Giảm số lượng thôn, tổ dân phố theo đặc điểm từng vùng miền

Chiều 28/4, tại họp báo Bộ Nội vụ, bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Vụ phó Chính quyền địa phương cho hay thực hiện chủ trương của Đảng về sắp xếp thôn, tổ dân phố, đơn vị này đang xây dựng dự thảo Nghị định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ với người hoạt động không chuyên trách. Nghị định sẽ là căn cứ để địa phương thực hiện trong thời gian tới.

Theo bà Thanh, việc xây dựng dự thảo Nghị định được nghiên cứu kỹ lưỡng để báo cáo cấp có thẩm quyền. Tinh thần là sắp xếp thôn, tổ dân phố trên toàn quốc theo hướng tinh gọn đầu mối, giảm số lượng, trên cơ sở phù hợp với quy mô thực tiễn và đặc điểm từng vùng miền.

Bà Thanh khẳng định việc giảm số lượng thôn, tổ dân phố trên toàn quốc sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo thuận lợi cho việc thực hiện các nhiệm vụ được giao cũng như giảm áp lực quản lý trực tiếp cho chính quyền cấp xã. Quy mô các thôn, tổ dân phố sẽ được điều chỉnh phù hợp với quy mô cấp xã hiện nay.

Bộ Nội vụ đang xây dựng các phương án giảm số lượng thôn, tổ dân phố. Tuy nhiên, số lượng cụ thể chưa được công bố.

Về mô hình hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, bà Thanh cho hay sau một năm vận hành đã đạt được nhiều kết quả, nhưng cũng bộc lộ một số vướng mắc. Cụ thể, hệ thống công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu và hạ tầng số giải quyết thủ tục hành chính bước đầu đạt hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, một số nơi còn xảy ra tình trạng thiếu đồng bộ, một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa được vận hành trơn tru, cần tiếp tục khắc phục.

Sau sắp xếp, cán bộ, công chức ở cơ sở phải đảm nhiệm khối lượng công việc lớn, trong đó dồn nhiều về cấp xã. Trong khi đó, nhân lực chuyên môn một số nơi chưa đồng đều, có lĩnh vực còn thiếu cán bộ chuyên môn sâu. Một số địa phương, cán bộ phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở, gây khó khăn trong điều hành, xử lý công việc.

Thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, viên chức, nhất là cấp cơ sở. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã tiếp tục được bố trí lại theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ.

Chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố được Chính phủ đặt ra từ tháng 4/2025 trong đề án tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, Bộ Nội vụ được giao nghiên cứu lộ trình sắp xếp theo hướng tinh gọn, phục vụ trực tiếp đời sống cộng đồng dân cư.

Sáng nay, tại buổi tiếp xúc cử tri Điện Biên của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, có ý kiến cho rằng cần nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng việc sáp nhập thôn bản với khu vực vùng sâu. Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết việc sắp xếp thôn, tổ dân phố từ năm 2015 đến nay đã giảm từ 137.000 xuống hơn 89.500 đơn vị.

Tuy nhiên, năm 2025 toàn quốc sáp nhập các tỉnh và xã, bỏ cấp huyện để mở rộng không gian phát triển. Vì vậy, cấp xã hiện nay có quy mô diện tích, dân số và số lượng thôn, tổ dân phố trực thuộc tăng lên nhiều, làm tăng đầu mối và tạo áp lực quản lý lớn với chính quyền cấp xã. Trung ương giao Chính phủ xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí cán bộ không chuyên trách.

Theo Phó thủ tướng, sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; tuân thủ tiêu chuẩn theo quy định; đồng thời gắn với đặc điểm lịch sử, văn hóa, điều kiện tự nhiên, quy mô dân số và phân bố dân cư của từng địa bàn.

Trước đó ngày 17/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao Bộ Nội vụ tham mưu sắp xếp thôn, tổ dân phố trong quý II/2026, gắn với sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách trên phạm vi cả nước.

Theo quy định hiện hành, thôn được tổ chức ở xã, gồm các tên gọi như thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc; tổ dân phố được tổ chức ở phường với các tên gọi như tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu. Đến hết năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn, tổ dân phố, trong đó khoảng 69.500 thôn và 20.900 tổ dân phố, với gần 297.800 người hoạt động không chuyên trách.

Thôn, tổ dân phố không phải cấp hành chính mà là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư trên cùng địa bàn cư trú, hoạt động theo nguyên tắc tự quản, chịu sự quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Mỗi thôn có trưởng thôn, mỗi tổ dân phố có tổ trưởng; trường hợp cần thiết có thêm một phó.