Giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt 25% vì căng thẳng tại Iran đe doạ nguồn cung

Hợp đồng  khí đốt tương lai có thời điểm tăng tới 25% — mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 8/2023 — sau khi hoạt động vận chuyển tàu chở dầu và khí qua eo biển Hormuz gần như đình trệ vào cuối tuần qua. Tuyến đường biển hẹp này là hành lang vận tải năng lượng quan trọng, vận chuyển khoảng 1/5 lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu của thế giới. Giá dầu cũng tăng mạnh, theo Bloomberg. 

Tình hình hiện nay tiềm ẩn nguy cơ gây ra cú sốc nghiêm trọng nhất đối với thị trường khí đốt kể từ khi căng thẳng Nga - Ukraine nổ ra cách đây 4 năm, sự kiện đã làm đảo lộn thương mại năng lượng toàn cầu. Dù phần lớn LNG từ Trung Đông được các nước châu Á mua vào, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng sẽ làm gia tăng cạnh tranh đối với các nguồn cung thay thế — qua đó đẩy giá tăng trên toàn cầu, bao gồm cả châu Âu.

Châu Âu đặc biệt dễ bị tổn thương. Dù khu vực này đang tiến gần đến cuối mùa đông và nhu cầu tiêu thụ khí đốt đang giảm, mức tồn kho nhiên liệu lại ở mức thấp bất thường. Khu vực này cần nhập khẩu khối lượng lớn LNG trong mùa hè để tái bổ sung dự trữ trước mùa sưởi ấm tiếp theo, và “câu hỏi quan trọng tiếp theo đối với các nhà giao dịch sẽ là eo biển này sẽ đóng cửa trong bao lâu,” ông Tom Marzec-Manser, Giám đốc phụ trách khí đốt và LNG châu Âu tại Wood Mackenzie Ltd., cho biết.

“Thời gian mở lại càng kéo dài thì giá càng tăng,” ông nói thêm. Tổng thống Donald Trump cho biết trong một cuộc phỏng vấn với New York Times rằng ông dự định chiến dịch không kích Iran sẽ tiếp tục trong khoảng 4 đến 5 tuần tới.

Theo Goldman Sachs Group Inc., việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn trong vòng một tháng có thể khiến giá khí đốt tại châu Âu tăng hơn gấp đôi. Điều này sẽ tạo ra cú sốc đáng kể đối với thị trường sau khi giá hợp đồng tương lai đã giảm 19% trong tháng trước nhờ thời tiết tương đối ôn hòa và nguồn cung dồi dào.

“Tình hình này có thể làm phức tạp hoạt động bơm đầy kho dự trữ trong những tháng tới, đồng thời tạo thêm áp lực mới lên chi phí năng lượng của ngành công nghiệp,” ông Simone Tagliapietra, nhà phân tích tại tổ chức nghiên cứu Bruegel, nhận định.

Xung đột leo thang vào cuối tuần sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào một số quốc gia trong khu vực. Các tàu LNG dự kiến bốc hàng tại Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất hiện được cho là đang trì hoãn hoặc thay đổi kế hoạch hành trình.

Ngoài ra, Israel hôm thứ Bảy tuần trước đã ra lệnh tạm thời đóng cửa một số cơ sở sản xuất khí đốt vì lý do an ninh, khiến Ai Cập — một nước nhập khẩu lớn — phải tìm kiếm thêm các lô LNG. Israel có ba dự án khí đốt, trong đó có mỏ khí Leviathan quy mô lớn, vốn cũng từng được đóng cửa như biện pháp phòng ngừa khi Israel và Iran xảy ra xung đột vào tháng 6.

Iran cho biết nước này không có ý định phong tỏa eo biển Hormuz, song các tàu thuyền đã bắt đầu tránh khu vực này gần như ngay khi xung đột nổ ra hôm thứ Bảy. Qatar cũng đã thông báo tạm thời đình chỉ toàn bộ hoạt động hàng hải.

“Trên thực tế, thị trường khí đốt châu Âu nhạy cảm hơn với việc eo biển Hormuz bị đóng cửa trên thực tế so với thị trường dầu mỏ,” Arne Lohmann Rasmussen, trưởng bộ phận phân tích tại Global Risk Management, cho biết. “Tác động của việc gián đoạn này sẽ sớm được cảm nhận trên thị trường vật chất.”

Hợp đồng tương lai khí đốt kỳ hạn tháng 4/2026 của Hà Lan — chuẩn tham chiếu của châu Âu — tăng 21%, lên 38,72 Euro/MWh vào lúc 8h52 sáng tại Amsterdam.