Động thái lạ của Fed và khả năng Mỹ - Nhật phối hợp can thiệp đồng yen

Chuyện gì đã xảy ra?

Vào ngày 23/1, giữa lúc đồng yen Nhật Bản biến động dữ dội, Bộ Tài chính Mỹ đã thực hiện một động thái ngờ - kiểm tra tỷ giá trên thị trường.

Cơ quan này chỉ thị Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York liên hệ các ngân hàng để tìm hiểu tỷ giá hối đoái USD/JPY. Không có dấu hiệu cho thấy Bộ Tài chính Mỹ đã thực hiện bất kỳ giao dịch mua bán nào.

Song, động thái lạ của phía Mỹ vẫn giúp đồng yen tăng giá khi các nhà giao dịch suy đoán chính phủ có thể can thiệp trong tương lai để hạn chế biến động. Thậm chí, một số người dự đoán Mỹ và Nhật Bản có thể phối hợp hành động.

Sang ngày 26/1, đồng yen đã phục hồi lên mức cao nhất trong hai tháng - đạt 154,17 yen đổi 1 USD. Con số này cao hơn nhiều so với mức 160, một ngưỡng mà thị trường nhận định Tokyo sẽ can thiệp hỗ trợ.

Can thiệp tiền tệ hoạt động như thế nào?

Kể từ thập niên 1970, các loại tiền tệ chính trên thế giới nhìn chung đều được giao dịch tự do trên thị trường ngoại hối - một thay đổi lớn so với đầu thế kỷ 20, khi chính phủ các nước nỗ lực kiểm soát tỷ giá.

Trong những thập kỷ gần đây, Mỹ chủ yếu áp dụng cách tiếp cận không can thiệp vào giá trị tương đối của đồng USD. Tuy nhiên, Bộ Tài chính Mỹ có sẵn một công cụ gọi là Quỹ Bình ổn Ngoại hối (ESF) trị giá khoảng 200 tỷ USD.

Bộ Tài chính Mỹ có thể sử dụng ESF để mua hoặc bán ngoại tệ để tác động đến tỷ giá hối đoái. Để can thiệp củng cố đồng yen, các quan chức Mỹ nhiều khả năng sẽ phải sử dụng đến ESF để mua yen và trả bằng USD trên thị trường mở.

Theo Wall Street Journal, ESF hiện đang nắm giữ số đồng yen trị giá khoảng 3 tỷ USD từ các đợt can thiệp trước, bao gồm cả lần can thiệp vào thập niên 1990 khi châu Á đang chìm trong khủng hoảng tài chính.

Nhật Bản có cách tiếp cận chủ động hơn, chẳng hạn như mua yen để hỗ trợ giá trị đồng nội tệ. Vào năm 2024, Bộ Tài chính Nhật Bản đã mua yen để chống lại đà giảm sâu của đồng tiền này.

Tại sao Mỹ muốn nâng đỡ đồng yen?

Chính quyền Tổng thống Donald Trump không phản hồi yêu cầu bình luận từ Wall Street Journal về lý do họ tiến hành kiểm tra tỷ giá vào tuần trước. Vì vậy, các nhà giao dịch, nhà phân tích chỉ có thể suy đoán về động lực của Mỹ.

Trong một cuộc phỏng vấn vào đầu tháng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết bà đã trò chuyện với Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent về những lo ngại liên quan đến sự trượt giá gần đây của đồng yen và ông Bessent cũng chia sẻ những lo ngại đó.

Một lời giải thích khả thi cho sự can thiệp của Mỹ là chính quyền ông Trump muốn đồng USD yếu đi để thúc đẩy hoạt động sản xuất và xuất khẩu hàng hoá của Washington. Đồng yen tụt giá mạnh sẽ đe doạ mục tiêu đó.

Một số nhà phân tích khác suy đoán rằng Washington muốn hỗ trợ tân Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Năm ngoái, Bộ Tài chính Mỹ đã can thiệp để hỗ trợ đồng peso Argentina nhằm ủng hộ Tổng thống Javier Milei, đồng minh của ông Trump, trước thềm bầu cử.

Lý do của Nhật Bản là gì?

Chính quyền bà Takaichi lo ngại rằng đồng yen yếu hơn có thể khiến hàng nhập khẩu vào Nhật Bản trở nên đắt đỏ hơn. Quốc gia châu Á này phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu cho các mặt hàng thiết yếu như năng lượng và thực phẩm.

Những lo ngại đó đã trở thành tâm điểm trong những ngày gần đây, khi bà Takaichi vận động tranh cử trước cuộc bầu cử sớm mà bà kêu gọi tổ chức vào đầu tháng 2 tới.

Đảng Dân chủ Tự do của bà Takaichi hứa hẹn sẽ chi tiêu tài khoá mạnh hơn và điều này có thể làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ công của Nhật Bản. Viễn cảnh đó cũng làm giảm nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ Nhật Bản và đe doạ đẩy đồng yen xuống thấp hơn.

Chưa chắc sẽ có can thiệp

Hiện tại, các nhà giao dịch đang theo dõi sát sao bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính phủ Mỹ hoặc Nhật Bản thực sự sẽ tiến hành mua đồng yen trên thị trường ngoại hối.

Một lý do khiến các nhà đầu tư quan tâm đến tỷ giá USD/JPY là trong hơn một thập kỷ qua, nhiều người đã đi vay bằng đồng yen (chiến lược carry trade) để mua cổ phiếu và các tài sản sinh lời cao tại Mỹ cũng như ở những thị trường khác.

Một khi đồng yen phục hồi mạnh mẽ, chiến lược carry trade sẽ đảo chiều, dẫn đến giá tài sản tại Mỹ và các thị trường khác lao dốc. Kết quả là các nhà đầu tư sẽ chịu thiệt hại.

Khả năng chính phủ Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp đồng yen khó xảy ra hơn, vì chưa chắc Washington đã có đủ động lực để tham gia cùng Tokyo.

“Trên thực tế, Mỹ có lẽ không muốn mua một đồng tiền như đồng yen, loại tiền tệ đã mất giá trong 5 năm liên tiếp”, ông Shota Ryu, chiến lược gia ngoại hối tại Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities, nói với Reuters.

“Washington có thể sẽ phối hợp thực hiện một đợt can thiệp nhỏ. Nhưng điều đó sẽ không giúp ích đáng kể để đảo ngược xu hướng giảm giá của đồng yen”, vị chiến lược gia lưu ý thêm.

Hơn nữa, việc can thiệp cũng đi kèm với những tổn thất khác. Nhật Bản sẽ cần bán một phần trái phiếu kho bạc Mỹ mà họ đang nắm giữ nếu muốn liên tục can thiệp đồng yen. Cách làm này có thể kéo lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lên cao, một điều mà Washington sẽ không muốn.

Mặt khác, trong khi chính quyền ông Trump muốn đồng USD yếu đi để nâng đỡ hoạt động xuất khẩu của Mỹ, việc đồng bạc xanh tiếp tục trượt giá có thể thúc đẩy giao dịch “Sell America” (bán tháo các tài sản Mỹ).