Giá than tăng vọt vì lo ngại nguồn cung thắt chặt

Giá than nhiệt đang tăng trở lại khi Indonesia thắt chặt kiểm soát xuất khẩu và một tai nạn khai thác mỏ gây chết người ở Trung Quốc khiến các hoạt động tại đây phải tạm dừng. Sự cố này càng làm trầm trọng thêm tình trạng căng thẳng nguồn cung, trong bối cảnh nhu cầu vốn đã mạnh mẽ do tình trạng thiếu hụt LNG - hệ quả từ cuộc chiến tranh Iran, theo Nikkei Asia.

Giá than Australia chất lượng cao tiêu chuẩn đã đứng ở mức cao kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, nhưng đã bắt đầu tăng nhanh hơn vào tháng này.

Giá giao dịch hàng tuần của than Newcastle đã tăng vọt lên 150,25 USD/tấn vào thứ Hai (15/6), tăng 12% so với mức 134 USD/tấn vào ngày 1/6, chạm mức cao nhất kể từ tháng 12/2023.

Đầu tuần này, thông tin về việc Mỹ và Iran sẽ ký kết một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột đã đẩy giá năng lượng đi xuống, bao gồm cả dầu thô. Giá than tương lai cũng giảm phần nào trong cùng ngày, nhưng vẫn đóng cửa ở mức cao, khoảng 146 USD.

Điều gì khiến than nhiệt tăng phi mã?

Nguyên nhân là do các yếu tố ngoài khu vực Trung Đông đang đẩy giá lên cao. Indonesia, quốc gia xuất khẩu than nhiệt lớn nhất thế giới, từ ngày 1/6 đã bắt đầu yêu cầu các nhà xuất khẩu tài nguyên phải báo cáo toàn bộ hoạt động xuất khẩu than cho Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI), một doanh nghiệp nhà nước mới được thành lập.

Sự thay đổi này nhằm thắt chặt kiểm soát đối với việc xuất khẩu các tài nguyên chiến lược, nhưng một số bên lo ngại nó có thể gây ra sự chậm trễ cho các đơn hàng xuất khẩu trong tương lai và cho phép chính phủ can thiệp sâu hơn vào việc áp giá.

"Mặc dù không có tác động đáng kể nào trong ngắn hạn đối với các hợp đồng hiện tại, một số ý kiến cho rằng thay đổi quy định có thể làm giảm tính linh hoạt của nguồn cung, vốn là một yếu tố tâm lý tạo ra áp lực tăng giá", ông Yoshiaki Takahashi, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật Bản (IEEJ), cho biết.

Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ than lớn nhất thế giới, cũng đang gây ra những xáo trộn. Một vụ nổ lớn tại một mỏ than ở miền Bắc Trung Quốc vào tháng trước đã dẫn đến các cuộc kiểm tra an toàn, yêu cầu phải tạm dừng hoạt động khai thác. Sự cố xảy ra tại một mỏ than luyện cốc, nhưng than nhiệt cũng sẽ phải chịu sự kiểm tra, gây ra những lo ngại về sự bất ổn của nguồn cung trong nước.

Một số người dự kiến nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc sẽ tăng lên. Giá than nội địa thấp hơn so với than nhập khẩu, giúp kiểm soát lượng nhập khẩu. Lượng nhập khẩu tích lũy trong nửa đầu năm nay đã giảm khoảng 11% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính đến thứ Ba (16/6), các dự báo cho thấy lượng nhập khẩu của Trung Quốc chỉ riêng trong tháng 6 vào khoảng 30 triệu tấn, tăng khoảng 34% so với cùng kỳ năm ngoái, theo công ty nghiên cứu châu Âu Kpler.

"Mức tiêu thụ than của Trung Quốc cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng các nhà sản xuất trong nước đã không tăng sản lượng tương ứng, đẩy cân bằng cung - cầu vào tình trạng thâm hụt", ông Firat Ergene, chuyên gia phân tích ngành than tại Kpler, cho biết.

"Chúng tôi dự báo khối lượng nhập khẩu hàng tháng sẽ tăng khoảng 5 đến 7 triệu tấn so với cùng kỳ năm ngoái trong mùa hè này, đưa khối lượng nhập khẩu tính từ đầu năm đến nay ngang bằng hoặc cao hơn mức của năm 2025 vào tháng 10."

Nếu Eo biển Hormuz được mở cửa trở lại và giá khí đốt giảm do kỳ vọng vào sự phục hồi của nguồn cung, nhu cầu đối với các giải pháp thay thế than cũng sẽ dịu bớt và tạo áp lực giảm giá lên mặt hàng này.

Tuy nhiên, sẽ phải mất một thời gian để các cơ sở LNG tái khởi động, và một số cơ sở tại Qatar bị Iran tấn công dự kiến sẽ phải mất nhiều năm mới có thể khôi phục hoàn toàn.