Dòng vốn đầu tư vào AI tại Việt Nam tăng 8 lần sau một năm: Có nên lo lắng về nguy cơ bong bóng?

Những ngày cuối tháng 12/2025, Quốc hội chính thức thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo. Động thái này diễn ra trong bối cảnh báo cáo từ B&Company cho thấy quy mô thị trường AI Việt Nam đã chạm ngưỡng 0,87 tỷ USD và dự báo sẽ tăng tốc lên 2,81 tỷ USD vào năm 2033.

Cuộc đua hạ tầng AI từ Vingroup, FPT tới Viettel, VNPT

Khác với giai đoạn sơ khai, năm 2025 thay vì dàn trải, các doanh nghiệp “tay to” ở Việt Nam có xu hướng dồn lực xây dựng nền tảng AI như hạ tầng tính toán, dữ liệu lớn và các thương vụ M&A hơn là những ứng dụng cụ thể.

Chẳng hạn, trong cuộc đua năng lực tính toán phải kể tới FPT. Là công ty cung ứng CNTT lớn nhất khi sở hữu mức vốn hóa 7,7 tỷ USD, FPT đã hiện thực hóa tham vọng "Nhà máy AI" bằng khoản đầu tư 200 triệu USD. 

Chiến lược của FPT là tập trung vào việc nhập khẩu và vận hành các dòng chip NVIDIA H100/H200 tối tân, không chỉ để phục vụ nhu cầu nội bộ mà còn để cung cấp dịch vụ cho toàn thị trường, đồng thời cam kết đào tạo 6.000 kỹ sư AI vào năm 2028 để giải quyết bài toán nhân sự.

Trong khi đó, Vingroup lại chọn hướng đi xây dựng một hệ sinh thái đa ngành khép kín và chuyên sâu. Tập đoàn này đã gây chú ý khi thương vụ Nvidia mua lại VinBrain được công bố vào tháng 12/2024. 

Đây có thể xem là bằng chứng cho thấy năng lực AI của Việt Nam trong lĩnh vực y tế, nơi các giải pháp chẩn đoán hình ảnh của VinBrain đã hiện diện tại hơn 182 bệnh viện. Ở mảng xe điện, VinAI Research cũng nằm trong top 20 công ty R&D toàn cầu với các sản phẩm như DrunkSense hay MirrorSense được trang bị trên 80.000 xe. 

Mặt khác, Vingroup còn đóng vai trò "nhà kiến tạo dòng vốn" thông qua quỹ VinVentures với tổng tài sản quản lý 150 triệu USD, tập trung rót vốn cho các startup AI và bán dẫn tiềm năng.

Ở khối doanh nghiệp nhà nước, Viettel và VNPT đang tận dụng lợi thế đặc thù về an ninh và dữ liệu quốc gia. Viettel AI theo đuổi các công nghệ phức tạp như bản sao kỹ thuật số (Digital Twin) và Cyberbot với mục tiêu dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2030. 

Phía bên kia, VNPT AI tập trung vào định danh sinh trắc học (BioID) và phân tích video thời gian thực, phục vụ trọng yếu cho hệ thống ngân hàng và giám sát an ninh.

Bức tranh hạ tầng còn có sự đóng góp bởi các nền tảng dữ liệu lớn khác. Chẳng hạn VNG (Zalo AI) khai thác mỏ vàng dữ liệu từ 2 tỷ tin nhắn mỗi ngày để phát triển mô hình ngôn ngữ lớn Kiki và GreenNode AI Cloud. 

Tập đoàn CMC tạo dấu ấn riêng với mô hình C-OCR và xử lý ngôn ngữ, phục vụ đắc lực cho khối Chính phủ trong việc số hóa hàng nghìn tài liệu mỗi ngày. Ngay cả Tiki, một nền tảng thương mại điện tử, cũng đã biến mình thành một công ty công nghệ thực thụ khi vận hành 800 trung tâm phân phối với hệ thống robot xử lý 50.000 đơn hàng mỗi ngày dựa trên mô hình thị giác máy tính.

Startup làm ứng dụng AI - giải quyết nỗi đau của thị trường

Nếu các tập đoàn lớn đóng vai trò xây dựng nền tảng, thì hệ sinh thái khởi nghiệp AI Việt Nam năm 2025  với gần 300 công ty đang hoạt động, lại chọn các thị trường ngách để sinh tồn và phát triển. Số liệu cho thấy Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á về số lượng startup AI, chỉ sau Singapore.

Sự chuyển dịch dòng vốn đầu tư mạo hiểm trong năm 2025 cho thấy nhà đầu tư đã trở nên khắt khe hơn: họ không còn hứng thú với các ý tưởng chung chung mà tìm kiếm các mô hình giải quyết nỗi đau cụ thể của thị trường. 

Điển hình như ELSA Speak, đơn vị đã gọi vốn thành công tổng cộng 60 triệu USD, tiếp tục thống trị mảng giáo dục với 50 triệu người dùng toàn cầu nhờ công nghệ luyện phát âm chính xác tới 95%. Trong lĩnh vực Logistics, Abivin khẳng định vị thế với giải pháp tối ưu lộ trình đã từng vô địch Startup World Cup 2019.

Các startup AI thế hệ mới cũng đang chứng minh sức hút mạnh mẽ. Techcoop đã huy động được 147 triệu Baht (tương đương khoảng hơn 4 triệu USD) trong vòng gọi vốn Series A vào tháng 2/2025. AI Hay hoàn thành gọi vốn 10 triệu bảng Anh, hay Filum AI nhận vốn từ VinVentures và Nextrans để thương mại hóa giải pháp trải nghiệm khách hàng. 

Ở mảng tài chính, MoMo và Trusting Social đang sử dụng AI để chấm điểm tín dụng cho hàng triệu người dùng chưa có lịch sử tài chính, mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính cá nhân và thậm chí là ngân hàng cho nhóm phổ thông.

Giá trị thực hay bong bóng đầu tư?

Các nhà phân tích tại B&Company cho rằng một tín hiệu đáng mừng cho các nhà đầu tư là thị trường AI Việt Nam năm 2025 đang tăng trưởng dựa trên nhu cầu thực tế thay vì đầu cơ. 

Dòng vốn đầu tư vào các công ty AI nội địa đã tăng vọt từ 10 triệu USD (năm 2023) lên 80 triệu USD (năm 2024), gấp 8 lần.

Sự ứng dụng AI đã thâm nhập sâu vào hoạt động kinh doanh cốt lõi. Chẳng hạn, Be Group sử dụng AI để định giá chuyến xe và ghép đôi tài xế trong vài giây, tối ưu hóa lợi nhuận trên mỗi cuốc xe. 

Trong khi Shopee Việt Nam ghi nhận tỷ lệ giữ chân khách hàng tăng 20% nhờ các thuật toán gợi ý cá nhân hóa. Ngành ngân hàng, dẫn đầu là Vietcombank, đã ứng dụng AI rộng rãi trong việc phát hiện gian lận và đánh giá rủi ro tín dụng.

Sự sôi động của thị trường AI này được hỗ trợ bởi một hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện. Luật Trí tuệ nhân tạo được thông qua vào tháng 12/2025, cùng với cơ chế "hộp cát pháp lý" (sandbox) cho phép thử nghiệm sản phẩm mới trong 2 năm, đã tạo ra một môi trường an toàn cho các dự án đổi mới sáng tạo. Chính phủ cũng thể hiện cam kết mạnh mẽ thông qua việc thành lập quỹ hỗ trợ ngoài ngân sách với vốn ban đầu khoảng 1.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, bức tranh tươi sáng này vẫn còn những mảng tối cần lưu ý. Theo Viện Công nghệ Thông tin, rào cản lớn nhất kìm hãm sự bứt phá của các doanh nghiệp AI tại Việt Nam là nhân sự và phần cứng. 

Có tới 45% doanh nghiệp báo cáo thiếu hụt nhân tài chất lượng cao, trong khi 23% gặp khó khăn về hạ tầng tính toán. Việc phụ thuộc vào dịch vụ đám mây và GPU nước ngoài đang bào mòn biên lợi nhuận của các công ty vừa và nhỏ. 

Hơn nữa, thị trường vốn vẫn tồn tại "nút thắt cổ chai" ở các vòng gọi vốn giai đoạn sau (Series B trở lên), khiến nhiều startup tiềm năng khó mở rộng quy mô quốc tế.

Nhìn chung, năm 2025 đánh dấu thời điểm AI tại Việt Nam chuyển mình từ các phòng thí nghiệm bước ra thị trường đại chúng. Với sự dẫn dắt của các "sếu đầu đàn" như FPT, Vingroup, Viettel và sự năng động của cộng đồng khởi nghiệp, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để hiện thực hóa dự báo đóng góp hàng nghìn tỷ đồng vào GDP từ công nghệ này.