Giới trẻ lên Shopee vay tiền, lãi suất trên 38%/năm

Gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội, xuất hiện hàng loạt bài đăng chia sẻ về việc người dùng (đa phần là Gen Z) thực hiện các giao dịch ứng tiền và vay tiền mặt trực tiếp thông qua ứng dụng thương mại điện tử Shopee.

Các hình ảnh giao dịch thành công được người dùng chia sẻ cho thấy sự tiện lợi trong thủ tục vay, đồng thời các mức phí và lãi suất cũng khiến cho hình thức này được tiếp cận dễ dàng.

Hồ Minh Khánh (TP HCM) là một người thường xuyên sử dụng dịch vụ SEasy Vay Tiền Nhanh trên Shopee. Theo chia sẻ, từ tháng 4 đến tháng 8 năm nay, tài khoản của Khánh liên tục ghi nhận các khoản giải ngân. Khoản vay có giá trị dao động từ 1 triệu, 2 triệu, 3 triệu tới 10,4 triệu đồng trong các kỳ hạn từ 3,6 đến 12 tháng. Có nhiều khoản đã hoàn tất thanh toán và có những khoản còn dư nợ.

Theo công bố của Shopee, SEasy là dịch vụ cho vay dành riêng cho cho người dùng Shopee/ShopeePay, được cung cấp bởi Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) và Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).

Đặc điểm tín dụng của sản phẩm này bao gồm: hạn mức vay lên đến 100 triệu đồng, giải ngân vào tài khoản ngân hàng liên kết, không yêu cầu chứng minh thu nhập, không phí quản lý, không chi phí bảo hiểm đính kèm. Kỳ hạn vay được thiết kế từ 3, 6, 9, 12, 18 đến 24 tháng. Quá trình giải ngân được hệ thống quảng cáo là trong vòng 1 phút, hoặc tối đa 3-5 ngày làm việc.

Về chi phí vốn, theo thông tin công bố trên website chính thức của Shopee, dịch vụ SEasy Vay Tiền Nhanh áp dụng lãi suất từ 3,22%/tháng, tương đương 38,64%/năm nếu quy đổi theo lãi suất danh nghĩa. Đây là mức lãi suất khởi điểm được công bố, trong khi lãi suất cụ thể của từng khoản vay sẽ được hiển thị khi người dùng thực hiện đăng ký.

Shopee cho biết tiền lãi hằng tháng được tính trên dư nợ gốc còn lại, tức số tiền lãi phải trả giảm theo phần gốc đã thanh toán. Do đó, mức 38,64%/năm cần được hiểu là lãi suất quy đổi từ mức công bố, không đồng nghĩa người vay phải trả khoản lãi bằng 38,64% số tiền vay ban đầu trong một năm.

Chi phí thực tế của khoản vay phụ thuộc vào mức lãi suất được áp dụng, kỳ hạn và lịch trả nợ cụ thể. Người vay cần đối chiếu tổng số tiền phải thanh toán với số tiền thực nhận để đánh giá đầy đủ chi phí sử dụng vốn.

Phóng viên đã liên hệ với đại diện Shopee Việt Nam về cách tính lãi suất này nhưng chưa được phản hồi ngay lập tức.

Cụ thể, một người dùng chia sẻ đang có hai khoản vay trên SEasy, mỗi khoản trị giá 1 triệu đồng giải ngân vào ngày 8/9 và 5/10. Nghĩa vụ thanh toán cho mỗi khoản vay này là 370.000 đồng/tháng, kỳ hạn 3 tháng. Tổng cộng người dùng phải trả 1.110.240 đồng cho khoản vay 1 triệu sau 3 tháng. 

Theo Shopee, điều kiện tiếp cận dịch vụ này yêu cầu công dân Việt Nam, nam từ đủ 20 đến 60 tuổi, nữ từ đủ 20 đến 55 tuổi, thực hiện định danh bằng Căn cước công dân gắn chíp.

Bên cạnh SEasy, Shopee cung cấp sản phẩm SPayLater - bản chất là phương thức mua trước trả sau cấp bởi TPBank và VPBank. Hạn mức tổng của SPayLater lên đến 50 triệu đồng.

Chi phí khi sử dụng SPayLater để mua sắm phụ thuộc vào kỳ hạn trả góp. Nếu chọn thanh toán trong 1 kỳ, mức phí là 0%. 

Nếu chọn các kỳ hạn 2, 3, 6, 12, 18 hoặc 24 kỳ, hệ thống áp dụng "Phí chuyển đổi trả góp" từ 2,95%/kỳ, tính trên tổng giá trị thanh toán của đơn hàng. 

Chẳng hạn, đơn hàng 300.000 đồng trả trong 3 kỳ sẽ có khoản thanh toán mỗi kỳ là 108.850 đồng, tức tổng thanh toán 326.550 đồng.

Gần đây, SPayLater ra mắt tính năng "Ứng tiền ngay", cho phép người dùng rút tiền mặt từ số dư khả dụng của SPayLater. 

Theo quy định khoản ứng tối thiểu là 1 triệu đồng. Dù hạn mức SPayLater có thể lên tới 50 triệu đồng, dư nợ tối đa của tính năng Ứng tiền không được vượt quá 10 triệu đồng. 

Kỳ hạn thanh toán cho khoản ứng tiền là 1, 2, 3 và 6 tháng, áp dụng lãi suất hàng tháng. Tính năng này hiện giới hạn độ tuổi từ đủ 18 đến 55 tuổi.

Chẳng hạn, với số tiền giao dịch 1 triệu đồng qua SPayLater, hệ thống đề xuất kỳ hạn 12 tháng với số tiền 112.833 đồng/kỳ, tổng cộng là 1.353.996 đồng; hoặc 529.500 đồng cho 2 kỳ, tổng cộng 1.059.000 đồng.

Tài liệu hướng dẫn của cả hai dịch vụ SEasy Vay Tiền Nhanh và SPayLater nêu rõ các chế tài về lịch sử tín dụng. Đối với SPayLater, khoản phí trả chậm cố định là 30.000 đồng/kỳ, phát sinh 1 ngày sau ngày đến hạn thanh toán. 

Cả hai dịch vụ đều có điều khoản ghi rõ: Khi người dùng có khoản thanh toán quá hạn, lịch sử thanh toán sẽ được cập nhật lên Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC).

Hệ thống cũng duy trì quyền đình chỉ dịch vụ. Tài khoản SEasy Vay Tiền Nhanh hoặc SPayLater sẽ bị đóng nếu phát hiện thông tin giả mạo, hoặc hồ sơ tín dụng của người dùng tại các tổ chức ngân hàng không đảm bảo tình trạng bình thường.

Có thể thấy mô hình trên phản ánh sự kết hợp giữa nền tảng thương mại điện tử và các ngân hàng thương mại, tạo ra kênh vay vốn cá nhân với quy trình được số hoá.

Đổi lại, việc không yêu cầu chứng minh thu nhập và tốc độ giải ngân đo bằng phút, người vay phải chấp nhận mức chi phí vốn thuộc phân khúc cao trên thị trường tín dụng tiêu dùng.