Hà Nội muốn làm bể ngầm khổng lồ ứng phó ngập úng

Theo đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, một trong những lý do cần xây dựng lại quy hoạch là các tồn tại về hạ tầng kỹ thuật. Đó là tình trạng ô nhiễm môi trường, nước thải, rác thải, ùn tắc giao thông, văn minh, trật tự đô thị chưa đảm bảo và úng ngập nhiều tuyến phố khi mưa lớn.

Để giải quyết chống ngập úng, thành phố định hướng quy hoạch xây dựng các công trình ngầm, giao thông ngầm phải đồng bộ với giao thông vành đai, hướng tâm và xuyên tâm, kết hợp hệ thống thu gom nước ngầm, bể ngầm chống ngập úng và các trạm bơm.

Trong tái cấu trúc đô thị, định hướng hạ tầng ngầm với việc đầu tư hệ thống công trình công cộng ngầm, bãi đỗ xe ngầm và đặc biệt là giao thông ngầm kết hợp bể ngầm chứa nước quy mô lớn nhằm giải quyết triệt để vấn đề ngập úng, đề xuất tỷ lệ ngầm hóa khu vực nội đô hơn 40% diện tích đất xây dựng đô thị.

"Đặc biệt, nghiên cứu xây dựng hệ thống bể ngầm khổng lồ chứa nước mưa kết hợp giao thông để giải quyết triệt để ngập úng", đồ án nêu. Bể ngầm khổng lồ dự kiến dung tích khoảng 125 triệu m, được xây dựng trong giai đoạn 2036-2045.

Ngoài ra, đồ án cũng đề xuất nghiên cứu quy hoạch bổ sung các hồ điều hòa trữ nước, thoát nước, chống úng ngập tại khu vực có cốt nền thấp, thường xuyên ngập úng, kết hợp phát triển trồng rừng, đào hồ lớn tích nước dự trữ.

Thành phố cũng chủ trương xây dựng các trạm bơm công suất lớn, trường hợp khẩn cấp hoặc khu vực trũng thấp thường xuyên ngập úng, có thể sử dụng hệ thống bơm công suất lớn để chủ động bơm nước cho khu vực ngập.

Việc xây dựng hầm ngầm chứa nước mưa được Hà Nội đặt ra từ năm 2018. Công ty Thoát nước Hà Nội đã đề xuất làm hầm ngầm để điều tiết nước mưa tại ba điểm ngập nặng nhiều năm ở phố Đường Thành, ngã tư Phan Bội Châu - Lý Thường Kiệt (Hoàn Kiếm) và phố Nguyễn Khuyến.

Nhưng đến nay chỉ có hầm ngầm tại phố Nguyễn Khuyến được xây dựng và đưa vào sử dụng từ cuối năm 2021. Bể ngầm này nằm tại sân trường THCS Lý Thường Kiệt, kết cấu bêtông cốt thép, dài 34 m, rộng 9 m, sâu 6,6 m, dung tích 2.000 m3. Chiều dày đáy và tường hầm là 50 cm, trần 30 cm. Giữa hầm có cột bêtông cốt thép để chống đỡ trần. Với đề xuất dung tích bể ngầm khổng lồ khoảng 125 triệu m3 như trong đồ án quy hoạch tổng thể, quy mô bể sẽ lớn gấp 62.500 lần bể ngầm tại phố Nguyễn Khuyến.

Mùa mưa trên địa bàn Hà Nội kéo dài từ tháng 5 đến 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Lượng mưa trong mùa mưa chiếm 80-85% lượng mưa cả năm. Thời kỳ mưa lớn nhất thường tập trung vào ba tháng 7, 8, tháng 9, lượng mưa trong các tháng này đều đạt 200-300 mm/tháng.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, tổng lượng mưa năm 2020 trên khu vực dao động từ hơn 1.444-1.863 mm, cao hơn giá trị trung bình nhiều năm (TBNN) 25-241 mm. Năm 2021, với 15 đợt mưa tổng lượng mưa dao động từ 1.953-2.304 mm, cao hơn TBNN 219-695 mm.

Năm 2024 có 7 đợt mưa vừa, mưa to đến rất to và giông, tổng lượng mưa năm dao động 1.945-2.733 mm, cao hơn TBNN 300-1.124mm. Năm 2025 hiện chưa có thống kê tổng lượng mưa nhưng từ tháng 8 đến tháng 10 đã diễn ra nhiều trận mưa lớn vượt công suất thiết kế của hệ thống thoát nước khiến hàng trăm đường phố và nhiều địa bàn ngoại thành bị ngập úng kéo dài.

Trước thực trạng đó, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND thành phố đã ban hành 10 quyết định lệnh xây dựng công trình khẩn cấp với tổng mức đầu tư dự kiến gần 5.600 tỷ đồng. Hà Nội cũng chỉ đạo ưu tiên bố trí nguồn lực, rút ngắn thủ tục đầu tư, bảo đảm các hạng mục chính của 10 dự án cơ bản hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2026.

10 dự án khẩn cấp chống úng ngập của TP Hà Nội: