Dự thảo quy hoạch TP HCM 100 năm: Siêu đô thị 23 triệu dân, 5 cực tăng trưởng và nền kinh tế 100.000 USD/người

TP HCM đang lấy ý kiến về dự thảo Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm. Đây là bản quy hoạch đầu tiên được lập sau khi thành phố mở rộng địa giới hành chính, tích hợp không gian phát triển của TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu với diện tích hơn 6.772 km2.

Nếu các quy hoạch trước đây chủ yếu định hướng phát triển trong khoảng 20 - 30 năm, bản quy hoạch lần này đặt ra tầm nhìn dài hạn đến sau năm 2075, hướng tới xây dựng TP HCM trở thành một đô thị toàn cầu có sức cạnh tranh quốc tế.

Mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị, thu nhập bình quân 100.000 USD/người

Theo dự thảo, quy mô dân số TP HCM sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những thập kỷ tới. Đến năm 2030, thành phố dự kiến có khoảng 15,5 - 16 triệu người; năm 2035 khoảng 17 - 18 triệu người; năm 2045 đạt 20 - 21 triệu người và đến năm 2050 khoảng 22 - 23 triệu người. Nếu tính cả người học tập, lao động, khách du lịch và các nhóm dân số hiện diện khác, quy mô dân số quy đổi có thể lên tới khoảng 27,8 triệu người.

Song song với sự gia tăng dân số là các mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP tối thiểu 10% mỗi năm, GRDP bình quân đầu người đạt ít nhất 14.000 USD, kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP và hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị.

Đến năm 2035, GRDP bình quân đầu người được kỳ vọng đạt tối thiểu 25.000 USD, kinh tế số chiếm khoảng 60% quy mô nền kinh tế.

Xa hơn đến năm 2045, TP HCM hướng tới mức thu nhập bình quân 75.000 USD/người, hoàn thành mạng lưới đường sắt đô thị và phấn đấu đạt phát thải ròng bằng 0.

Đến sau năm 2075, thành phố đặt mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu với GRDP bình quân đầu người tối thiểu 100.000 USD, đồng thời duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 6% mỗi năm.

5 cực động lực phát triển

Một trong những thay đổi lớn nhất của bản quy hoạch là chuyển mô hình phát triển từ đô thị đơn tâm sang siêu đô thị đa cực, đa trung tâm và đa tầng. Thay vì tập trung nguồn lực chủ yếu vào khu vực trung tâm hiện hữu, thành phố sẽ hình thành 5 cực động lực tăng trưởng.

Cực lõi trung tâm quốc tế: Không gian trọng tâm gồm TP HCM lõi - Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm - hai bờ sông Sài Gòn; là trung tâm quản trị, tài chính, CBD, dịch vụ toàn cầu, kinh tế tri thức, văn hóa sáng tạo và biểu tượng hình ảnh quốc tế của thành phố.

Cực đổi mới sáng tạo phía Đông: Không gian trọng tâm gồm Thủ Đức - Thuận An - Dĩ An và kết nối Long Thành; phát triển AI, bán dẫn, R&D, đại học, startup, công nghệ cao, kinh tế số; hướng tới hình thành thung lũng đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á.

Cực công nghiệp - logistics phía Bắc: Không gian trọng tâm gồm Bình Dương - Thủ Dầu Một - Bến Cát - Bàu Bàng; phát triển sản xuất tiên tiến, logistics, công nghiệp công nghệ cao, trung tâm phân phối vùng; là công xưởng công nghệ cao và logistics thông minh.

Cực cảng biển - thương mại tự do phía Nam - năng lượng: Không gian trọng tâm gồm Cần Giờ - Cái Mép - Thị Vải - Phú Mỹ - Long Sơn; phát triển cảng trung chuyển quốc tế, khu thương mại tự do, logistics toàn cầu, kinh tế hàng hải, năng lượng và dịch vụ cảng biển; là trung tâm giao thương quốc tế của Việt Nam.

Cực biển - du lịch: Không gian trọng tâm gồm Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm và các không gian biển, đảo có liên quan; phát triển du lịch quốc tế, nghỉ dưỡng, kinh tế biển, thể thao biển, chăm sóc sức khỏe, kinh tế đêm và năng lượng tái tạo ven biển; là không gian biển đẳng cấp quốc tế.

Để kết nối các cực phát triển này, quy hoạch cũng xây dựng năm hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển, tạo nên mạng lưới phát triển thống nhất trên toàn không gian thành phố mở rộng.

Metro, TOD, không gian ngầm và cả taxi bay

Hệ thống giao thông được xác định là nền tảng của siêu đô thị tương lai. Ngoài mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị vào năm 2030, TP HCM sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới metro, phát triển các tuyến vành đai, cao tốc, đường sắt hàng hóa, kết nối với sân bay Long Thành, cảng Cái Mép - Thị Vải, Cần Giờ và Đồng bằng sông Cửu Long. Quy hoạch cũng ưu tiên phát triển các khu đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Không chỉ trên mặt đất, thành phố còn định hướng khai thác mạnh không gian ngầm tại khu vực trung tâm, Thủ Thiêm và các ga metro với hệ thống trung tâm thương mại, bãi đỗ xe, hành lang đi bộ và hạ tầng kỹ thuật.

Đáng chú ý, dự thảo cũng lần đầu đề cập nghiên cứu phát triển không gian tầm thấp để phục vụ drone, logistics đô thị, vận chuyển y tế và taxi bay theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Xây dựng thành phố thích ứng với biến đổi khí hậu

Một điểm nhấn khác của quy hoạch là định hướng phát triển TP HCM theo mô hình đô thị xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thay vì chỉ tập trung thoát nước, thành phố sẽ chuyển sang tư duy giữ nước, trữ nước và tái sử dụng nước thông qua mô hình "đô thị bọt biển", phát triển hồ điều hòa, hành lang xanh - xanh dương, công viên ngập nước và hệ thống kiểm soát ngập ứng dụng AI, IoT theo thời gian thực.

Đồng thời, thành phố sẽ giảm khai thác nước ngầm, phát triển năng lượng sạch, mở rộng không gian xanh và bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ cũng như các vùng ven biển.

Dự kiến cần 1.200 triệu tỷ đồng để hiện thực hóa tầm nhìn 100 năm

Để hiện thực hóa quy hoạch, TP HCM dự kiến huy động nguồn lực đầu tư rất lớn từ nhiều kênh khác nhau, gồm ngân sách nhà nước, vốn tư nhân, FDI, vốn ODA, hợp tác công tư (PPP), trái phiếu đô thị, các quỹ đầu tư hạ tầng, quỹ đầu tư chiến lược cũng như nguồn thu từ khai thác quỹ đất, cơ chế thu hồi giá trị đất và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo dự thảo, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội được chia thành nhiều giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2030 cần khoảng 8 - 8,9 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2031 - 2035 tăng lên 17,1 - 19 triệu tỷ đồng.

Khi bước vào giai đoạn phát triển quy mô lớn của siêu đô thị, nhu cầu vốn giai đoạn 2036 - 2045 được dự báo 96 - 112 triệu tỷ đồng. Đến giai đoạn 2046 - 2075, con số này tiếp tục tăng lên khoảng 900 - 1.200 triệu tỷ đồng, phản ánh quy mô đầu tư rất lớn cho hệ thống hạ tầng, các trung tâm kinh tế, mạng lưới giao thông, chuyển đổi xanh và phát triển đô thị trong nhiều thập kỷ tới.

Theo dự thảo, các con số trên sẽ tiếp tục được rà soát, cập nhật trong quá trình xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch và kế hoạch đầu tư công trung hạn, dài hạn.