kiện điện tử tăng trưởng so với cùng kỳ lên đến 50%, còn nhóm hàng điện thoại và linh kiện tăng trưởng trên 18%.

Dựa trên kết quả này, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam dự báo năng lực tăng trưởng xuất khẩu hai con số của ngành điện tử là có thể đạt được, ngành điện tử hoàn toàn có khả năng đạt mức tăng trưởng hai con số trong cả năm 2026.

"Đơn hàng từ nay đến cuối năm tương đối dồi dào và ổn định. Mối quan tâm của chúng tôi hiện nay chủ yếu nằm ở chiến lược đơn hàng cho các năm tiếp theo", đại diện Hiệp hội điện tử nhận định.

Nhập siêu lớn do tích trữ chiến lược và tăng trưởng FDI

Một điểm đáng lưu ý trong 7 tháng đầu năm là ngành điện tử đang nhập siêu khá lớn. Tổng mức nhập siêu của cả hai nhóm ngành hàng máy tính, linh kiện và điện thoại, linh kiện tính chung khoảng 13 tỷ USD.

Bà Hương phân tích, con số này nghe có vẻ lớn nhưng không đáng lo ngại. Đây là chu kỳ các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện, tư liệu sản xuất cũng như máy móc thiết bị để tăng tốc sản xuất cho những tháng cuối năm.

Đặc biệt là thời điểm sản xuất cao điểm vào tháng 9, tháng 10 để ra hàng vào tháng 11, tháng 12 - mùa cao điểm tại thị trường Mỹ và châu Âu.

Bên cạnh đó, việc nhập siêu còn chịu tác động từ hai yếu tố mới. Thứ nhất là cơn sốt AI đẩy giá chip tăng cao. 

Việc toàn cầu tập trung đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã gây ra tình trạng khan hiếm chip cho các thiết bị điện tử thông thường. 

"Nhiều doanh nghiệp báo về Hiệp hội rằng họ phải mua tích trữ linh kiện từ rất sớm với giá tăng từ 5% đến 20% mà không thể đàm phán", bà Hương nói.

Việc buộc phải tích trữ nguyên vật liệu là bắt buộc, điều này làm đội chi phí, nguồn tài chính dự trữ và cũng làm tăng con số nhập siêu trong những tháng đầu năm. Tuy nhiên, việc nhập siêu để phục vụ tư liệu sản xuất chứ không phải tiêu dùng, nên không quá lo ngại.

Thứ hai là làn sóng dịch chuyển "Trung Quốc + 1". Một số tập đoàn FDI lớn trong xu thế chuyển dịch đầu tư vào Việt Nam đã tổ chức sản xuất và đầu tư hàng trăm triệu USD.

Việc nhập khẩu máy móc thiết bị công nghệ cao để hình thành tài sản cố định trong giai đoạn đầu cũng đóng góp đáng kể vào con số nhập siêu. Tuy nhiên, đây là cú hích trong đầu tư mới để tạo ra giá trị sản xuất lâu dài và bền vững hơn, đại diện Hiệp hội Điện tử chia sẻ.

Thách thức thuế quan vẫn hiện hữu

Về yếu tố rủi ro bên ngoài, việc Mỹ áp thuế 12,5% lên hàng hóa Việt Nam đang tạo ra áp lực trực tiếp lên chi phí và giá thành của doanh nghiệp. Bên cạnh đó là những chính sách bất định trong tương lai.

"Nhiều doanh nghiệp báo về rằng đơn hàng khá ổn định đến tận cuối năm nay. Nhưng điều chúng tôi lo lắng cho đơn hàng của năm sau và những tiếp theo", bà Hương nói.

Trong tương lai gần, việc Mỹ áp thuế 12,5% lên hàng hoá Việt Nam chắc chắn sẽ tác động mạnh đến chi phí và giá thành của doanh nghiệp song vị thế cạnh tranh của Việt Nam không bị ảnh hưởng quá nghiêm trọng.

Lý do là mức thuế này cũng được Mỹ áp dụng tương đương cho các đối thủ cạnh tranh trực tiếp của ngành điện tử Việt Nam và các quốc gia đối tác như Hàn Quốc, Nhật Bản.

"Trong một bối cảnh chung mà hầu hết các quốc gia sản xuất điện tử đều chịu mức thuế gần như nhau, năng lực sản xuất và khả năng thích ứng của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định thị phần", bà Hương khẳng định.